Coming Up Mon 6:00 PM  AEST
Coming Up Live in 
Live
Tigrinya radio

ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ወይ ኮቪድ19 ናይ ግድን ክትፈልጥዎ ዘለኩም ብቛንቋኹም

ኤስቢኤስ ብቋንቋኹም ብዛዕባ ለበዳ ኮቪድ-19 እሙን ዝኾነ ጸብጻብ ንምቕራብ ብዕቱብ ተበጊሱ'ሎ። እዚ ሓቅታት ዝሓዘ ገጽ ንነብሲ ወከፍ ኣብ'ዚ ማሕበረሰብ ዘሎ ሰብ ግዴታ ክፈልጦም ዘለዎም ሓበሬታት ዝሓቖፈ'ዩ።

ኣብ ገዛኹም ኩኑ። ድሕነትኩም ሓልው። ርክብኩም ምስ ካልኦት ቀጽሉ። ህይወት ኣድሕኑ።


ንሓበሬታ ኮቪድ-19 ኤስቢኤስ በብግዝኣቱ ኣብ'ዚ ጠውቑ

ፋይናንሳዊ ጸግገማት

"ፋይናንሳዊ ጸገም የጋጥመኩም እንተሃልዩ ናብ www.moneysmart.gov.au ኪዱ ወይ ናብ ንዕዳ ዝምልከት ሓገዛት ዘበርክት ሃገራዊ መስመር National Debt Helpline ብቑጽሪ 1800 007 007 ደውሉ።"

 

ክፍሊት ደለይቲ ስራሕን (Jobseeker) ዓቀብቲ ስራሕን (Jobkeeper)

ክፍሊታት ጆብኪፐር ክሳብ መጋቢት 2021 ተናዊሖም ክቕጽሉ'ዮም፡ ክፍሊታት ጆብሲከር ከኣ ክሳብ ታሕሳስ 2020. ኣብ ዝመጹ ኣዋርሕ፡ መንግስቲ ንጆብሲከር ዝምልከቱ መደባት 2021 ክፍልጥ'ዩ።

እቲ መጠኖም ግን ካብ መወዳእታ መሰከረም 2020 ጀሚሩ ክቕንስ'ዩ።

ጆብሲከር

- ሕጂ ዘሎ፡ $1,115

-  ካብ መስከረም 2020፡ $815 ክኸውን'ዩ፡

ብተወሳኺ፡ ካብ መወዳእታ መስከረም ንንየው ናይ ጆብሲከር መጠን ክፍሊትኩም ቅድሚ ምትንካፉ/ምጉዳሉ፡ $300 ኣብ ክልተ ሰሙን ሰሪሕኩም ከተእትው ትኽእሉ ኢኹም፡ ኣብ ክንዲ'ቲ ቀደም ዝነበረ $106።

ካብ ነሓሰ 4 ዝኾነ ክፍሊት ሽቕለተኣልቦነት ዝቕበል ሰብ፡ ምቕባል'ዚ ክፍሊ መታን ክቕጽል፡ ምስ ወሃብቲ ኣገልግሎታት ሽቕለት ክተሓሓዝን ኣብ ሓደ ወርሒ ኣርባዕተ ምድላይ ስራሕ ክፍጽምን ግድን ይኾኖ።

ጆብኪፐር

እዚ ናብ 'ክልተ መድረኻት' ይምቀል፡ እቲ ሓደ ነቶም ምሉእ ሰዓታት ስራሕ ዝሰርሑን እቲ ካልእ ከኣ ነቶም ክፋል-ሰዓታት ዝሰርሑን

ክልተ ሰሙናዊ ክፍሊታት ንምሉእ-ሰዓታት ስራሕ ዝሰርሑ

- ሕጂ ዘሎ፡ $1,500

- ካብ መስከረም 2020፡ $1,200

- ካብ ጥሪ 2021፡ $1,000

ክልተ ሰሙናዊ ክፍሊታት ንክፋል-ሰዓታት ዝሰርሑ፡

- ሕጂ፡ $1,500

፟- ካብ መስከረም 2020፡ $750

- ካብ ጥሪ 2021፡ $650

 

ኮቪድ-19 ብኸመይ ይላባዕ?

ኮቪድ-19 ካብ ሰብ ናብ ሰብ በዞም መንገድታት ይመሓላለፍ፡

  • ጥቡቕ ርክብ ወይ ምትንኻፍ ምስ ንኻልኦት ክለክፍ ኣብ ዝኽእለሉ ሃዋህው ዘሎ ሰብ (ለባዒ-ሰብ) ወይ ከኣ 24 ሰዓታት ቅድሚ'ቶም ምልክታት ሕማሙ ምርኣዮም 
  • ጥቡቕ ርክብ ወይ ምትንኻፍ ምስ ሓደ ምልካፉ ዝተረጋገጸ ዝስዕል ወይ ከኣ ዘሀንጥስ ሰብ
  • ካብ ምትንካፍ ሓደ ምልካፉ ዝተረጋገጸ ሰብ ስዒሉ ወይ ኣሀንጢሱ ዝበከሎም ኣቕሑ ወይ ግዳማዊ ክፋል (ንኣብነት ለዓት ማዕጾ ወይ ጣውላ)

መንግስቲ ኣውስትራልያ ንኹሎም ነበርቲ ኣውስትራልያ ነዚ ኮቪድሰይፍ ኣፕ ክጽዕንዎ ይመክር። ተወሳኺ ኣብ’ዚ ኣንብቡ። 

 

ምልክታት ሕማም ኮቪድ-19 እንታይ እዮም?

