Kuɛ̈ɛ̈n ruön 2026 aa loi rot akol niin 11 August ku kuät raan eben tɛnë Australia wɛ̈ɛ̈r kënë yiic abi dhiɛ̈l kuëën. Wël bɛnbɛi Kuɛ̈ɛ̈n yiic aye keek luöi ku bi deetic ye tɛnö rëël ɣok thin. ye thööŋ nɛ̈n ye ɣok jam baai (mɛɛt thin agut ci Mïïŋ), ye kuɔ̈ɔ̈ny yïnda wïcku ku ye kada yeen wɛɛr Australia rot ke ye baai. Bi yïïn kuëën ee koony akuotdun, ciɛ̈ɛ̈ŋdun ku gaamdun aci keek tïŋ. Yen kïïn ke wïc ku ba ŋiic tɛ ye Kuɛ̈ɛ̈n luɔɔi thin tɛn kɔckun rëël wek baai.
Key Points
- Kuɛ̈ɛ̈n ee ke dhil looi kuat raan eben tɛnë Australia ee wɛɛr Kuɛ̈ɛ̈n yiic, akol niin 11 Penbɛt 2026.
- Wɛ̈ɛ̈tdun ba dhuuknhom abi koony bi nɔŋ dɛɛtic kakun wïc yemënë ku käkun wïc käk leu bïk rot waar käda akolda.
- Kuat wɛ̈t yiɛ̈nhdun ba gaam abi tɔɔu ke gël ku acïï leeu bi luöi ku yïïn cɔl aŋic.
- Wël Kuɛ̈ɛ̈n aa kɔc lɛ̈k kawën looi keek yiic alɔŋ loiloi ku kuɔ̈ɔ̈ny wïc bi wuötdu kuɔɔny bïk bïk yök.
- Ye Kuɛ̈ɛ̈n looi erin ku bi kɔc kueen pɛth?
- Yeŋa dhil athor Kuɛ̈ɛ̈n thiɔ̈ɔ̈ŋ?
- Kuna ye ke cïï ɣɛn rɛ̈ɛ̈l baai wɛ̈ɛ̈r Kuɛ̈ɛ̈n kënë yiic?
- Ye thiëc yinda bi keek ɣɛɛn thiëc?
- Kuna ye kewën lëŋ ɣɛ̈n ke diir ɣɛ̈n tɛ bi wëël yëthdie lɔ luööi thin?
- Yeŋo ril yeen yiic ku ba wël yïïth gaam ka ci thiëëc Kuɛ̈ɛ̈n yiic?
- Ye kada ye wël Kuɛɛn käk akutnhïïm ciɛ̈ɛ̈ŋ kuotic kuɔɔny?
- Leeŋ kuɔɔny rɛɛl thin?
Ye kuɛ̈ɛ̈n looi rerin ku bï kɔc kueen path?
Kuat ruun kadhiëc yiic, Akutnhom Kuɛ̈ɛ̈n ŋic keye Australian Bureau of Statistics (ABS) ee kuat raan ben kuen ku kɔɔc rɛɛl baai tɛnë Australia. Kënë ee kuɛ̈ɛ̈n bi akuëën kɔc ŋic ku Ɣöot nhïïm, ŋic ke puɔlic ke cɔl Kuɛ̈ɛ̈n.
Wël ye keek cuut abi koony loiloi baai alɔŋdun thin wala loiloi kɔk akutnhom yiic.
Athook jam tɛnë ABS Census National, Emily Walter, aci lueel Kuɛ̈ɛ̈n e kedit wën ye wël kuöt thin tɛ̈ne
Australia ku ke yeen kɔc yiëk wël kɔ̈k baai thiëëk yiic ee kuɛ̈ɛ̈n.
“Yëën ee thiin ɣok nyuɔɔth ye ku yiŋa ku… nyooth yeŋoci rot waar kaam latuëŋ,” aci lueel. “Kuɛ̈ɛ̈n eee thiëëc alɔŋ piälguöp piööc, tɛ bii ciɛ̈ɛ̈ŋ kuätdun (ku) luɔi, ku keek eben aa wël juëëc nyooth latuëŋ baai, ciɛ̈ɛ̈ŋ ku ciɛ̈ɛ̈ŋ kuät kuotic ci rot looi kada Australia.”
