Advertisement
  • Afghan interpreter Liaqat Khan, pictured working for the Australian Defence Force in Afghanistan (Supplied)
د اسټراليا حکومت يو ځل بيا ژمنه کړې چې افغانستان ته نور پوځيان استوي ولې دلته بيا اسټراليا کې هغه ژباړونکي د لا نورې مرستې غوښتنه کوي کومو چې افغانستان کې له اسټراليايي پوځيانو سره يوځای کار کړی او د يو ځانګړي پروګرام له مخه دوی خپلو کورنيو سره اسټراليا کې ځای پر ځای شوي. اسټراليا ته راغلي ژباړونکي په اسټراليا کې دننه د مرستو له نه شتون څخه سر ټکوي ولې بله خوا بيا ځيني ژباړونکي لا اوس هم افغانستان کې په سختو کې ژوند تيروي او اسټراليايي حکومت پريکړې ته په تمه دي ترڅو هغوی هم اسټراليا کې ميشت شي. ژباړونکي وايي چې افغانستان کې يې د کورنيو ژوند لا اوس هم خطر کې دی او اسټراليايي حکومت يې بايد پر ميشتيدنې غور وکړي.
Pashto
By
Abdullah Alikhil

20 Jun 2017 - 3:19 PM  UPDATED 23 Jun 2017 - 11:27 AM

افغان ژباړونکی محمد ناصر اسټراليايي پوځيانو سره خپل کار وخت هغه کيسه کوي چې نږدې ده خپل ژوند له لاسه ورکړی وه..

Mohammad Naser Ahmadi in Afghanistan, where he worked as an interpreter for the Australian Defence Force

"د اوکتوبر ۲۹ نيټه وه او د سهار ۸ بجې وې چې مونږ د ملي اوردو يو قرارګاه ته ورغلو او کار مو پيل کړ.. کله چې د ملي اوردو يو قومندان خپله وينا پای ته ورسوله نو يو اورپکي چې د ملي اوردو يونيفارم يې په تن وه پر خلکو ډزې پيل کړې او لومړنۍ مرمې يې زمونږ لور ته راغلې، زه په شا ولګيدم او پر ځمکه ولويدم..ما خپل بل ملګری ژباړونکی وليد چې پر سر لږيدلی وه او همالته مړ وه.. دا يوه ډيره غميزه پيښه وه او يادې پيښې پای کې درې ژباړونکي ټپيان يو ووژل شو او هم درې اسټراليايي پوځيان ووژل شول."

 کله چې د اسټراليا پوځي ماموريت پای ته ورسيد نو د يو پلان له مخه هغو ژباړونکو او کورنيو ته د اسټراليا ويزو ورکړه پيل شوه کومو چې له اسټراليايي پوځيانو سره افغانستان کې کار کړی وه او هم دوی افغانستان کې له خطر سره مخ ول.

د ژباړونکو اسټراليا کې ميشتيدنې پروګرام له مخه تر دې مهاله ۸۰۰ افغان ژباړونکي خپلو ميرمنو او بچيانو سره اسټراليا کې ميشت شوي.

 ناصر احمدي هم د ياد پروګرام له مخه اسټراليا ته راغلی او اسټراليا کې ژوند کوي.

  "ما حتی کابل کې هم د امنيت احساس نه کاوه او هم زما کورنۍ له ويري سره ژوند تيروه.. هغوی لا اوس هم افغانستان کې له ويرې سره ژوند تيروي هغه ځکه چې که کورنۍ مې د طالبانو لاسته ورشي نو وژني يې."

 د ناصر احمدي خبرې ډيره کې ټول ژباړونکي تائيدوي او وايي چې کورنۍ يې له خطر سره مخ دي.

اسټراليا ته راغلي ژباړونکي وايي چې حکومت بايد اسټراليا ته د دوی د کورنيو ځای پر ځای کولو لپاره ګوټلي ګامونه پورته کړي ترڅو ددوی کورنۍ اسټراليا کې له دوی سره يوځای شي.