ምልክታት ሕማም ኮሮናቫይረስ ካብ ፈኲስ ሕማም ክሳብ ነድሪ-ሳምቡእ (ኒሞንያ) ክበጽሑ ይኽእሉ፡ ብመሰረት መርበብ ሓበሬታ ፈደራላዊ መንግስቲ።

ምልክታት ሕማም ኮቪድ-19 ምስ ካልኦት ሕማማት ሰዓልን ጉንፋዕን ዝመሳሰሉ ኮይኖም ነዞም ዝስዕቡ የካትቱ፡

  • ረስኒ
  • ምልክታት ሕማም ስርዓተ ምትንፋስ
  • ምስዓል
  • ዝቖሰለ ጎረሮ
  • ሕጽረት ትንፋስ
  • ካልኦት ምልክታት ነዚኦም ዘካትቱ ክኾኑ ይኽእሉ፡ ጸረርታ ንፋጥ ካብ ኣፍንጫ፡ ሕማም ርእሲ፡ ቃንዛታት ጭዋዳ ወይ መላግቦ፡ ዕግርግር ምባል፡ ውጽኣት፡ ተምላስ፡ ምጥፋእ ዓቕሚ ምሽታት፡ ዝተቐየረ ናይ ምጥዓም ዓቕሚ፡ ምዕጻው ሸውሃትን ድኻምን።

ሰብ መዚ ኣብ ገዛ ኮንኩም ክትጥቀምሉ ትኽእሉ ምልክታት ኮቪድ19 መሐበሪ ሰሪሖም ኣለው፡https://www.healthdirect.gov.au/symptom-checker/tool/basic-details 

 

ምልክታት ሕማም እንተተራእዮምኒ እንታይ ይገብር?

ናብ ኣውስትራልያ ምስ በጻሕኩም ኣብ ውሽጢ 14 መዓልታት እንተኾይኑ ምልክታት ሕማም ዝተሰማዓኩም/ዝተራእየኩም ወይ ከኣ ኮቪድ-19 ከም ዘለዎ ምስ ዝተረጋገጸ ሰብ ካብ ዝተቐራረብኩምሉ ወይ ዝተተናኸፍኩምሉ ኣብ ውሽጢ 14 መዓልታት እንተኾይኑ፡ ቆጸራ ክትሕዙ ንሓኪምኩም ደውሉሎም ወይ ከኣ ሃገራዊ ሓበሬታ ጥዕና ኮሮናቫይረስ ዝህብ Coronavirus Health Information Hotline ብቁጽሪ 1800 020 080 ደውሉ። ምልክታት ሕማም ከምዘለኩም ከይነገርኩሞም ናብ ዝኾነ መደበር ጥዕና/ክሊኒክ ወይ ሆስፒታል ኣይትኺዱ።

ኣብኡ ቅድሚ ምብጻሕኩም ነቲ ክሊኒክ ወይ ሆስፒታል ደዊልኩም ዝርዝር ሓበሬታ መገሻኹም ሃብዎም ወይ ኮቪድ-19 ከምዝተለኽፈ ምስ ዝተረጋገጸ ሰብ ተራኺብኩም እንተነይርኩም ሓብርዎም። ሰብ መዚ ህዝባዊ ጥዕና ናብ ንቡር ንጥፈታትኩም ክትምለሱ ውሑስ'ዩ ኢሎም ክሳብ ዝነግርኹም ኣብ ገዛኹም፡ ኣብ ሆቴል ወይ ኣብ ሓደ መሳለጥያ ክንክን ጥዕና ተወሺብኩም ክትጸንሑ ኣለኩም።

ብዛዕባ ምልክታት ሕማምኩም ተዘራርብዎ ሰብ እንተደሊኹም፡ ምኽሪ ክትረኽቡ ናብ'ቲ ሃገራዊ መስመር ሓገዝ ኮሮናቫይረስ ደውሉ። እቲ መስመር 24 ሰዓታት ኣብ መዓልቲ፡ ሸውዓተ መዓልታት ኣብ ሰሙን ይሰርሕ፡ 1800 020 080

መንግስቲ ኣውስትራልያ ነቶም ፈኮስቲ ምልክታት ኮቪድ-19 (ረስኒ፡ ሰዓል፡ ሕጽረት ምትንፋስ፡ ምቑሳል ጎረሮን ወይ ከኣ ድኻም) ዘለዎም ሰባት ዝምርምሩ ጂፒ ክሊኒካት ምትንፋስ ኣብ መላእ ሃገር ከፊቱ’ሎ።

ኣብ’ዚ ሓደ ኣብ ግዝኣትኩም/ምምሕዳራዊ ዶብኩም ኣብ ጥቓ መንበሪ ከባቢኹም ዝርከብ መሐከሚ ነቑጣ/ጂፒ ክሊኒክ ምትንፋስ እንተሃልዩን ቆጸራ ንምሓዝ ክትምዝገቡን ተመልከቱ፡

