Coming Up Mon 7:00 PM  AEST
Coming Up Live in 
Live
Vietnamese radio

Tạp chí khoa học (63) Uống cà phê có lợi hay hại?

Cà phê là một món thức uống yêu thích và không thể thiếu mỗi ngày của nhiều người. Nhất là vào buổi sáng, chúng ta luôn quen thuộc với hình ảnh những người dân lao động, nhân viên công sở hay sinh viên cầm trên tay những ly cà phê thơm lừng bắt đầu ngày mới. Nhưng liệu cà phê có lợi hay hại cho sức khoẻ? Cùng trò chuyện với chuyên gia dinh dưỡng, Tiến sĩ Khánh Nguyễn về đề tài này.

SBS: Tiến sĩ Khánh Trần có phải là một người thích uống cà phê không? Và nếu uống thì chị uống tối đa là bao nhiêu ly trong một ngày?

Tiến sĩ Khánh Trần: Xin chào quý thính giả. Tôi là một người yêu thích cà phê. Thường thì tôi chỉ uống tối đa 1 ly/ngày và không phải ngày nào cũng uống. Nhưng tôi rất thích cảm giác sáng thức dậy nghe mùi cà phê thơm và nhâm nhi một ly cà phê vào cuối tuần rất thú vị. 

SBS: Là một chuyên gia dinh dưỡng, chị có thể giải thích cặn kẽ hơn với quý thính giả cà phê liệu có lợi hay có hại cho sức khoẻ?

Tiến sĩ Khánh Trần: Bản thân cà phê cũng như mọi loại thực phẩm khác đều có mặt lợi và hại. Hiểu về hai mặt của loại thực phẩm mình ăn hay uống rất cần thiết trước khi chúng ta quyết định ăn nhiều hay ít để phù hợp với sức khoẻ của bản thân.

Cà phê có lợi vì có chứa nhiều vi chất như vitamin (vitamin nhóm B như B1, B2) và khoáng chất như phốt pho, manga, kali cùng một số vi chất có khả năng chống oxy hoá. 

Cà phê cũng chứa lượng caffeine nhất định, nhằm kích thích hoạt động của não bộ tốt hơn, giảm mệt mỏi, cải thiện cảm xúc, tăng cường sự linh hoạt của cơ thể. Những khi chúng ta buồn ngủ, ta thường uống cà phê để cảm giác tỉnh táo hơn. Trong thể thao, một số người sử dụng caffeine như một chất giúp cơ thể của họ nhanh nhẹn hơn. Nhưng tác dụng của cà phê chỉ mang tính tạm thời, nghĩa là mình nạp caffeine vào cơ thể, sau một thời gian ngắn sẽ hết phản ứng đó và cơ thể của chúng ta sẽ phát triển sự thích nghi với chất kích thích này. Càng uống nhiều ta càng ít nhạy cảm với caffeine hơn. 

Caffeine có tác dụng giúp các bệnh kinh niên như alzheimer, thần kinh sinh, các bệnh tiểu đường. Dù caffeine không chữa bệnh nhưng giảm những triệu chứng giúp người bệnh thoải mái hơn và đỡ bị tác dụng của bệnh hơn.

Nói đi cũng phải nói lại, cà phê có lợi nhưng cũng có những điểm hạn chế. Với ai bị nhạy cảm caffeine, khi uống cà phê đậm sẽ thấy khó thở, nhức đầu, tim đập mạnh, hồi hộp. Những người đó không nên uống hoặc là uống ít thôi.

Như bản thân tôi là một người nhạy cảm với caffeine nên tôi chỉ thích uống cà phê rất loãng là cà phê latte. Cà phê cũng có thể gây mất ngủ với một số người. Chúng ta thường không nên uống cà phê sau bữa trưa. Với người ít nhạy cảm hơn thì không nên uống sau 3 giờ chiều, còn những người hoàn toàn không bị nhạy cảm gì hết thì họ uống sau bữa tối cũng không sao.

Với ai có huyết áp cao uống cà phê có thể bị tăng huyết áp. Một số người có thể cảm giác mình đi tiểu nhiều hơn. Những người như vậy cũng nên lưu ý và cẩn thận.

Cà phê gây nghiện mang tính chất tâm lý nhiều hơn là vật lý. Khi không uống cà phê, họ cảm giác bồn chồn uể oải. Thật ra, chưa chắc bản thân họ cần caffeine mà vì tâm lý họ nói rằng ‘ vì mình chưa uống cà phê nên chưa thể bắt đầu ngày của mình được.’