اسټراليا ته راغلي ژباړونکي وايي چې ددوی بله غوښتنه داده چې له دوی سره دې هم لکه هغو اسټراليايي پوځيانو مرسته وشي کوم چې له افغانستان څخه بيرته خپل هيواد ته راستانه شوي ځکه ددوی په وينا ژباړونکو له اسټراليايي پوځيانو سره يوځای د جګړې په لومړیو کرښو کې دنده ترسره کړې.

 افغانستان کې د ژباړونکو ډيره کې دنده دا وه چې د اسټراليايي پوځ او هم ځايي ټولنو ترمينځ د اړيکو يو پل جوړ په توګه دنده ترسره کړي.

ولې ۲۰۱۴ کال کې د ډيرو اسټراليايي پوځيانو وتلو وروسته دا مهال افغانستان کې يواځې ۲۷۰ اسټراليايي پوځيان د مشورې ورکولو په دنده بوخت دي.

اسټراليا د ناټو په غوښتنه ۳۰ نور پوځيان افغانستان ته استوي چې ټوله کې به د اسټراليايي پوځيانو شمير ۳۰۰ ته ورسيږي ولې دا يې ندي ويلي چې کومو سيمو کې به ياد پوځيان ځای پر ځای کيږي.

 جيسون سکينز تقاعد شوې اسټراليايي پوځي دی او ښاغلي په کال ۲۰۱۱ او ۲۰۱۲ کې افغانستان کې ماموريت ترسره کړی، ښاغلی وايي چې د ژباړونکو پرته اسټراليا خپل ماموريت نشو بشپړولی.

 "زمونږ ماموريت کې د ژباړونکو ونډه ډيره مهمه وه او مونږ به نه وه توانيدلي ترڅو خپل ماموريت بشپړ کړو.

ژباړونکو ځان له ډير خطر سره مخ کاوه ترڅو له نړيوالو ځواکونو سره افغانستان کې مرسته وکړي."

ولې بيا بله خوا ټول ژباړونکي ندي توانيدلي چې اسټراليايي ويزه واخلي او اسټراليا کې ميشت شي.

جيسون سکينز چې پخوانی پوځي دی له کلونو دا هلې ځلې کوي ترڅو افغانستان کې پاتې ژباړونکی اسټراليا ته راولي.

 

"ما له خپل ژباړونکي سره مرسته کړې ترڅو د هغه غوښتنليک ډک کړم او دا په ۲۰۱۳ کې ترسره شوی نو اوس له هغې څلور کاله تيريږي او هغه لا اوس هم په تمه دی. ما خپل څو زره ډالر مصرف کړي ترڅو د مهاجرت برخې تکړه کسانو خدمتونه ترلاسه کړم او خپل ژباړونکی ته د اسټراليا ويزه واخلم."

 "يوازې هغه کسان کوم چي د کورنۍ له تعريف سره برابر دي لکه ميرمن، اولادونه، او يا هغه نور د کورنۍ غړي کوم چې ژباړونکي باندې تکيه وي نو د اسټراليا حکومت ځانګړي پروګرام له مخه هغو ته هم اسټراليايي ويزه ورکول کيږي او هم کله چې ژباړونکو خپلو ويزو لپاره غوښتنليک ورکاوه نو لدې شرط څخه هغوی خبر ول."

 د اسټراليا خپلواکه سناتوره جاکي لمبي اس بي اس پښتو خپرونې ته وويل چې د اسټراليا اخلاقي دنده داده چې ټولو هغو کسانو ته خونديتوب ورکړي کوم چې له اسټراليايي پوځيانو سره يې مرسته کړې وي.

 د اسټراليا ګرين ګوند مهاجرو چارو کې وياند نيک مکيم هم وايي چې ټولو هغو کسانو سره بايد بشري مرستې ترسره شي کومو چې خپل ژوندونه له خطر سره مخ کړي او اسټراليا سره يې جګړې ډګر کې مرسته کړې.