Kuɛ̈ɛ̈n ee koony ku bï loiloi wën lɔ cök ku käk baai ɣääth tuëŋ bi keekyiëk kuat raan tɛden rëël kek thin, kaacken ku wuonden tɛno ku ye nɛn wïc keek yeen. kënë aye mat thin agut ci loiloi thok bɛɛipiööc, ɣänpiälguöp ku aguiɛɛr akutnhom, käk caath akutnhom ku kuɔɔny rïïkciökpiny.
Yeŋa dhil athor Kuɛ̈ɛ̈n thiɔ̈ɔ̈ŋ?
Kuät raan eben Australia wɛɛr Kuɛ̈ɛ̈n yic, aköl niin 11 August 2026, awic bi dhiɛ̈l kuëën.
Thiɔ̈ɔ̈ŋ kuɛ̈ɛ̈n ee kë dhïl looi. Kënë ee wɛtde yic kuät baai eben adhïl luui thin ku awic bi dhiɛ̈l kuëën wɛ̈ɛ̈r Kuɛ̈ɛ̈n athor yiic.
“Kënë anɔŋic mïthpiööc ke pinynhom, kɔc bɔ̈ bïk bɛ̈n neem, kɔc nɔŋ visa ku mïth. Kɔc kɔ̈k aye mïth tɛɛwei athor Kuɛ̈ɛ̈n yic!” Aci Ms Waltër luel.
Tɛ thiɔ̈ɔ̈ŋ yïn Kuɛ̈ɛ̈n tënë kɔc baai, yïn awïc ba raan ëbɛ̈n cë rëër ɣön du yic wɛɛr Kuɛ̈ɛ̈n kenë yiic.
Ku na ye ke ci ɣɛ̈n rɛ̈ɛ̈l baai wɛ̈ɛ̈r kuɛ̈ɛ̈n kënë yiic?
Na yïn tɔ̈ aɣeer ë pɛi nïn 11 Penbɛ̈t 2026, yïn acïï wïc ba thiɔ̈ɔ̈ŋ ë Kuɛ̈ɛ̈n.
Ku na yïn a cë cath tɛ̈në Australia yic, cïmën ë ɣön ë tɔ̈c ka rëër kek mäthku, you need to complete the Census wherever you are. The Census includes a question about where you normally live.
Yïn acïï lëu ba guä thiɔ̈ɔ̈ŋ thɛ̈ɛ̈i kënë yiic, ku dhuŋnhomdu adhil nyuɔɔth tɛ tɔ̈u yïn thïn aköl niin11 Penbɛ̈t 2026. Yïn alëu ba athör thiɔ̈ɔ̈ŋ kaam wën ci yïn yeen yiök thin kënë yic keek lek den rɛ̈ɛ̈l thin tɛ ŋic yïïn tɛdun bi yïn rëër thïn thiëëi Kuɛ̈ɛ̈n kenë yic.
Ye thiëc yiënda bïk thiëëc ɣɛn?
Ee nïn thëëi cï Kuɛ̈ɛ̈n thiɔ̈ɔ̈k, ke bɛ̈i juëc abï athör yök ye kuɛ̈ɛ̈ny yiic keek ku bi thiɔ̈ɔ̈k kada Athor Kuɛ̈ɛ̈n ye thiɔ̈ɔ̈ŋ lɔ̈kaliriic. Kɔc kɔ̈k ë bɛ̈i abï yök kek athör thiɔ̈ɔ̈ŋ.
Ms Walter aci lueel Kuɛ̈ɛ̈n aye mat thin thiec, piööc, luɔɔi ku ku käk kɔ̈k jɛ̈ɛ̈m yiic ku tɛ̈n yeen kënë ee kë laau nyuɔ̈ɔ̈th kɔc ciëëŋ baai ku akutnhom yiic.
“Thiëc wën cime ye raan raan kuat Aboriginal ku Torres Strait Islander origin, thooŋ ye kɔc jam baai, paandhiëët raan thin ku paan dhiëët kɔc ke dhiëët yïïn thin, kuätdun yääth, ruön ke ɣɛ̈ɛ̈t yïïn, kuät kä kɔ̈k cït ka kääk.”
Kuna ye kewën lëŋ ɣɛ̈n ke diir ɣɛ̈n tɛ bi wëël yëthdie lɔ luööi thin?