ኣብ ከባቢኹም እንተዘይሃልዮም፡ ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ረስኒ ዝከታተሉን ዝሕክሙን ክሊኒካትን ካልኦት ዝህልው ኣገልግሎታትን ኣብ ሀልዝዳይረክት ወይ ኣብ መርበብ ሓበሬታት ክፍሊ ጥዕና ግዝኣትኩም ወይ ምምሕዳራዊ ዶብኩም ተመልከቱ። 

ከተተንፍሱ ትጽገሙ እንተሃሊኹም ወይ ከኣ ህጹጽ ዝኾነ ጸገም ጥዕና እንተጋጢምኩም/እንተተሰሚዕኩም 000 ኢልኩም ደውሉ።

 

መርመራ ኮቪድ-19 ክገብር ይግበኣኒ ድዩ?

ሃገራዊ ካቢነ ኣውስትራልያ ኣብ መላእ ኣውስትራልያ ዝህልው መልክዒታት ምርመራ በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ቀልጢፍካ ንምልላይ ናብ ኩሎም ፈኮስቲ ምልክታት ኮቪድ-19 ዝረኣየሎም ሰባት ክሰፍሕ ተሰማሚዑ።

 

እቲ ቫይረስ ብኸመይ ይፍወስ?

ኮሮናቫይረስ ፍሉይ ናቱ ፈውሲ/ሕክምና የብሉን፡ ዝበዝሑ እቶም ምልክታቱ ግን ኣቐዲምካ/ተቐላጢፍካ ብዝወሃብ ደጋፊ ሕክምናዊ ክንክን (supportive medical care) ክፍወሱ ይኽእሉ። ኣንቲባዮቲክስ ኣንጻር ቫይረሳት ኣድማዕቲ ኣይኮነን።

 

መን'ዮም እቶም ዝለዓለ ሓደጋ ከቢድ ሕማም ዘጋጥሞም?

ገለ ሰባት ተለኺፎም ክንሶም ብፍጹም ከይሓሙ ይኽእሉ'ዮም፡ ገሊኦም ፍኹስ/ቅልል ዝበሉ ምልክታት ሕማም ይረኣይዎም ግን ብቐሊሉ ጸኒሖም ይሓውዩ፡ ካልኦት ኣዝዩ ቅልጡፍ ብዝኾነ ግዜ የዕርዮም ክሓሙ ይኽእሉ'ዮም። ዝሓለፉ ተሞክሮታት ናይ ካልኦት ኮሮናቫይረሳት ከምዘመልከትዎ፡ እቶም ብኸቢድ ክልከፉ ኣብ ዝለዓለ ሓደጋ ዝርከቡ ሰባት እዞም ዝስዕቡ'ዮም፡

  • 50 ዓመት ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝኾኑ ህዝብታት ኣቦሪጂናልን ቶረስ ስትረይት ኣይላንደር ሓደ ወይ ዝያዳ ሕዱር ሕማማት ዘለዎም
  • 65 ዓመት ወይ ልዕሊኡ ዝዕድሚኦም ሕዱር ጸገም ጥዕና ዘለዎም ሰባት። ኣብ ትሕቲ 'ሕዱር ጸገማት ጥዕና' ዝካተቱ ጸገማት ዝያዳ ጭብጥታት እናተረኽበ ምስ መጸ ተጻርዮም ክዝርዘሩ'ዮም።
  • 70ን ልዕሊኡን ዝዕድሚኦም ሰባት
  • ዝተዳኸመ ዓቕሚ ስርዓተ ምክልኻል ሰብነት (compromised immune systems) ዘለዎም ሰባት

 

ምልባዕ ኮቪድ-19 ኣብ ምክልኻል ብኸመይ ክትሕግዙ ትኽእሉ?

ጽቡቕ ጽሬት ናይ ኢድን ኣገባብ ምህንጣስን/ምስዓልን ከተዘውትሩን እንተሓመምኩም ከኣ ካብ ካልኦት ርሕቀትኩም ክትሕልውን እቲ ዝበለጸ መከላኸሊ ኣንጻር ዝበዝሑ ቫይረሳት'ዩ። ነዚ ንምትግባር ከኣ ነዞም ዝስዕቡ ክትፍጽሙ ኣለኩም፡

  • ኣድላዪ እንተዘይኮይኑ ካብ ገዛ ኣይትውጽኡ፡
  • ብውሑዱ 1.5 ሜትሮ ማሕበራዊ ርሕቀት ሓልው ወይ ከኣ በቲ 1 ሰብ ኣብ ነብሲ ወከፍ 4 ትርብዒት ሜትሮ ዝብል መምርሒ ተማእዘዙ፡
  • ብተደጋጋሚ ኢድኩም ብማይን ሳምናን ተሓጸቡ፡ ቅድምን ድሕሪን ምብላዕኩም፡ ከምኡ'ውን ዓይኒ ምድሪ ድሕሪ ምጥቃምኩምን
  • ክትስዕሉን ከተሀንጥሱን እንተከለኹም ሸፍንዎ፡ ዝተጠቐምኩምሉ መሐበሲ (ቲሹ) ብግቡእ ጓሓፍዎ፡ ኣልኮል ዝተሓወሶ መጽረዪ ኢድ ተጠቐሙ
  • ጽቡቕ ይስመዓኩም እንዘየሎ ምስ ካልኦት ምትሕውዋስ/ምትንኻፍ/ምቅርራብ ኣወግዱ (ካብ ሰባት 1.5 ሜትሮ ርሓቑ)
  • ውልቃዊ ሓልፍነትኩም ፈጽሙን ክሳብ ዝከኣል ኣብ ገዛኹም ጽንሑ

 

መንዩ ነብሰ-ምውሻብ ክገብር ዝግደድ?

