آنچه باید در مورد تیهار، جشنواره پنج روزه نیپال بدانید

تیهار یکی از مهم ترین فستیوال هایی است که توسط جامعه نیپالی آسترالیا جشن گرفته می شود.

این جشن عمدتاً توسط پیروان هندوئیزم برگزار می شود که طبق سرشماری آسترالیا در سال ۲۰۲۱ حدود ۸۳.۷ درصد از کل جمعیت نیپالی ها را تشکیل می دهند.

تیهار که با نام »یاماپانچاک« نیز شناخته می‌شود، جشنواره نور، امید و رفاه است.

Tihar decorations at a temple in Maitidevi, Kathmandu, Nepal. Source: Getty, iStockphoto / Chandan Gupta Bhagat

یاما به « یاماراج» اشاره دارد که بر اساس اسطوره‌های هندو، خدای مرگ است، و «پانچاک» به پنج نفر یا گروه پنج نفره اشاره دارد.

ترکیبی از دین، فرهنگ و ایمان، این جشن پنج روزه از ۲۳ اکتوبر آغاز می شود.

بهمسن ساپکوتا، کارشناس فرهنگی نیپالی از سدنی، می‌گوید که این جشنواره در کنار اهمیت مذهبی و فرهنگی، برای پیشرفت جامعه مهم است.

او به برنامه نیپالی اس بی اس گفت: اگرچه این جشنواره یک جشنواره نیپالی و هندو محسوب می شود، برادری و عشق به طبیعت که توسط تیهار منعکس شده است برای جهان شگفت انگیز است.

پنج روز جشن

روز اول به «کاگ تیهار» معروف است

کاگ در نپالی "زاغ" را میگویند. مردم برای رفع گرسنگی، زاغ ها را با دادن غذا به آنها، می پرستن.د

آقای ساپکوتا می‌گوید که موضوع اصلی این عمل احترام به طبیعت است.

او گفت: زاغ ها نماینده پرندگان هستند و احترام به پرندگان به معنای احترام به طبیعت است.

ناکول چهتری در ۱۲ سال گذشته درناحیه شمال شرقی سیدنی در مرایونگ زندگی می کند.

این پیرمرد ۷۵ ساله به یاد می آورد که قبل از فرار به عنوان پناهنده به نپال، در بوتان جشن کاگ تیهار را جشن گرفته بود.

او به برنامه زبان نیپالی اس بی اس گفت: در بوتان و نیپال، گلدسته های چوبی کوچکی برای زاغ ها درست می کردم.

An elderly Nepali man offers strips of meat to crows on Kaag Tihar, the first day of the Tihar festival. Source: AAP / NARENDRA SHRESTHA/EPA

روز دوم به «کوکور تیهار» معروف است

کوکوردر نپالی به معنای "سگ" است.

کارشناس فرهنگی ساپکوتا می‌گوید همانطور که زاغ ها پرندگان را نشان می‌دهند، سگ‌ها نیزاز همه حیوانات چهارپا نمایندهگی میکند.

در این روز، مردم سگ‌ها را با گلدسته‌هایی به نام ماله آراسته میکنند و تیکای سرخ را بر سراو می‌گذارند. آنها را شستشو میدهند و برای شان غذا های خوشمزه میدهند.

تیکا، مخلوطی از پودر سرخ یا دیگر رنگی و دانه های برنج خام، برای نشان دادن احترام و فداکاری استفاده می شود.

اومی گوید این روز برای احترام به سگ ها به دلیل وفاداری و خدمت به نوع بشر است.

او گفت: در طول پیشرفت تمدن بشری، سگ‌ها دوست و پشتیبان همیشگی انسان‌ها بوده‌اند - چه در مزارع، چه در مغاره ها و چه برای حفاظت آنها.

Kukur Tihar, the second day of Tihar, is dedicated to worshipping dogs. Source: Getty / Prabin Ranabhat/SOPA Images/LightRocket

روز سوم به «گای تیهار» معروف است

گای در نپالی به "گاو" میگویند.

در این روز گاوها را با تیکا و گلدسته پرستش می کنند و غذای اضافی می دهند.

با توجه به اینکه در آسترالیا گاوها معمولاً مانند نیپال به مناطق مسکونی نزدیک نیستند، اوم دانگل، ساکن سدنی، می گوید که خانواده خود را برای گاو پرستی به یک مزرعه گاوها «مزرعه جدید گوکولا» در شمال سدنی می برد.