Anɔŋ käk ci keek tääu piny bïk wël yenh raan ya thiään.
Kuɛ̈ɛ̈n de kɔc acie kën raan tök, ku ee kën wël tënë akuën raan ben ŋic.
Kuɛ̈ɛ̈n ee yïïn thiec rin ku tɛciëëŋ ku piäth wël ci kuöt cɔl apɛth tɛne ɣɔ̈n kɔ̈k yiic. Riin aa looi thook tɛnë wël kɔk tuëŋ tɛ looi keek thin.
Ɣon akëëc löŋ puöl ku buk wël Kuɛ̈ɛ̈n cuk kut rɔm kek kuat ee raan, kuat akutnhom akuma wala ka kɔk, dhïl wën leu ku bi kuat raan cɔl aa ŋic.Emily Walter
Kënë wɛt de yiic kuät wɛ̈t gaam abi rëël ke kuömnhom, ë tɔ̈ɔ̈u ke ci gël ku acïï lëu ku bi luöi ku bï yïn ŋic. Akutnhïïm, agut cï akuut akuma kɔ̈k cie ABS, acïï lëu bïk wël yenh raan ë rot yök athör duɔ̈ɔ̈n de Kuɛ̈n yic.
Kä cï keek yök ke Kuɛ̈ɛ̈n de kɔc cï keek yök aye keek luɔ̈ɔ̈i ë akutnhïïm ke kɔc, akutnhïïm cïï wëu ye looi, tajiir ku akuma.
Lurlur Australia ee löön töŋ akutnhom. Keek aye luui kek akuma ë baai, akuut ke thuëëc, ke jama ku ɣän ke loiloi ë baai thok eben.
Bɛny CEO ee Welcoming Australia, Aleem Ali, aci kuänyic ye wɛt ŋo pɛth bi wɛ̈t ke ye yiic.
“Na ye ke ci yïïn thuɔ̈ɔ̈ŋdu, gaamdu, ciɛ̈ɛ̈ŋdu, yïïn ab rot looi bi yïïn cï ye tïŋ tɛ̈n kɔc wën wëutaak ic tɛ kek luɔ̈i wei thin.”
Yeŋo ril yeen yiic ku ba wël yïïth gaam ka ci thiëëc Kuɛ̈ɛ̈n yiic?
Dhuk nhom ë yic tënë thiɛ̈c ë Kuɛ̈ɛ̈n ëbɛ̈n ee yök lɔn ye röldu ku akutnhomdu tɔ̈ thïn të wïc yïn ba ajuɛɛr looi tënë bɛipiööc, ɣän ke akutnhïïm, kuɔɔny ë thook ku kä kɔ̈k loiloi thiekiic.
Mr Ali ee kuat raan eben thiëëc bïk thiëëc dhuk nhïïm gɛ̈ɛ̈iku leer ciök.
Luɔɔi thin apɛth mɛ̈n ku yïn ya tïŋ thiɛ̈ɛ̈kic ke yï luui thin, ku muɔ̈c thiɛ̈ɛ̈kic luɔ̈i ye akutnhomdun ɣääth thin wïckë.Aleem Ali
Bɛ̈ɛ̈ny Peter Doukas akutnhom Federation of Ethnic Communities’ Councils of Australia (FECCA).
Aye luel cë man adɛ̈ ke akutnhïïm ke kɔc ke baai cït man de akutnhïïm ke kɔc ke baai acë röt mat kenë akutë ABS ago wël ke Kuɛ̈ɛ̈n ya bɛ̈i ë thoŋë thok, ku bïk gɛɛr de kë cë rɔt loi ya nyaai.
“Bï wël lɔ ciök yok ku koony kɔc bïk deetic lɔn yen ee kë thiekic apɛi në pïïr de kɔc yiic pan Australia ee kë tɔ̈ ciɛɛl,” acï luel.
Aleem Ali ee jam ye wël ke Kuɛ̈ɛ̈n aye luui ë luɔi dït apɛi tënë Lurlur pan Australia “... erin ee ɣok kuɔny buk akuutnhïïm ë luɔida kuɔny bïk ya kɔc ë Australia ku bïk ya luui apath kek löön ci maatic... akuut wääc.”
Ye kada ye wël Kuɛ̈ɛ̈n käk akutnhïïm ciɛ̈ɛ̈ŋ kuotic kuɔɔny?