د اسټراليا کډوالو عمل ائيتلاف وياند اين رينتول هم ورته غږ کوي او وايي چې د اسټراليايي حکومت مسوليت دی چې افغان ژباړونکي او کورنۍ يې خوندي وساتي.

" حکومت پدې ښه پوه دی چې خلکو خپل ژوند او هم خپلو کورنيو ژوند خطر سره مخ کړی ترڅو د ژباړونکي په توګه له اسټراليايي پوځيانو سره مرسته وکړي. نو ځکه اوس يو خاص مسوليت مخته دی او حقيقت کې اسټراليايي حکومت د همدو ژباړونکو ژوند له خطر سره مخ کړی او دا ښکاره خبر ده."

 پخوانی اسټراليايي پوځي جيسون سکينز د فيس بوک يوه پاڼه جوړه کړې ترڅو له مخه يې ټولو هغو ژباړونکو سره مرسته وکړي کوم چې لا اوس هم افغانستان کې پاتې او د خطر شپې او ورځې تيروي.

ښاغلی جيسون وايي چې د فيس بوک پاڼې پرانيستلو وروسته ورسره ډيرو ژباړونکو اړيکه نيولې او د مرستې غوښتنه يې کړې.

 "له هغه وخت څخه چې ما د Forsaken Fighters  په نامه فيس بوک پاڼه جوړه کړه نو يو شمير افغان ژباړونکو کومو چې له ماسره کار کړی وه او يا هم ځينو نورو چې مخامخ له ماسره کار نه وه کړی دوی ټولو له ماسره اړيکې نيول پيل کړل.. يادو ژباړونکو کې داسي هم ول کومو سره چې ما افغانستان کې ليدلي ول او يا مې له هغو سره لنډې مودې لپاره کار کړی وه..هغوی لا تر اوسه هلته دي اوستونزو سره وخت تيروي."

 

په کال ۲۰۱۴ کې د اسټراليا دفاع وزير ډيويډ جهونسن ويلي ول چې ژباړونکي به د ورپيښ خطر له مخه ارزول کيږي.

ښاغلي ډيويډ ويلي ول چې ډير له همدو ژباړونکو څخه له ځانګړو خطرونو سره مخ دي ځکه چې ددوی د کار بڼه داسې وه چې له ځانسره يې د اورپکو ښکاره خطرونه لرل.

 

محمد ناصر احمدي په کال ۲۰۱۱ کې د کار دوران کې د يو اورپکي لخوا په مرمې وويشتل شو چيرې چې درې نور اسټراليايي پوځيان هم ووژل شول.

احمدي ټپي شو او اوس هم له ټپ سره اسټراليا کې ژوند تيروي او ښاغلی هم له اسټراليايي خدمتو څخه خوښ نه بريښي.

 احمدي وايي چې هغه قرباني چې دوی خپل کار دوران کې اسټراليايي پوځيانو ته ورکړې د هغه بدل کې اسټراليايي حکومت له دوی سره په کافي اندازه مرسته نده کړې.

"مونږ داسې تمه لرله چې لکه اسټراليايي پوځيانو په شان چي لومړيو کرښو کې يې جګړه کړې وي يا وژل شوي وي او يا هم ټپي او چې بيرته اسټراليا ته ستانه شي هماغسي خدمتونه چې حکومت هغو ته ورکوي مونږ ته دې هم راکړي ځکه چې مونږ هم اسټراليايي پوځيانو سره کار کولو وخت کې قرباني ورکړې."

 

فريدون عزيزي افغانستان کې د ژباړونکو مشر پاتې شوی او ښاغلی هم د احمدي خبرو سره همغږی دی او وايي چې ددوی خدمت په بدل کې دوی ته څومره چې پکار ول خدمتونه ندي ورکړل شي.

"حکومت مونږ سره داسې چليږي لکه چې مونږ بيړيو له لارې اسټراليا ته راغلي اوسو ولې مونږ اسټراليايي پوځيانو ته قرباني ورکړې او هم مو خپل ژباړونکي له لاسه ورکړي."