Caffeine nếu ta uống quá nhiều lên đến 1,000mg/ngày có thể gây ngộ độc. Một ly cà phê có chứa 30-300mg caffeine, nghĩa là 10 ly/ ngày có thể dẫn đến ngộ độc, gây các triệu chứng như run rẩy, rối loạn thần kinh, vv. Do đó, bất kỳ thứ gì quá liều cũng có tác dụng không tốt.

having coffee
element envato

SBS: Nếu bàn về mặt tích cực của cà phê, thì chị có nói cà phê phát huy tác dụng tốt nhất khi uống riêng mình nó và không kèm các chất nhân tạo hay đường. Như vậy, với những ai không uống được cà phê đen, phải kèm với sữa thì liệu cà phê có loãng đi và giảm tác dụng không thưa chị?

Tiến sĩ Khánh Trần: Thực ra, một ly cà phê espresso hoặc cà phê phin thì bé hơn một ly cà phê sữa. Lượng của toàn bộ món đồ uống có thể thay đổi khi mình pha loãng với các loại chất khác. Ví dụ khi vào Starbucks, ly cà phê của họ rất to, trong đó có rất nhiều thành phần như sữa, chất béo, có người thêm nhiều đường, caramel, và những chất thêm vào đó không phải lúc nào cũng có lợi.

Chẳng hạn người dị ứng với sữa, khi uống cà phê sữa không tiêu hoá được cho là tại cà phê, nhưng thực ra là vì sữa. Bản thân tôi thích uống cà phê latte với sữa hạnh nhân vì tôi không thích uống sữa bò. Điều quan trọng ở đây là dị ứng của cơ thể và đường gây ngọt không tốt. Có những người uống cà phê ít nhưng cho rất nhiều đường vào, điều đó không tốt. Cà phê không có lỗi mà là do thói quen uống cà phê của chúng ta không tốt.

SBS: Với những người uống cf mỗi ngày, thường họ sẽ quen và lờn với chất trong cà phê nên vì vậy sẽ giảm tác dụng đi . Vậy nếu chúng ta uống cà phê mỗi ngày liên tục trong 5, hay 10 năm thì liệu đến lúc nào đó cà phê sẽ mất hoàn toàn tác dụng không thưa chị?

Tiến sĩ Khánh Trần: Như tôi có chia sẻ, caffeine có tính chất tạm thời nên những phản ứng của cơ thể cũng chỉ có tính tạm thời, khoảng vài giờ sẽ hết. Nhưng tác dụng từ những vi chất như vitamin B và khoáng chất thì lúc nào cũng vậy, cho dù từ cà phê hay những thực phẩm khác đều hoạt động giống nhau. Ai uống cà phê quá lâu năm sẽ không cảm nhận được phản ứng của caffeine nhưng caffeine vẫn ở trong cơ thể của họ, vẫn gây ra những phản ứng trong cơ thể, chỉ là họ không cảm nhận được thôi. Phản ứng bên ngoài cảm nhận  được sẽ thay đổi.

SBS: Mọi người thường truyền tai nhau rằng cà phê giúp kích thích óc sáng tạo và giúp hệ tiêu hoá làm việc tốt hơn , điều này có đúng không ạ?

Tiến sĩ Khánh Trần: Điều này mang tính tâm lý nhiều hơn. Giống như những người bị stress , khi hút thuốc họ nghĩ sẽ giúp họ giảm căng thẳng. Nhưng thât ra không phải như vậy. Chỉ vì khi hút thuốc, trải nghiệm này làm cho họ bình tĩnh lại. Cà phê tương tự vậy. Buổi sáng uống cà phê, khung cảnh xung quanh, đọc bài báo, nghe bài nhạc cảm thấy tinh thần mình phấn chấn hơn, làm việc hiệu quả hơn.

Tác dụng lên hệ tiêu hoá của cà phê đúng một phần vì cà phê có rất nhiều vitamin B. Và các vitamin nhóm B có tác dụng trực tiếp đến hệ tiêu hoá. 

SBS: Vâng một số người sau khi uống phải loại cà phê mạnh quá thì thường thấy khó chịu, chóng mặt,  gọi bằng từ là ‘ say cà phê’ . Thì nhiều người tranh cãi rằng uống cà phê lúc bụng đói sẽ dễ say hơn là lúc chúng ta ăn no, có đúng không thưa chị?