1) ኩሎም ካብ ፍርቂ ለይቲ ዕለት 15 መጋቢት 2020 ኣብ ኣውስትራልያ ዝበጽሑ ሰባት፡ ወይ ምስ ብርግጽ ኮቪድ-19 ዘለዎ ሰብ ብቐረባ ተራኺብና ኢሎም ዝሓስቡ፡ ን14 መዓልታት ክውሸቡ ይሕተቱ።

2) ኩሎም ተጓዓዝቲ ኣብ ኣውስትራልያ ካብ ፍርቂ ለይቲ 28 መጋቢት 2020 ንንየው ዝበጽሑ/ዝኣተው፡ ኣብ ዝተመደበሉም መሳለጥያታት ናይ 14 መዓልቲ ግዴታዊ ነብሰ-ምውሻብ ክገብሩ ከድልዮም’ዩ (ንኣብነት፡ ኣብ ሆቴል)።

ተጓዓዝቲ ግቡእ ናይ ኢሚግረሽን፡ ጉምሩክን ዝያዳ መርመራ ጥዕና ምስ ተኻየደሎም ብቐጥታ ናብ ዝተመደቡሎም መሳለጥያታት ይውሰዱ/ይጋዓዓዙ።

ከባብያዊ ፖሊስ ናብ ገዛውትን መንበርን’ቶም ኣብ ግዴታዊ ምውሻብ ዝርከቡ ኣውስትራልያውያን ክኸዱ/ክበጽሑ እንከለው ብመንግስታት ግዝኣትን ምምሕዳራዊ ዶባትን ተኣዚዞም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኣውስትራልያ (ADF) ከደንፍዑዎም/ክድግፉዎም’ዮም፡ እቲ ዝተለለየ ውልቀሰብ ኣብ ገዝኡ ኔሩ ድዩ ኣይነበረን ከኣ ናብ'ቶም ፖሊስ ጸብጻብ የቕርቡ።

 3) ኮቪድ-19 ከምዘለኩም እንተተነጊርኩም ኣብ ውሽጢ ገዛ ክትጸንሑ ኣለኩም:

  • ከም ስራሕ፡ ቤት ትምህርቲ፡ ማእከላት ዕዳጋ፡ መዋእለ ህጻናት ወይ ዩኒቨርሲቲ ናብ ዝኣመሰሉ ህዝባውያን ቦታታት ኣይትኺዱ
  • ንሓደ/ሓንቲ ሰብ መግብን ካልእ ኣድለይቲ ነገራትን ከምጽእልኩምን ኣብ ኣፍደገ ቀንዲ መእተዊ ማዕጾ ክገድፍዎን ሕተትዎም
  • ክበጽሑኹም ዝመጹ ጸባት ኣይተእትውዎም - እቶም ኩሉ ግዜ ምሳኹም ዝነብሩ ሰባት ጥራይ እዮም ኣብ ገዛኹም ክህልው ዘለዎም

 

ማሕበራዊ/ኣካላዊ ምርሕሓቕ እንታይ እዩ?

ማሕበራዊ ምርሕሓቕ ንምዝሓል ምስፍሕፋሕ ከም በዓል ኮቪድ-19 ዝኣመሰሉ ቫይረሳት ዝሕግዝ ሓደ መንገዲ'ዩ። ዝያዳ ክፍተት ወይ ምርሕሓቕ ኣብ መንጎኹምን ካልኦት ሰባትን ምስ ዝህሉ፡ እቲ ቫይረስ ከስፋሕፍሕ ከቢድ እናኾነ ይኸይድ።

ማሕበራዊ ምርሕሓቕ ሓደ ብርግጽ ኮቪድ-19 ዘለዎ ሰብ ስዒሉ ወይ ኣሀንጢሱ ዝበከሎም ነገራት ወይ ከኣ ገበራት (ከም በዓል ለዓት ማዕጾ ወይ ጣውላ) ዘይምትንካፍ ዘካተተ'ዩ።

 

ኣብ ገዛኹም ኩኑ/ጽንሑ/ኣይትውጽኡ

እቲ ጽኑዕ መምርሒ ሃገራዊ ካቢነ ንኹሎም ኣውስትራልያውያን ኣብ ገዛኹም ኩኑ/ኣይትውጽኡ’ዩ፡ ብዘይካ፡

  •    ኣዝዩ ዘድልየኩም - መግቢን ኣድለይቲ ቀረባትን - ክትሽምቱ እንተኾንኩም፣
  •    ንሕክምና ወይ ክንክን ጥዕና ዘድልየኩም፡ ንሓዘን ወሲኽካ ክትረኽቡ
  •    መምርሒታት ህዝባዊ ምትእኽኻባት ኣኽቢርኩም ኣብ ደገ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ክትገብሩ
  •    ብርሑቕ ክትሰርሑ ወይ ክትመሃሩ እንተዘይክኢልኩም ክትሰርሑ ወይ ክትመሃሩ ክትወጹ

 

ኣብ መሳለጥያታት መእለዪ ንዓበይቲ ዘለው ቤተሰበይን መሓዙተይን ክበጽሖም ይኽእል ?

