نتیجه رقابت سخت دونالد ترامپ و جو بایدن در سایه همهگیری کووید-۱٩ و اعتراضات گسترده نسبت به رفتار پولیس با سیاهپوستان امروز (چهارشنبه، ٤ نوامبر/سهشنبه، ٣ نوامبر به وقت امریکا) تحت سیستم انتخاباتی «الکترال کالج» مشخص میشود.
نظرسنجیهای قبل از انتخابات حاکی از برنده شدن نامزد حزب دموکرات جو بایدن بودند، اما نظرسنجیها قبلاً اشتباه ثابت شدهاند و مهمتر از همه، این آرای مردمی نیست که لزوماً برنده انتخابات را تعیین کنند.
سرنوشت انتخابات ریاست جمهوری امریکا در یک فرایند نسبتاً پیچیده و اغلب مورد انتقاد که «کالج الکترال/مجمع گزینندگان» نام دارد، مشخص میشود.
انتخابات امریکا لزوما رقابت بر سر آرای سراسری نیست
یکی از تصورهای غلط در مورد انتخابات ایالات متحده امریکا این است که برنده آرای سراسری، به ریاست جمهوری میرسد. نه، اینطور نیست. در سالهای ٢٠۱٦ و ٢٠٠٠ هیلاری کلینتون و ال گور اکثریت آرای سراسری را کسب کردند، اما به ریاست جمهوری نرسیدند.
از نگاه فنی، رأیدهندگان امریکا به صورت مستقیم رییس جمهور را انتخاب نمیکنند. بلی، شما درست خواندهاید. ایالات متحده یک دموکراسی غیرمستقیم دارد، به این معنا که رییس جمهور این کشور در واقع در فرایندی به نام «مجمع گزینندگان/الکترال کالج» انتخاب میشود.
این کالج اصلاً ربطی با مفهوم واقعی کالج و دانشگاه ندارد. کالج الکترال فرایندی است که طی آن گروهی از افراد به عنوان الکتور/گزینندگانِ توسط رأیدهندگان انتخاب میشوند و سپس آنها به رییس جمهور آینده ایالات متحده رأی میدهند.
بنیانگذاران ایالات متحده امریکا کالج الکترال را درج قانون اساسی کشورشان کردند تا به عنوان یک میانجی میان رأیدهندگان و نامزدان عمل کند و دلیلش این بود که جلو انتخاب فردی مستبد یا ظالم به ریاست جمهوری را بگیرند.
رقابت بر سر ٢٧٠
مجمع گزینندگان یا همان الکترال کالج ٥٣٨ عضو دارد و هر ایالت تعداد مشخصی از آنها را به خود اختصاص داده است.
شمار آرای هر ایالت در الکترال کالج بر اساس تعداد نمایندگان آنها در کانگرس تعیین میشود. اساساً هرچه جمعیت یک ایالت بیشتر باشد، آرای بیشتری در الکترال کالج دارد. ایالتهای کالیفرنیا و فلوریدا به ترتیب ٥٥ و ٢٩ رأی در الکترال کالج دارند، در حالی که آلاسکا، مونتانا و آیداهو هر کدام تنها ٣ رأی دارند.
اساساً رأیدهندگان امریکا در روز انتخابات به این رأی میدهند که آرای الکترال کالج ایالت شان به کدام حزب برود.
به عنوان مثال، اگر آقای ترامپ در ایالت اوکلاهاما اکثریت آرای مردمی را بگیرد، گزینندگان/الکتورهای جمهوریخواه به الکترال کالج انتخاب میشوند و آنها سپس به نمایندگی از مردم آن ایالت در الکترال کالج رأی میدهند.
حتا اگر تفاوت آرای نامزدان تنها یک رأی باشد، تمام الکتورهای آن ایالت از حزب نامزدی انتخاب میشوند که یک رأی بیشتر دارد.
بنابراین، نامزدی که عدد سرنوشتساز ٢٧٠ یا بیشتر از آن را از میان اعضای الکترال کالج بگیرد، رییس جمهور امریکا میشود.
آیا الکتورها میتوانند به نامزد حزب مخالف رأی بدهند؟
چنین چیزی در گذشته اتفاق افتاده، اما الکتورها به صورت خیلی نادر خلاف انتخاب حزب یا مردم ایالت شان رأی میدهند. به این ترتیب است که وقتی در شب انتخابات نتایج آرای مردمی اعلام میشوند، میتوان با اطمینان بالا پیشبینی کرد چه کسی برنده ریاست جمهوری خواهد شد.
حدود یکماه پس از روز انتخابات، در دوشنبه اولِ بعد از چهارشنبه دوم ماه دسامبر- که در این انتخابات میشود ۱٤ دسامبر- اعضای الکترال کالج یا الکتورهای هر ایالت کنار هم جمع میشوند و رأی میدهند.
این زمانی است که رأیگیری مستقیم صورت میگیرد و رییس جمهور آینده امریکا به طور رسمی انتخاب میشود.
ایالتهای کلیدی
ایالتهای 'آبی'رنگی چون نیویورک، کالیفرنیا و ایلینویز در هر چهار انتخابات گذشته به دموکراتها رأی دادهاند. ایالتهای 'سرخ'رنگی چون آلاباما، میسیسیپی و یوتا در چهار انتخابات گذشته به جمهوریخواهان رأی دادهاند.
بعد در هر انتخابات بین پنج تا ده ایالت ارغوانیرنگ هستند که حمایت حزبی شان از یک انتخابات تا انتخابات دیگر تغییر میکند. به این ایالتها همچنین 'نبردگاه' نیز اطلاق میشود و اغلب ایالتهایی هستند که برد و باخت انتخابات را آنها تعیین میکنند.
اوهایو، پنسیلوانیا، میشیگان، فلوریدا، ویسکانسین و آیووا در ٢٠٠٨ و ٢٠۱٢ به باراک اوباما رأی دادند، اما در ٢٠۱٦ به سوی ترامپ رفتند.
در نتیجه، آقای ترامپ به راحتی توانست با ٣٠٤ در برابر ٢٢٤ رأی کالج الکترال، خانم کلینتون را شکست دهد.
در انتخابات امسال انتظار میرود تغییر چشمگیری در آرای ایالتهای کارولینای شمالی، جورجیا، اریزونا و حتا تکزاس که به صورت سنتی به جمهوریخواهان رأی میدهند، مشاهده شود.
آیا کالج الکترال سیستم خوبی است؟
آرای دموکراتها در شهرهای پرنفوس خیلی بالاست، اما آن تفاوت بالای آرا در سیستم کالج الکترال به حساب نمیآیند. تفاوت آرا هرچه باشد، نامزد برنده کل الکتورهای متعلق به یک ایالت را به دست میآورد (به استثنای مین و نبراسکا، تنها دو ایالت امریکا که قوانین شان اجازه میدهند شمار الکتورها بر اساس آرای مردمی تقسیم شوند).
این توضیح میدهد که چرا خانم کلینتون با وجود کسب سه میلیون رأی مردمی بیشتر در ٢٠۱٦، رقابت ریاست جمهوری را از دست داد. اساساً آن سه میلیون رأی اضافی اصلاً به حساب نیامدند.
عده زیادی از امریکاییها، به ویژه جناح دموکراتها، خواستار اصلاح نظام کالج الکترال هستند. آقای ترامپ که در ٢٠۱٢ منتقد این نظام بود، در ٢٠۱٦ به ستایش از اثربخشی آن پرداخت.