Tiến sĩ Khánh Trần: Khi chúng ta uống cà phê lúc dạ dày đang trống, cũng giống như món ăn uống khác, sự hấp thụ thành phần từ món đó vào cơ thể sẽ nhanh hơn trực tiếp từ dạ dày vào trong máu. Còn khi dạ dày đã có nhiều thức ăn thì sự hấp thụ sẽ chậm hơn vì dạ dày của chúng ta phải tiêu hoá lượng thức ăn kia.

coffee making
element envato

SBS: Ngày nay chúng ta thấy cà phê được sử dụng rộng rãi hơn trong ẩm thực, như cà phê trứng, sinh tố bơ cà phê hay bánh cà phê. Không biết là những loại thực phẩm nào chế biến với cà phê sẽ gây tác dụng phụ hay sẽ gây nguy hiểm không thưa chị?

Tiến sĩ Khánh Trần: Điều này rất rộng. Những món như cà phê trứng hay bánh cà phê, lượng cà phê trong đó không nhiều như cốc cà phê chúng ta uống. Trừ phi chúng ta làm một món có cà phê rất đậm, còn lại thì lượng cà phê không quá mạnh để phải lo. Những người nhạy cảm thì nguyên tắc chung khi ăn một món nào mình chưa ăn bao giờ, mình nên ăn từ tốn, ăn ít và chậm để lắng nghe cơ thể. Nếu cơ thể mình có những phản ứng thì ngừng ngay lập tức.

Một điều lưu ý nữa là cà phê có rất nhiều loại, làm từ những hạt cà phê khác nhau, từ những quy trình chế biến khác nhau, và bản thân hạt cà phê cũng có nhiều loại. Nên mình không thể nói chung chung là cà phê nào cũng đều như thế.

SBS: Uống cà phê nhiều thì cơ thể có bị mất nước không?

Tiến sĩ Khánh Trần: Mất nước là do phản ứng cơ thể. VÍ dụ cơ thể nhạy cảm, cùng 1 lượng caffeine dung nạp vào, cơ thể mình phải hoạt động nhiều hơn để xử lý và điều tiết chất caffeine đó, nên tiêu tốn nước.

Bản thân cà phê không tự tạo ra những phản ứng tiêu cực như vây. Có những người uống 10 cốc cà phê một ngày lên đến 10,000mg thì chắc chắn đến ngưỡng gây độc, đặc biệt là ngày nào cũng uống.Trà cũng có caffeine, có loại thấp hơn hoặc cao hơn tuỳ loại. 

Chúng ta nên có sự đa dạng, chuyển sang uống trà thảo mộc, trà bạc hà giúp cơ thể thư giãn, không gây tác dụng tương tự. Khi chúng ta thay đổi những loại đồ uống khác nhau sẽ tốt hơn chỉ uống một loại với liều lượng quá cao.

Mời nghe đầy đủ nội dung trong phần audio.

Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook

Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/vietnamese 

 

Coming up next

# TITLE RELEASED TIME MORE
Tạp chí khoa học (63) Uống cà phê có lợi hay hại? 23/08/2019 16:27 ...
Luật lệ quanh ta (192) Khai man là tội hình sự ở Úc 20/09/2019 20:18 ...
Người già bị té tăng gấp đôi trong 10 năm qua 20/09/2019 05:02 ...
Thủ thuật lừa đảo qua đện thoại tiếp tục nhắm vào sinh viên và di dân Trung Quốc 20/09/2019 06:09 ...
Việt Nam tuần qua (21/9/2019) 20/09/2019 21:01 ...
Thuế và bạn (190) ATO phong tỏa tài sản của ông Hoàng Tương Mạc 20/09/2019 19:35 ...
Thủ tướng Scott Morrison thăm chính thức Washington 20/09/2019 06:05 ...
Nước Úc trong tuần (20-9-2019) 20/09/2019 10:26 ...
BCH Cộng đồng người Việt Tự do Victoria nhiệm kỳ mới sẽ đại diện cho ai? 20/09/2019 15:42 ...
Mỹ dọa cắt viện trợ Solomon Islands vì đảo quốc này đoạn giao với Đài Loan 20/09/2019 03:51 ...
View More