Kuɛ̈ɛ̈n aleeŋ ke ye looi piir kɔc yiic.
Wël ë lëk ye keek gaam akutnhïïm baai koony, luɔi ɣɔ̈ɔ̈c ku akuma kuɔny bïk ka cïk taak yiic looi ŋic ë dhöl ë loiloi ku kuɔɔny ye akutnhomdun yök.
Aleem Ali ee jam ye wël ke Kuɛ̈ɛ̈n alëu bï ke tïŋ ke ye giɛ̈t wën ɣok nyuöth ye ɣok yïŋa ka ɣok ye baai.
“Cïmën de, të cenë wël yök ke kɔc juëc tɔ̈ në ɣän lik yiic kenë kɔc lik ŋic thoŋ ë Liŋëlith, ke ye kë ye nyuɔɔth kënë alëu bï ya luui në... kuɔɔny tënë kä cït man de pial ë guöp në thoŋ ku luɔɔi de waar wël yic e paanakïm ke baai. Ee ɣook kuɔny ayadɛ̈ buk kë lëu buk cɔl ŋic kue akuut cï thiaan ŋic ye lac tïŋ në thiɛ̈c thɛɛr ku wëu.”
Ku tɛ̈ tïŋ yïn kaam baaric, ku anɔŋ ciɛ̈ɛ̈ŋ kuät kuötic juëc wääc yiic ciɛɛŋ Australia yiic ku ka nɔŋ kë thiekic bïk dɔm.
“Cïmën... akuut juëc cï röt tääu piny alëu bïk naŋ kä wïckë keek wääc në kuɔɔny tënë kɔc dït cï dhiɔp, ku kɔc yam cï bɛ̈n alëu bïk naŋ kä wïckë keek në kuɔɔny ë thook wala kë cie kë thiin koor cït mɛn rïïkcökpiny ku bɛɛipiööc,” acï Mr Doukas lueel.
Leŋ kuɔɔny rɛ̈ɛ̈l thin?
Kë köl e Kuɛ̈ɛ̈n tɔ̈ ke thiɔ̈k, ka akut ee ABS atɔ̈ ke lui keek akuutnhïïm, akuut ke tajiir ku akuut ke baai ëbɛ̈n në Australia ago kɔc lëu bïk athor keen Kuɛ̈ɛ̈n thiɔ̈ɔ̈ŋ kuat tɛ riëëc eben. Kënë ee ɣään ë gɛ̈thdït, ɣään ë bɛ̈ɛ̈i ku ɣään tɔ̈u baai kɔu aɣeer mec ku gël kɔc rɛɛc ɣön mec ke baai, cït mɛn ë ɣön ë tɔ̈c, ɣön ë pial guöp, ɣään ë tɔ̈c ku ɣään ë tɔ̈c, aye keek kuɔɔny aya.
Mr Ali ee jam ye ABS abï wël ë lëk, rol lëk kɔc cök nhïïm ku video bɛ̈i bei ë thook juëc.
“Yïn alëu ba lɔ tën ë lööŋ ë Kuɛ̈ɛ̈n ye yiɛ̈nhdu ee kuɔɔny ë raan ë rot, ku anɔŋ kuɔɔny ë telepun aya dɛ̈t ë nimirra Yuup Tɛ̈n Kuɛ̈ɛn. Ku na wïc raan wɛɛrthok, ka yïn alëu ba lui ë luɔi e TIS National.”
Tɛ̈në ye tak, theei Kuɛ̈ɛ̈n köl de rou 11 Penbɛ̈t. Na ye raan tɔ̈ tɛ̈në Australia ë ye akɔ̈l kënë yic, dhil ŋic lɔ̈n ci yïïn kuëën.
Yeen ee kaam nyiääi ku bi thiɔ̈ɔ̈ŋ, ku wël kun wën ye keek gaam alëu bïk koony ee loiloi ku kuɔɔny ë akutnhomdu ë run juëc bï bɛ̈n.
Ku ba wëël juëc ŋiic alɔŋ Kuɛ̈ɛ̈, neem Census website. Ku luɔi-thook leek wël wala kuɔɔny, neem Language support page.
Löön kënë aci looi ke ci määtic keek akutnhom Australian Bureau of Statistics.