 ښاغلی عزيزي وايي چې يوازې ژباړونکو ته ويزه ورکول بسنه نه کوي او اسټراليايي حکومت دې د هغو کورنۍ هم اسټراليا ته راولي.

"حکومت ته زمونږ شکايت او غوښتنه داده چې يوه لار دې ومومي او زمونږ کورنۍ دې اسټراليا ته راولي، دلته اسټراليا کې مونږ داسې کارونه نه لرو چې له مخه يې هم خپل ځان وچلوو او کرايه ورکړو او هم مو کورنيو سره افغانستان کې مرسته وکړو.. او حکومت بايد له مونږ سره د ارزانه کورونو برخه کې هم مرسته وکړي."

 لياقت خان چې ۲۵ کاله عمر لري او د ژباړونکي په توګه يې افغانستان کې له ۲۰۰۹ څخه تر ۲۰۱۴ کاله پورې کار کړی وايي چې اسټراليا کې ژباړونکي حکومتي مرستې ترلاسه کوي ولې يادې مرستې لږې دي.

 "کله چې مونږ اسټراليا ته راغلو نو ۲۸ ورځو لپاره له مونږ سره مرسته وشوه له هغې وروسته مونږ د کار موندونو دفترونو ته معرفي شوو چې بيا هغو هم له مونږ سره خاصه مرسته نده کړې ترڅو کار پيدا کړو.. حکومت بايد له مونږ سره ناست وای او له مونږ څخه يې پوښتنه کړې وای چې څه غواړی او حکومت بايد مونږ ته کاري فرصوته هم راکړي وای."

 

اسټراليا کې ژباړونکي ځانته د پوځيانو په سترګه ګوري نه د کډوال.

محمد ناصر احمدي په کال ۲۰۱۱ کې د کار دوران کې د يو اورپکي لخوا په مرمې وويشتل شو چيرې چې درې نور اسټراليايي پوځيان هم ووژل شول.

احمدي ټپي شو او اوس هم له ټپ سره اسټراليا کې ژوند تيروي او ښاغلی هم له اسټراليايي خدمتو څخه خوښ نه بريښي.

 احمدي وايي چې هغه قرباني چې دوی خپل کار دوران کې اسټراليايي پوځيانو ته ورکړې د هغه بدل کې اسټراليايي حکومت له دوی سره په کافي اندازه مرسته نده کړې.

"مونږ داسې تمه لرله چې لکه اسټراليايي پوځيانو په شان چي لومړيو کرښو کې يې جګړه کړې وي يا وژل شوي وي او يا هم ټپي او چې بيرته اسټراليا ته ستانه شي هماغسي خدمتونه چې حکومت هغو ته ورکوي مونږ ته دې هم راکړي ځکه چې مونږ هم اسټراليايي پوځيانو سره کار کولو وخت کې قرباني ورکړې."

 

يو له ژباړونکو څخه چې اسټراليا ته د ځانګړي پروګرام له مخه راغلی هغه راز محمد دی.

اسټراليا کې د ژباړونکو ستونزو ته په کتو يې تير کال يوه غوښتنه د انلاين له لارې پر مخ واچوله ياده غوښتنه په change.org  کې ده او هلته يې ليکلي چې "هغوی د اسټراليا پوځ سره مرسته وکړه نو ژباړونکي، د هغو کورنۍ او مور او پلار او خپل يې مه پريږدئ چې مړه شي."

يادي غوښتنې ته تر دې دمه ۱۸۰۰۰ کسانو لاسليک کړی او هم دا غوښتنه د اسټراليا مهاجرت وزير پيټر ډاټون ته استول شوې.

راز محمد وايي چې ورځ تر بلې افغانستان کې ژباړونکو ته ستونزې ډيريږي او اسټراليا بايد پاتې ژباړونکي او د ژباړونکو کورنۍ ژر اسټراليا ته راولي مخې لدې چې ډير ناوخته شي.

 بله خوا هغه ژباړونکي چې اسټراليا ته راغلي هغوی بيا دلته له ځينو نورو ستونزو سره مخ دي چې ډيره کې د ژوند اسانتياوې او هم کاري فرصتونه دي.

