Coming Up Wed 7:00 PM  AEST
Coming Up Live in 
Live
Vietnamese radio

Vì sao vụ phun trào núi lửa ở Tonga lại quá mạnh mẽ?

The Tongan volcano erupting the day before the massive explosion Source: Twitter-TuoteroSismico

Các nhà khoa học hiện điều tra xem, làm thế nào núi lửa tại Tonga lại có thể gây làn sóng chấn động hoàn toàn bao quanh trái đất. Mức độ của vụ nổ khiến mọi người trên khắp thế giới kinh ngạc, thế nhưng vì sao nó lại khổng lồ và mạnh mẽ như vậy?.

Thứ bảy ngày 15 tháng giêng sẽ là ngày không bao giờ quên được trên khắp các hải đảo Thái Bình Dương.

Âm thanh của vụ nổ lớn do núi lửa có tên là Hunga Tonga-Hunga Ha'apai ở nước Tonga có thể nghe được từ tiểu bang Alaska của Mỹ, từ Úc và cả New Zealand.

Cơn chấn động được các nhà khoa học ghi nhận trên khắp thế giới, tại Miami, Florida rồi dọc theo Thái Bình Dương và ngay cả lục địa Hoa Kỳ.

Chẳng bao lâu sau đó, chấn động được ghi nhận một lần nữa tại cùng nơi, lần nầy sóng chấn động di chuyển theo một con đường khác chung quanh thế giới, qua Á Châu, Phi Châu và Đại Tây Dương.

Như vậy làn sóng chấn động đã di chuyển theo cả hai chiều phải và trái của trái đất.

Tiến sĩ Jo Horrocks, chuyên khảo sát về núi lửa và là Trưởng ban Nghiên cứu về Động đất của New Zealand, cho đài phát thanh Tân Tây Lan biết về sức mạnh của vụ nổ là hết sức bất ngờ.

“Đây là một vụ phun trào núi lửa khá bất ngờ ở Tonga, thế nhưng không ngạc nhiên khi núi lửa ở đó và chúng tôi biết điều đó về Tonga".

'Tôi đặc biệt ngạc nhiên về ảnh hưởng lan rộng của sóng thần và dư chấn mà chúng ta đang thấy, cũng như được ghi lại trên khắp thế giới".

"Tôi luôn giả định rằng, các vụ phun trào núi lửa là do có quá nhiều nguồn gốc”, Jo Horrocks.

Sóng thần từ vụ nổ đã vượt qua đại dương để gây ra một vụ tràn dầu và 2 vụ chết đuối ở Peru, trong khi các bờ biển ở Nhật Bản và New Zealand và thậm chí Bờ biển phía Tây nước Mỹ cũng cảm thấy chấn động.

Tất nhiên, Tonga đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi vụ nổ xảy ra chỉ cách thủ đô Nuku'alofa 64 km về phía bắc và mức độ thiệt hại hoàn toàn mới trở nên rõ ràng.

Tại sao lại có vụ nổ lớn như vậy?

Ông Shane Cronin, Giáo sư Khoa học về Núi lửa tại Đại học Auckland, cho biết Tonga nằm trên cái gọi là Vành đai lửa Thái Bình Dương, nơi có tỷ lệ sản xuất chất lỏng hay magma rất cao.

“Tonga thực sự là một trong những nơi trên trái đất có mức độ chìm xuống, đó là nơi mà một mảng địa tầng trượt xuống dưới mảng kia, với tốc độ hết sức lớn lao".

'Về căn bản những gì đang diễn ra ở đó, là nơi hội tụ rất nhanh giữa hai địa tầng với lớp vỏ cũng khá mỏng".

"Điều đó có nghĩa là, nơi nầy nhận được nguồn cung cấp rất cao các vật liệu có thể bắt đầu tan chảy".

"Do đó, các chất bay hơi hoặc nham thạch từ núi lửa tràn xuống và chúng làm tan chảy đá ở dưới”, Shane Cronin.

Còn Giáo sư David Tappin, Điều tra viên chính của Cơ quan Khảo sát Địa chất Anh quốc cho biết, số lượng khá nhiều núi lửa trong khu vực có nghĩa là, có rất nhiều hoạt động địa chấn liên tục làm dịch chuyển đá và bề mặt bên dưới Nam Thái Bình Dương.

“Bề mặt trái đất là một khu vực ổn định hợp lý, vì vậy nếu bạn đang tạo ra đá hay vật chất ở một vị trí, bạn sẽ phá hủy nó ở một nơi khác và sự tàn phá diễn ra dọc theo cái mà chúng ta gọi là ‘biên hội tụ’ và đây là nơi những các mảng đại dương, dày từ 10 đến 15 kí lô mét, lao vào lớp bao phủ”, David Tappin.

Trong khi đó giáo sư Cronin giải thích rằng, vụ nổ của núi lửa Hunga Tonga-Hunga Ha'apai đã được tich tụ trong 20 năm qua.

“Trong thời gian đó, chất nhão hay magma đã được tích tụ trong núi và nó dần giải phóng khí ép bên trong".

"Thế nhưng điều xảy ra là nó bị nước biển thấm xuống và magma nóng bên dưới, vì vậy sẽ có một loại một hiệu ứng trần xảy ra phía trên chất nhão, nơi các khí và áp suất được giữ lại".