ከም ሓደ ሓፈሻዊ መምርሒ ንኹሎም ኣውስትራልያውያን እዞም ዝስዕቡ እንተማሊእኩም ወይ እንተሃልየምኹም ናብ መሳለጥያታት መእለዪ ዓበይቲ ኣይትብጽሑ ኢኹም፡

  • ካብ ናይ ደገ መገሻ ኣብ ዝሓለፉ 14 መዓልታት እንተተመሊስኩም።
  • ምስ ሓደ ብርግጽ ኮቪድ-19 ዘለዎ ሰብ ኣብ ዝሓለፉ 14 መዓልታት ተራኺብኩም እንተነይርኩም።
  • ረስኒ ወይ ከኣ ምልክታት ሕማም ረኽሲ መተንፈሲ ኣካላት (ንኣብነት ምስዓል፡ ቁስሊ ጎሮሮ፡ ሕጽረት ትንፋስ) እንተለኩም።
  • ካብ ባሕቲ ግንቦት ጀሚሩ ዝኾነ ትካል መእለዪ ዓበይቲ ክትበጽሑ እንተደሊኹም ክታበት ኢንፍሉወንዛ ወሲድኩም ክትጸንሑ ናይ ግድን ክኸውን'ዩ።

ግዝኣታትን ምምሕዳራዊ ዶባትን ኣብ ትሕቲ'ቲ ዘመሓድርኦ ግዝኣታት ይኹን ምምሕዳራት፡ ምስ ምኽርታት ሃገራዊ ካቢነ ክጻረሩ ዘይክእሉ፡ ፍሉያት መምርሒታት ከም ዘለውወን ኣስተውዕሉ ኢኹም። 

 

ናይ ሕክምና መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ክጥቀም የድልየኒ ድዩ?

እዚ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝረአ ዘሎ ምምሕልላፍ ኮቪድ-19 ኣብ ማሕበረሰብ ኣብ ኣውስትራልያ ማለት፡ ገለ ግዝኣታትን ምምሕዳራዊ ዶባትን ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን ምጥቃም መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ይመኽራ ወይ ይጠልባ ኣለዋ።

መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን ወይ ከም ግዴታ/ጠለብ ወይ ከኣ ከም ምኽሪ ኣብ ቪክቶርያ (ከከም'ቲ ትነብርሉ ከባቢ ዝውሰን) ክግበሩ ኣለዎም፡ ምኽንያቱ ኣብ'ዞም ከባቢታት ዝለዓለ መጠን ምስፍሕፋሕ ኣብ ማሕበረሰብ ስለዘሎ።

https://www.dhhs.vic.gov.au/face-coverings-1159pm-wednesday-22-july

ሰባት ኣብ ኒው ሳውዝ ዌልስ፡ ኣብ ሓደ ውዑይ ነቑጣ ለበዳ ዝኾነ መንበሪ ከባቢ ዝነብሩ ወይ ዝሰርሑ እንተኾይኖምን ማሕበራዊ ምርሕሓቕ ዝከኣል እንተዘይኮይኑ፡ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ክገብሩ ክሓስብሉ ተሓቲቶም ኣለው። 

ሽፋን ኣፍን ኣፍንጫን ከም ተወሳኺ መሐለውታ ክንጥቀመሎም እናኸኣልና ነዞም ዝስዕቡ ግን ከንተግብር ኣለና፡

  • እንተተጸሊእኩም ኣብ ገዛኹም ኩኑ/ጽንሑ
  • ኣብ ደገ እንተሃሊኹም/እንተወጺኹም ካብ ካልኦት ሰባት (ልዕሊ 1.5ሜ) ኣካላዊ ምርሕሓቕ ይሃልኹም
  • ዓበይቲ ምትእኽኻባትን ዝተጨቓጨቑ ኣዳራሻትን ኣወግዱ
  • ጽሬታት ኢድን መተንፈሲ ኣካላትን ኣዘውትሩ

እቶም ህሉዋት ኩነታት ኣብ ግዝኣትኩምን ምምሕዳራዊ ዶባትኩም እንተተለዊጦም እቶም ንመሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ዝምልከቱ ምኽርታትን መምርሒታትን ክቕየሩ ይኽእሉ'ዮም። ኣብ ከባቢኹም በብግዚኡ ዝወሃቡ ወይ ዝመሓላለፉ ምኽርታት ምክትታል ኣገዳሲ'ዩ። ነዞም ምኽርታት መንግስታት ናይ ግዝኣትኩም ወይ ምምሕዳራዊ ዶባትኩም ክህብዎም ወይ ክቕርቡዎም'ዮም።

https://www.health.gov.au/news/health-alerts/novel-coronavirus-2019-ncov-health-alert/how-to-protect-yourself-and-others-from-coronavirus-covid-19