ساپکوتا می‌گوید این روز همچنین به حفظ گاو کمک می‌کند و ادعا می‌کند که باور عمومی بر این است که گاوها برای درمان سرطان استفاده می‌شوند و تنها حیواناتی هستند که اکسیژن را بازدم می‌کنند.

همان طوری که روز سوم با پرستش گاو میگذرد شب سوم نیز به پرستش ادامه می یابد.

‌بت‌ها یا عکس‌های لکشمی را با چیز های با ارزش مالی مانند جواهرات و پول جمع می‌کنند و به این باور که از ثروت و رفاه مالی برخوردارمیشوند.

شب پر نور تیهار با غذاهای ملی و موسیقی ادامه مییابد.

خانواده ها جمع می شوند و سل روتی درست می کنند که یک نان برنجی شیرین و سرخ شده است که عمدتاً از آرد برنج، آب، بوره ومسکه تهیه می شود.

A family bows in front of a cow during Gai Puja, also known as the Cow Worship Day, as part of the Tihar festival in Kathmandu, Nepal, on 15 November 2020. Source: AAP / NARENDRA SHRESTHA/EPA

روز چهارم بنام روز «گواردا ماها پوجا» یاد میشود

بر اساس اساطیر هندو، خدای کریشنا کوه گواردان را با انگشت کوچک خود بلند کرد تا مردم را از باران سیل آسا پناه دهد.

مردم با استفاده از سرگین گاو شکل کوه گووردان را می سازند و آن را با تیکا می پرستند.

ساپکوتا، کارشناس فرهنگی، گفت: مردم گاوها را می پرستند و از آنها به خاطر مشارکت آنها در کشاورزی و کشتزارهای مزارع از دوران قدیم تشکر می کنند.

روز چهارم تیهار همچنین برای یکی از جوامع قومی نیپالی بنام نیواراهمیت متفاوتی دارد آنها «مها پوجا» را جشن میگیرند که یک جشن خودپرستی است در زبان نیواری «مها» به معنی جسم است.

Celebrating families light their houses with diyos during Tihar. Source: Getty / Frank Bienewald/LightRocket

روز پنجم بنام «بهای تیها» است

آخرین روز تیهار به برادران و خواهران اختصاص دارد و به «بهای تیکا یا بای پوجا» معروف است.

بهای در نیپالی به معنای برادر کوچکتر است.

درین مراسم برادران می نشینند و خواهران با روغن و آب دور آنها می چرخند که اعتقاد بر این است که آنها را در برابر فال های بد محافظت می کند.

خواهران هفت تیکای رنگی یا بیشتر را روی پیشانی برادران خود با رنگ‌هایی از سرخ، سفید، زرد، آبی، گلابی، نارنجی، سبز و غیره می‌زنند. سپس برادران همین کار را برای خواهران خود انجام می دهند.

خواهران همچنین برای برادران خود غذاهای لذیذ و محلی می پزند که شامل برنج، ماهی، تخم مرغ، و سلاد است و برادران در عوض آن هدایایی به آنها می دهند.

گلدسته هایی از گل تاج خروس به نام مخملی می پوشند.

همچنین به برادران بسته ای غذا ها داده می شود که شامل بادام هندی، چهارمغز، کشمش، نبات و چاکلیت است.

اوم دانگل از سدنی، که یک پناهنده بوتانی است، می گوید که مشتاقانه منتظرروز«بای تیکا» امسال است.

او گفت:امسال بسیار خاص خواهد بود زیرا من با خواهر کوچکترم بعد از چند دهه از هم جدایی یکجا »بهای تیکا« را انجام خواهم داد.

Members of Australia's Nepali community enjoy the Mha Puja celebration. Source: Facebook / Guthi Australia

Bhai Tika, the fifth day of Tihar, is dedicated to brothers and sisters. Source: Getty / Narayan Maharjan/Pacific Press/LightRocket

انتقال فرهنگ به نسل های جدید

کشاب شرما، گوینده رادیوی نیپالی در کوئینزلند، تقریباً دو دهه است که در برزبن زندگی می کند.

او می گوید که وظیفه جامعه نیپالی پیروی و انتقال رسوم به نسل های جدید است.