'Tuy nhiên chất nhão vẫn tiếp tục tràn đến và áp suất gia tăng đến mức, toàn bộ ngọn núi không thể chứa được nữa".

"Sau đó có sự phát nổ đột ngột của mọi vật liệu, vỡ ra và phun trào”, Shane Cronin.

Ông cho biết, vụ nổ tiên khởi chỉ bằng phân nửa của hiện tượng đặc biệt nầy.

“Đó sẽ là một vụ nổ lớn đáng kinh ngạc, thế nhưng điều xảy ra tiếp theo là bạn có vật liệu đó ở nhiệt độ 1200 độ bách phân".

'Nó bị phá vỡ do áp suất khí bên trong và vật liệu đó sau đó lại chạm vào nước ở khoảng 20 độ C".

"Quí vị nhận thấy sự bắn lên tung tóe này của nước thành hơi nước, với tốc độ giãn nở khoảng 70 lần".

"Vì vậy, bạn đã có thêm một lần sạc gia tăng cho vụ nổ, đó là lý do nó tăng lên dữ dội và trào thoát ra ngoài”, Shane Cronin.

"Thế nhưng đó không phải là quy luật chung và chúng ta đã không còn ở đây lâu, để theo dõi xem núi lửa này có thể hoạt động như thế nào, trong quá trình hàng ngàn năm xây dựng của nó”, Richard Arculus.

Ông nói rằng, các điều kiện của núi lửa nói trên là hết sức độc đáo, khi tạo nên những cơn chấn động hết sức mạnh mẽ sau vụ nổ.

“Vì vậy vụ nổ quá nhanh chóng và chúng tôi nghĩ rằng nó sẽ đẩy nước ra khỏi đường đi, nhưng nó cũng đẩy không khí ra khỏi đường chảy của nó".

'Vụ nổ không chỉ là một chuyện nổ tung thông thường, mà sau đó cộng thêm với không khí của nước, chúng ta có sóng thần và rồi là những sóng áp suất không khí”, Shane Cronin.

Còn giáo sư Richard Arculus thuộc khoa Nghiên cứu về trái đất của Đại học Quốc gia Úc Châu.

Ông cho biết vụ nổ của núi lửa là một trong các vụ nổ mạnh mẽ nhất dọc theo Vành Đai Lửa trong nhiều năm qua và có thể thuộc một trong số 10 vụ trên thế giới, cùng với trường hợp phun lửa của núi Krakatoa hồi năm 1883 và núi lửa Pinatubo vào năm 1991.

Về những gì xảy ra sắp tới, ông cho đài ABC biết rằng việc quan sát núi lửa không mang lại đủ tin tưởng để đưa ra lời tiên đoán.

"Mối đe dọa lâu dài hơn có thể xảy ra nhiều thêm và mối đe dọa sóng thần có thể chưa kết thúc".

"Nếu núi lửa sụp đổ dưới nước, bản thân nó như một vụ sạt lở ngầm dưới nước, có thể gây ra nhiều rắc rối hơn".

'Vì vậy, điều khôn ngoan là giữ một thái độ 'quan sát và hành động' đối với ngọn núi lửa cụ thể này".

"Thông thường, những vụ phun trào như thế này, diễn ra trước những vụ phun trào nhỏ của vật chất núi lửa phân mảnh, một số hoạt động địa chấn, kế đến là một vụ phun trào lớn và sau đó là một chuỗi phân rã của những lần phun trào không lớn bằng lần đầu tiên".

"Thế nhưng đó không phải là quy luật chung và chúng ta đã không còn ở đây lâu, để theo dõi xem núi lửa này có thể hoạt động như thế nào, trong quá trình hàng ngàn năm xây dựng của nó”, Richard Arculus.

Được biết một thông cáo của chính phủ Tonga mô tả vụ nổ là một thiên tai chưa từng có.

Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/vietnamese

Coming up next

# TITLE RELEASED TIME MORE
Vì sao vụ phun trào núi lửa ở Tonga lại quá mạnh mẽ? 19/01/2022 06:26 ...
Sức khỏe là Vàng: Các bệnh cần lưu ý ở chân trẻ em 24/05/2022 15:00 ...
Phụ nữ đa văn hóa thành lập đội cricket cộng đồng tại Tasmania 24/05/2022 06:32 ...
Bản tin thứ Ba 24-05-2022 24/05/2022 12:54 ...
Lãnh đạo Ukraine kêu gọi giới doanh thương toàn cầu gia tăng chế tài lên Nga 24/05/2022 04:56 ...
Úc xác nhận trường hợp đầu tiên bệnh đậu mùa khỉ do những người đi du lịch trở về 24/05/2022 05:51 ...
Bầu cử 2022: Các nhà lãnh đạo Thái Bình Dương hoan nghênh Úc thay đổi hướng đi về biển đổi khí hậu 24/05/2022 05:33 ...
Nga bị phản đối tại Diễn đàn APEC 24/05/2022 06:08 ...
Quốc hội Úc chào đón nhiều dân biểu gốc Á hơn 24/05/2022 05:47 ...
Hướng dẫn định cư: Tại sao giao thức văn hóa của Người Bản địa quan trọng đối với tất cả chúng ta? 24/05/2022 06:16 ...
View More