 

መገሻ ካብ፡ ናብን ኣብ ውሽጢን ኣውስትራልያ

ኣውስትራልያውያን ኩሉ ናይ ግድን ዘይኮነ ዘቤታዊ መገሻታት ከወግዱ ይግደዱ። ግዝኣታውን ምምሕዳራዊ ዶባትን ምዕጻው ዶባተን ወሲኽካ ባዕለን ዘውጽአኦ ሕግታት ከተግብራ ይኽእላ’የን።

 

ህዝባዊ መጓዓዝያ - ሃገራዊ መትከላት

ኣገልግሎታት ህዝባዊ መጓዓዝያ ሓላፍነታት ግዝኣታውን ምምሕድራዊ ዶባትን እዮም፡ ሃገራዊ ካቢነት ከኣ ጥዕናን ድሕነትን ሰራሕተኛታትን ተጓዓዝትን ኣብ መርበባት ህዝባዊ መጓዓዝያ ክሕለው ንምሕጋዝ ዝተፈላለዩ እማመታት የጽድቕ፡ ኣብ’ዚ ዝካተቱ ክጽልኣኩም እንከሎ ዘይምጉዓዝ፡ ካብ መራሕቲ መካይንን ካልኦት ተጓዓዝትን ማሕበራዊ ምርሕሓቕ ምትግባር፡ ከምኡ’ውን ጥረ ገንዘብ ምጥቃምን ምሓዝን ደው ምባል’ዮም። ተጠቀምቲ ህዝባዊ መጓዓዝያ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ክገብሩ ኣይግደዱን’ዮም፡ ብድሌቶም ግን ክሽፈኑ ይኽእሉ’ዮም። ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ መትከላት ንኣሰራርሓ ህዝባዊ መጓዓዝያ ኣብ ግዜ ኮቪድ-19 (Principles for COVID-19 Public Transport Operations) ኣብ’ዚ ኣለኩም፡ https://www.infrastructure.gov.au/transport/files/COVID19_public_transport_principles_29052020.pdf

 

ዓለምለኻዊያን/ኣህጉራውያን መገሻታት

ኩሎም ናብ ኣውስትራልያ ዝኣትው/ዝመጹ ኣህጉራውያን ተጓዓዝቲ ዜግነቶም ይኹን ዝተበገስሉ ነቑጣ ብዘየገድስ ገዝኦም ቅድሚ ምኻዶም ኣብ ሓደ ዝተመደቡሎም መሳለጥያታት ናይ 14 መዓልታት ነብሰ-ምውሻብ ክውድኡ ኣለዎም።

ናብ መወሸቢ ቦታ ኣብ ዝኣትውሉ እዋንን ካብኡ ተፈቒድሎም ቅድሚ ምውጽኦምን መርመራ ኮሮናቫይረስ ክካየደሎም እዩ።

ብተወሳኺ ናብ'ቲ ንመወሸቢኹም ዝህሉ ክፍሊት/ወጻኢ ከተበርክቱ ክህልወኩም ይኽእል'ዩ። እዚኦም ጠለባት ብመንግስታት ግዝኣት ምምሕዳራዊ ዶባትን ይመሓደሩን ይትግበሩን፡

ዜጋታት ኣውስትራልያን ቀወምቲ ነበርቲን ብምኽንያት’ዚ እገዳታት ኮቪድ-19 ንደገ ወይ ናብ ወጻኢ ሃገር ክጓዓዙ ኣይክእሉን’ዮም። እንተኾነ ግን፡ ካብ ኣውስትራልያ ክትወጹ እንተደሊኹም፡ ክትጓዓዙ ሕድገት ክግበረልኩም ብኦንላይን ከተመልክቱ ትኽእሉ ኢኹም፡ እንተኾነ ግን ኣብ ትሕቲ’ዞም መደባት ክትኣትው ኣለኩም፡

  • መገሻኹም ኣካል ግብረ መልሲ ንለበዳ ኮቪድ-19 እንተኾይኑ፡ ቀረብ ረዲኤት ወሲኽካ
  • መገሻኹም ንምክያድ ኣገደስቲ ኢንዱስትሪታት/መፍረታት ኣገዳሲ ምስ ዝኸውን (ሰደድን ኣታውን መፍረታት ወሲኽካ)
  • ኣብ ኣውስትራልያ ዘይርከብ ህጹጽ መድሃኒት ሕክምና ክትረኽቡ ትጓዓዙ እንተሃሊኹም
  • ብምኽንታት ሓደ ህጹጽን ዘይተርፍን ውልቃዊ ጉዳይ ትጓዓዙ እንተሃሊኹም
  • ብሓዘን ወይ ከኣ ሰብኣዊ ምኽንያታት
  • መገሻኹም ንሃገራዊ ረብሓ እንተኾይኑ

