برای شنیدن خبرها، گزارشها و مطالب بیشتر اینجا کلیک کنید.
عمر طویل و بدن سالم گاهی نتیجه شیوه زندگی روزانه دانسته میشود؛ اما یک تحقیق تازه نشان میدهد که ژنتیک ممکن است نقش بزرگتری در طول عمر انسان داشته باشد.
معمولاً برای سالم ماندن در درازمدت توصیه میشود: ورزش بیشترکنیم، غذای سالم، معاینات منظم صحی، خواب کافی، مصرف کمتر الکول و سگرت را ترک کنیم.
اما تحقیق تازه دانشمندان درنهاد علوم وایزمن اسرائیل نشان میدهد که پس از جدا کردن مرگومیر که به دلیل عوامل بیرونی رخ میدهد، ژنتیک حدود ۵۵ درصد بر طول عمر یک شخص تأثیر میگذارد.
این یافتهها که در ژورنال Science نشر شده، بر اساس معادلات ریاضی و با استفاده ارقام از یک قرن بدینسو مربوط به دوقلوها در سویدن و دنمارک به دست آمده است؛ کشورهایی که سطح زندگی در آنها بهتر است و دسترسی به خدمات صحی نسبتاً سازگار دانسته میشود.
نویسندگان این تحقیق که از سوی کدر های علمی مشابه بررسی شده، میگویند ژنهای مرتبط با طول عمر میتواندمکانیزمهای پیری را روشن کند و به پیشرفت طبی کمک رساند. اما آنها تأکید میکنند که یافته های قبلی درباره نقش ژنتیک در امید به زندگی، زیر تأثیر عوامل بیرونی مرگومیر، مانند حوادث امراض ساری قرار داشته و به همین دلیل، درباره نقش ژنتیک در روند پیری تردیدهای به وجود آمده بود.
محقیقین موسسه علوم وایزمن،می گویند که تحقیقات قبلی درباره طول عمر از ارقام گروههای استفاده کرده بود که در قرون ۱۸ و ۱۹ به دنیا آمده بودند؛ دورههای که مرگومیر به دلیل عوامل بیرونی بسیار بلند بود.
برای جدا کردن عوامل بیرونی از عوامل «درونی که بیشتر زیر تأثیر ژنتیک شکل میگیرد» محقیقین شبیهسازیهایی را بر اساس دو مدل جدا گانه مرگومیر انجام دادند و نتیجهگیریهای خود را روی سه تحقیق جداگانه درباره افراد دوقلو آزمایش کردند.
در نتیجه، آنها دریافتند که مرگومیر ناشی از عوامل بیرونی باعث می شد که ارتباط میان ژنتیک و طول عمر بهگونه سیستماتیک کمتر از واقعیت بدست بیاید. اما نتایج قبلی میزان عوامل ارثی را تنها ۲۰ تا ۲۵ درصد میدانست، یافتههای تازه نشان میدهد ژنتیک حدود ۵۵ درصد بر طول عمر یک انسان تأثیر میگذارد.
دانیلا باکولا و مورتن شیبیه کنودسن، محقیقین پوهنتون کوپنهاگن، در یک مقاله نظری که در ژورنال Science نشر شده، نوشتهاند:«این تحقیق پیامدهای مهمی برای تحقیقات مربوط به پیری دارد.»
آنها میگویند این نتایج دلیل قوی به محقیقین میدهد تا ژنهای مرتبط با طول عمر را شناسای کنند و روندهای بیولوژیکی پشت پیری را بهتر درک کنند.
دکتر جک داسیلوا، متخصص تکامل از پوهنتون ادلاید میگوید این مطالعه تازه، یافتههای قبلی درباره «عوامل ارثی طول عمر» را که در گونههای دیگر هم دیده شده، تقویت میکند.
او گفته است:«این یک مطالعه واقعاً دقیق و همهجانبه است. ما از مدتها پیش میدانستیم که در جمعیت موجودات مثل مگسهای میوه که در لابراتوار مطالعه میشود، تغییرات ژنتیکی زیادی در طول عمر وجود دارد و حتی یک ژن میتواند در این موجودات تأثیر بسیار بزرگ بر طول عمر داشته باشد.»
دکتر داسیلوا افزوده است:«این مطالعه بهخوبی نشان میدهد که در مورد انسانها هم موضوع مشابه است. همچنان ارزش این تحقیق در این است که توانسته اثر چیزهایی را جدا کند که ممکن است سبب مرگ شوند اما با پیری ارتباط مستقیم ندارند,که آن جمله حوادث و امراض گوناگون را میشود نام گرفت که در گذشته دشوار بوده است.»
نقش شرایط محیطی
پروفسور تونی بلِیکلی، متخصص وبا از فاکولته نفوس و صحت جهانی در پوهنتون ملبورن، به بخش خبری اس بی اس گفته این تحقیق جالب است، اما «چندان هم تعجبآور نیست».