راز محمد وايي چې له ډيرو ژباړونکو سره په اړيکه کې دی او د هغو انديښنه د هغو خدمتو او اسانتياوو په اړه ده کوم چې ورته اسټراليايي حکومت ورکړي.

ډيره کې ژباړونکي وايي چې دوی ته هم بايد هغه شان خدمتونه ورکړل شي کوم چې اسټراليايي پوځيانو ته ورکول کيږي.

 

حکومت وايي چې افغان ژباړونکو ته هغه اسانتياوې او خدمتونه ورکول کيږي کوم چې نورو کډوالو ته ورکول کيږي ولې بيا بله خوا د اسټراليا پوځيان نور ځانګړي خدمتونه ته لاسرسی لري او هغو خدمتو کې د کور قرضه له سود پرته، د کور بيمه، کرايه بيمه، تقاعد، او هم بريښنا او ګازو بيلونو برخه کې حکومتي مرستې شامله دي.

که چيرې اسټراليايي پوځيان له مالي ستونزې سره مخ شي نو حکومت ورسره مالي مرسته کوي او ډير نور خدمتونه او مالي مرستې هم شامله دي.

اسټراليايي تقاعد شوی پوځي جيسون سکينز چې افغانستان کې يې دوه کاله دنده هم ترسره کړې وايي چې افغان ژباړونکي په ښکاره ډول همداسې ورته اړتياوې لري.

 

"زما شخصي نظر دادی چې ژباړونکو ته هم وس سره برابر خونديتوب او مرسته ورکړل شي او دا ټول بايد ددوی خدمتونو ته په نظر کې نيولو سره ورکړل شي ځکه چې دوی له اسټراليايي پوځيانو سره افغانستان کې ډيره مرسته کړې.همدا ژباړونکي له ډيرو سختو حالاتو تير شوي او زما ژباړونکي داسې څه کار وخت کې ليدلي چې د هغه ليدل مناسبه نه وه...

کله چې بيا همدا ژباړونکي اسټراليا ته راغلل نو حکومت ورته هغسې چي پکار وه خدمتونه او اسانتياوې ورنه کړې ولې زما په نظر حکومت بايد له دوی سره اړينې مرستې وکړي."

 

د اسټراليا د کډوالو عمل ائيتلاف مشر اين رينتول وايي چې افغان ژباړونکي بايد د اسټراليايي پوځيانو ورته خدمتو ته لارسرسی ولري.

ښاغلی وايي چې هر هغه جګړه کې چې اسټراليا برخه اخلي او بيا له وجې يې نور اغيزمن کيږي نو اسټراليايي حکومت بايد ورته خپلو پوځيانو ورته خدمتونه ورکړي.

 

اسټراليايي سناتوره جاکي لمبي وايي ژباړونکو ته دې اسټراليايي پوځيانو په شان خدمتونه ورنه کړای شي ولې اغلې وايي چې د اسټراليايي حکومت پاليسي ملاتړې ده او د ژباړونکو خپلوانو ته بايد اسټراليايي ويزه ورنه کړای شي ولې که چيرې همدا خپل يې ځانګړي خطر سره مخ وي نو په هغه حالت کې اسټراليايي حکومت يې بايد مرسته وکړي.

د اسټراليا ګرين ګوند مهاجرو چارو کې وياند نيک مکيم هم د سناتورې لمبي خبرې تائيدوي او وايي چې ژباړونکو ته دې پوځيانو په شان خدمتونه ورنه کړای شي ولې کوم خدمتونه چې ورته اوس ورکړل شوي له هغې دې ورسره ډيره مرسته وشي.

"د ګرين ګوند پدي باور دی چي ژباړونکو سره دې د نورو کډوالو په پرتله  لا ډيره مرسته وشي او لا ډيره مرسته کې د نورو خدمتو ترڅنګ ددوی روغتيا برخې خدمتونه او هم رواني خدمتونه شامله وي."