ኣብ በረራ ትሓልፉሎም ሃገራት/ትራንዚት 

መምርሒታትን ሕግታትን ጉዕዞ ኣብ ሓጺር እዋን'ዮም ዝቅየሩ ዘለው። ናብ ኣውስትራልያ ክትምለሱ ወሲንኩም እንተሃሊይኹም፡

  • ናይ በረራ መንገድታትኩም ብጥንቃቐ ፍለጡ፡ ምስ መንገዲ ኣየርኩም ወይ ወኪል ጉዕዞኹም ብቀጻሊ ተራኸቡ።
  • ካብ'ቶም ትሓልፉሎም መዓርፎ ነፈርትን ሰብ መዚ መንግስታትን ዝወሃቡ ወግዓውያን መግለጺታት ተኸታተሉ።
  •  ዝኾነ ሕቶ ብዛዕባ ንምውጻእን ንምእታውን ክማልኡ ዘለዎም ነገራት እንተለኩም ነቲ ዝቀረበ ኤምባሲ ወይ ቆንስል ናይ'ቶም ትሓልፉሎም ሃገራት ተራኸብዎም፡

ንተወሰኽትን ሓደስቲን ሓበሬታት www.smartraveller.gov.au 

 

ሰብ መዚ ኣውስትራልያ ነዚ ለበዳ ብኸመይ ይሕዝዎ ኣለው?

እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናይ ህጹጽ እዋን መደብ ግብረመልሲ ንኖቬል ኮሮናቫይረስ Emergency Response Plan for Novel Coronavirus (COVID-19) ኣበጊሱ'ሎ።

ርእሰ ምምሕዳር (ጋቨርነር-ጀነራል) ኣውስትራልያ ነቲ ህጹጽ እዋን ሰብኣዊ ባዮሰኲሪቲ ናብ ሰለስተ ኣዋርሕ፡ ካብ ሰነ 17 2020 ክሳብ መስከረም 17 2020፡ ኣናዊሕዎ ኣሎ። 

ቀረብ ኣማራጺታት ንጸገማት ምኽፋል ሕሳባት መብራህቲ፡ ማይን ካልእን

ኣብ ፋይናሳዊ ጸገም ንዝርከቡ ኩሎም ስድራታትን ንኣሽቱ ዋኒናት ንግድን ተዓጻጻፊ ኣማራጺታት ክፍሊት የቕርብ

  • ነቶም ኣብ ፋይናንሳዊ ቅልውላው ዝርከቡ፡ ቀረባት/ኣገልግሎታት ከይቋረጸሎምን ከይድረተሎምን;
  • መስርሓት ምምላስ ዕዳን ለቓሕ ኣይከፈለን ተባሂሉ ዝግበር መስርሕ ምምዝጋብን ንኻልእ ግዜ ክመሓላለፉ;
  •  ብሰንኪ ምድንጓይን ዝውህለል ወለድን ኣብ ዕዳታት ዝኣትው ክፍሊታት ምሕረት ክግበረሎም; ከምኡ’ውን
  • ንኣዝዮም ኣገደስቲ ዝኾኑ መደባት/ስራሓት እቶም ተወጢኖም ዝጸንሑ ምቁራጻት ቀረብ ጸዓት ክቕንሱን።
  • እቶም ሕሳባቶም ምኽፋል ክቕጽሉ ዝኽእሉ ከምኡ ክቕጽልዎ ኣለዎም - እዚ ቀጻሊ ህላወ ናይ'ቶም ወሃብቲ ኣድለይቲ ኣገልግሎታት ንምውሓስ ወይ ንምርግጋጽ ወሳኒ’ዩ።

 

ንገለ ሰብ ቪዛ ዝህልው ሕድገታት/ምትዕጽጻፋት

ስራሕ ዘፍቅድ መዛወሪ ቪዛ ዘለዎም ሰባት፡ ካብ’ቲ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራይ ምስ ሓደ ኣስራሒ ክሰርሑ ዝቕይድ ሕጊ ሕድገት ክግበረሎም’ዩ፡ ግን ኣብ ሓደ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝበሃል መፍረ/ኢንዳስትሪ ምስ ዝሰርሑ፡ ጥዕና፡ ክንክን ዓበይቲ፡ ክንክን ስንክልና ዘለዎም፡ መዋእለ ህጻናት፡ ሕርሻን መግብን፡ እዚ ዘለኩም ቪዛ ኣብ ዝመጽእ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝወድቕ እንተኾይኑ ቪዛኹም ክናዋሕ ይምልከተኩም’ዩ፡

ተሳተፍቲ መደብ ወቕታዊ ሰራሕተኛታትን መደብ ዕዮ ፓሲፊክን፡ ቪዛኦም ክሳብ ሓደ ዓመት ከናውሑ ክኽእሉ’ዮም። 

ወነንቲ ግዝያዊ ሞያዊ ቪዛ፡ ስርሖም ምስ ዝስእኑ/ምስ ዝባረሩ፡ ካልእ መዋሊ ክረኽቡ ወይ ካብ ኣውስትራልያ ክወጹ ናይ 60 መዓልታት ዕድል ኣለዎም (ዘቐመጥዎ ገንዘብ ወይ ሓገዝ ቤተሰብ ዋላ እንተሃለዎም)።