او میگوید:«چون ما میدانیم که خطر بعضی امراض ارثی میباشد. مثلاً سرطان سینه, سرطان روده و امراض قلبی و عروقی تا حدی به وراثت ارتباط دارد. بنابراین طبیعی است که بخشی از تفاوت میان ما انسانها، به دلیل ژنتیک باشد.»
پروفسور تونی بلِیکلی میگوید تفاوتهای محیطی میتواند نقش بسیار مهم در طول عمر داشته باشد.
او میگوید:«اگر در جایی زندگی کنید که نصف مردم سگرت میکشند و نصفشان نه؛ بعضیها رژیم غذایی بسیار ناسالم دارند و بعضی دیگر رژیم بسیار سالم؛ و نصف نفوس در شهرهای خیلی آلوده زندگی میکنند، در آنجا تغیرات محیطی بیشتر است.تفاوتهای محیطی باعث تشخیص طول عمر افراد می شود.»
او افزود در کشورهای اسکاندیناویایی که در این تحقیق بررسی شدهاند، مثل آسترالیا، برخی از عوامل تعینکننده محیطی تا حدی کاهش یافته است.
او میگوید:«در سویدن یا دنمارک و تا حد زیادی در آسترالیا ما برخی از این عوامل محیطی را کاهش دادهایم یا کوشش کردهایم اثرشان را کمتر بسازیم. در چنین شرایط سازگار محیطی، نقش چیزهای مثل ژنها بیشتر نمایان میشود و میتواند بخشی از تفاوتها میان انسانها در تعین طول عمر را توضیح دهد.»
اما پروفسور بلِیکلی تأکید میکند کشورهایی مثل دنمارک و سویدن نسبت به آسترالیا یکسان و مشابه اند و ارقام طول عمر میتواند وابسته به زمینه و شرایط هر کشور فرق کند.
او میگوید:«در کشور مثل آسترالیا که مردم از کشورهای مختلف آمدهاند، اقوام گوناگون وجود دارد و گروههای اجتماعی-اقتصادی متفاوت داریم، احتمالاً تفاوتها بیشتر دیده میشود؛ چون محیط خودش تفاوت بیشتری ایجاد میکند، نه اینکه فقط ژنها تعیینکننده طول عمر باشد.»
در آسترالیا، امید به زندگی از سال ۱۹۰۰ به اینسو بیش از ۳۰ سال افزایش یافته است.
پروفسور بلِیکلی میگوید این افزایش به خاطر تغیر ژنتیک نبوده است.
او میگوید:«این به خاطر بهتر شدن رژیم غذایی، کاهش سگرتکشی، بهبود خدمات صحی و حفظ الصحه و مواردی از این دست است. یعنی عامل تعین کننده طول عمر یک جامعه محیط است. اما در داخل هر جامعه، در یک زمان مشخص، تفاوتهای هم وجود دارد که بخشی از آن به ژنتیک برمیگردد و بخشی دیگر به عواملی مثل اینکه شما سگرت میکشید یا خیر.»
براساس معلومات نهاد صحت و رفاه آسترالیا (AIHW)، امید به زندگی برای دخترانی که در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ به دنیا آمدهاند، اکنون ۸۵.۱ سال است و برای پسران ۸۱.۱ سال.
آیا سبک زندگی روی طول عمر اثر دارد؟
پروفسور بلِیکلی میگوید انتخاب سبک زندگی، در کنار دسترسی به خدمات صحی باکیفیت، در طول عمر نقش کلیدی دارد.
او میگوید:«کیفیت رژیم غذایی، فعالیت بدنی، مصرف الکول، میزان مصرف نمک، خوردن میوه و سبزیجات همه اینها هنوز هم مهم است و بخش بزرگی از امید به زندگیِ خود ما را شکل میدهد.»
او میگوید موضوع فقط ژنتیک و عادتهای سالم نیست؛ گاهی بخت و تصادف هم نقش دارد.
او همچنان گفت:«یک مقدارش هم به شانس مربوط میشود؛ اینکه آیا ژنهای شما در جریان زندگی دچار تغیر (جهش) میشود و باعث یک نوع سرطان غیرارثی میگردد یا نه, چیزیکه معمولاً با بالا رفتن سن احتمال آن بیشتر میشود.»
او افزود:«پس روشن است که سبک زندگی خیلی مهم است. کیفیت خدمات صحی و تداوی هم مهم است. امروز ما تداوی امراض داریم که میتواند جان انسانها را نجات داده و یا از مریضی جلوگیری کند.
اسبیاس دری را ساعت چهار بعد از ظهر روزهای سهشنبه و شنبه از رادیو اسبیاس ٢ بشنوید. فرکانس رادیو اسبیاس ٢ را در محل خود از صفحه راهنمای ما به دست آورید.
برای شنیدن اسبیاس به روی رادیوی دیجیتال، «اسبیاس دری» را جستوجو کنید.
برای خواندن و شنیدن گزارشها و مطالب بیشتر اینجا کلیک کنید.