ከይተሰናበቱ ካብ ስርሖም ደው ኢሎም ጥራይ እንተሃልዮም ወይ ከኣ ዝሰርሑሎም ሰዓታት እንተተቐኒሶም፡ ቅድመ ኩነታት ቪዛኦም ከምዝጠሓሱ ኣይክቑጸርን’ዩ። ኣብ’ዚ ፋይናንሳዊ ዓመት ክሳብ $10000 ዝኸውን ካብ’ቲ ማዕከን ጥሮታ/ሱፐር (superannuation funds) ክወስዱ ይኽእሉ’ዮም።

ካብ ካልኦት ሃገራት ዝመጹ/ናይ ደገ ተመሃሮ

ስራሕ እንተልይዎም ክጸንሑ ይኽእሉ’ዮም። ስራሕ፡ ደገፍ ቤተሰብ ወይ ቅሙጥ ገንዘብ እንተዘይብሎም ግን ካልእ ኣማራጺታት ምንዳይ ከድልዮም እዩ።

ኣብ ጽላት ክንክን ንዓበይቲን ከም ኣለይቲ ሕሙማት (ነርሳት) ኮይኖም ዝሰርሑን ናይ ደገ ተመሃሮ ልዕሊ 20 ሰዓታት ኣብ ሰሙን ክሰርሑ ይፍቀደሎም።

ኣብ ኣውስትራልያ ብውሑዱ ን12 ኣዋርሕ እንተጸኒሖም ካብ’ቲ ናይ ጡረታ ኣበሎም (ሱፐርኣኑወሽን) ክወስዱ ይኽእሉ’ዮም።

ኣብ ቪክቶርያ፡ ናይ ደገ ተመሃሮ ኣካል ናይ'ቲ ንዓሰርተታት ኣሽሓት ሰባት ኣብ መላእ ቪክቶርያ ንህጹጽ እዋን ኢሉ መንግስቲ ቪክቶርያ ዝቐረቦ ጥማር ሓገዝ ክሳብ $1100 ክፍሊት ክቕበሉ'ዮም።

በጻሕቲ፡ ናብ ዓዶም ክምለሱ ኣለዎም፡ ብፍላይ ከኣ እቶም ደገፍ ቤተሰብ ዘይብሎም።

ደገፍ ንጥዕና ኣእምሮ

  • መንግስቲ ብሜዲኬይር ዝምወሉ 10 መደባት ስነኣእሞራዊ ሕክምና ነቶም ብምኽንያት ካልኣይ ማዕበል ለበዳ ኮቪድ-19 ኣብ ትሕቲ ተወሳኺ ቀይድታት ኣትዮም ዝርከቡ ከባቢታት ዘለው ሰባት ወሲኹ ኣሎ።
  • ነዚ ክረኽብዎ ሰባት ሓደ ስሩዕ መደብ ሕክምና ጥዕና ኣእምሮን (Mental Health Treatment Plan)(https://www.healthdirect.gov.au/mental-health-care-plan) ክንክን ጥዕና ኣእምሮ ካብ ክኢላ ስነኣእምሮ፡ ሓኪም ኣእምሮ፡ ሓኪም ቤተሰብ ወይ ካልእ ዝተፈቕደሉ ሰራሕተኛ ጥዕና ብቀጻሊ ኽረኽቡ ገምጋም ካብ ሓኪም ቤተሰቦም/ናይ ቀረባ ሓኪሞም የድልይዎም።
  • እቲ ናይ መንግስቲ ዲጂታዊ መርበባዊ መዝገብ ጥዕና ኣእምሮ፡ Head to Health (www.headtohealth.gov.au)፣ ሓደ ጥርኑፍ ምንጪ ሓበሬታ ካብ ሰብ መዚን ኣብ ግዜ ለበዳ ኮሮናቫይረስን ነብሰ-ምውሻብ ኣብ ትገብርሉን ከመይ ጌርኩም ጥዑይ ኣእምሮ ሃልይኩም ወይ ሓሊኹም ትጓዓዙን መምርሒ ዝህብን እዩ።

 


ሓበሬታ መንግስቲ

 


 

  • ኣብ ኣውስትራልያ ሰባት ብውሑዱ 1.5 ሜትሮ ካብ ካልኦት ክርሕቁ ኣለዎም። ደረታት ብዝሒ ኣብ ምትእኽኻባት መምርሒታት ግዝኣትኩም ተወከሱ።  

https://www.sbs.com.au/language/english/how-australia-s-states-and-territories-are-relaxing-coronavirus-restrictions

  • ምልክታት ጉንፋዕ ወይ ፍሉ/ኢንፍሉወንዛ ይስመዓኩም/ይረኣየኩም እንተሃልዩ ቆጸራ መርመራ ክትሕዙ ናብ ዶክተርኩም ደውሉ ወይ ከኣ ሃገራዊ ሓበሬታ ጥዕና ኮሮናቫይረስ ዝህብ Coronavirus Health Information Hotline ብቁጽሪ 1800 020 080 ደውሉ።
  • ዜናታትን ሓበሬታታትን 63 ቋንቋታት ኣብዚ ኣለኩም sbs.com.au/coronavirus