riɛ̈ɛ̈th ye keek thiɔ̈ɔ̈ŋ karaba aa keek ci juëc dhɛ̈l yic pan Australia ka akuëën wëëu ye miök ɣɔɔc ŋuɔt kuc thok ku acie reel tɛ̈tok ku kɔc juëëc kuëth aa wic dhɛ̈l puɔ̈lic bi keek ya caath. Yen kïïn ke wic ku ba ŋic na ye raan takic ke wic ba wɛɛr.
- Ye wëëu kada ye riään ye thiɔ̈ɔ̈ŋ karaba ɣɔc tɛ̈në Australia?
- Ye riɛ̈ɛ̈th ye thiɔ̈ɔ̈ŋ karaba yiic piäl bi keek luöi?
- Ye tɛ̈ yiënda leu bi riän ye thiɔ̈ɔ̈ŋ karaba tëëk?
- Leu ku riään du thiɔ̈ɔ̈ŋ karaba baai?
- Yeŋö leu ku ba looi kaam tuëŋ këëc yïn guä ɣɔ̈c riän EV?
Industry aye wel nyuɔɔth EVs aci naŋ akuën tɛ cin tok ee detem yiic riɛ̈ɛ̈th yam ye keek ɣɔɔc wei tɛn Australia ee Penŋuaan yiic ruön April 2026.
Mɛn na cɔk aa lɔn ye akuën ɣɔ̈ɔc̈ rot juäk, thiëëc ee tɔu leu bi keek leu, thiɔ̈ɔ̈ŋ den ku kwala riɛ̈ɛ̈th EVs pɛth kë keek tɛ ye kɔc kuëëth thin tɛ̈në
Australia.
Ye wëëu kada ye riän ye thiɔ̈ɔ̈ŋ karaba ɣɔc tɛ̈n Australia?
Riäth ye thiɔɔŋ mac aŋot ke ye wëu juëc apɛi ɣɔɔc awär kä riäth ye miök luöi wala riäth ye diesel luöi, naa cak tɔ̈u ke wëu cï lɔ piny ke cï keek lööm ku kä ye keek lɔc juak röt.
Hussein Dia, Professor of Transport Technology and Sustainability at Swinburne University of Technology, aye lueel ka juääc leu bi keek lëëu ɣɔɔc aa rɛɛl thin yemënë.
“Run kadiäk, ŋuan cë lɔ, ɣok aake cë thɔ̈ɔ̈r buk EV yök eë wëu lik ke $50,000. Në ye mɛn ke kek atɔ̈ ë run ciɛɛl ke 30 ku ke nɔŋ wëu cë kek tääu ë akuma yic aya, ke ka lëu bïk ya tɔ̈ ke cë thök ë wëu lik.”
Kɔc ye kuëth riäth yiic alëu bïk ya yök aya keek wëu ke akuma yiic të nɔŋ yeen tɛ tɔ̈ kek thïn.
Kɔc lui ye luui eë ajuɛɛr de wëu ke luɔi alëu bïk yök aya dɛ̈t ë wëu yeke ajuaar käŋ kɔ̈ɔ̈th cï keek tääu piny në ɣön ë jiir cï looi.
Alex Forrest, Manager of Vehicles and Fuels at the Royal Automobile Club of Western Australia, explains:
“Na nɔŋ yïn ɣön ë jiir cï tääu piny, yïn alëu ba yök ke yïn cï wëu lik tääu piny ë wëu ye keek juaar yic. Ku kën alëu bï yïn ya kony ë wëu juëc apɛi ke ɣön ë jiir ë ruɔ̈nic në run kaa dhiëc ke ɣön ë jiir...”
Ye riɛ̈ɛ̈th ye thiɔ̈ɔ̈ŋ yiic piäl bi keek luöi?
Thɔ̈ɔ̈ŋ miök ku riɛ̈th diesel, EVs apuɔlic ku bi keek luöi.
Yeen aye thiɔ̈ɔ̈ŋ kɔc kuëthaleu bïk nɔŋ wëëu tɔɔu tɛ cit 70 buɔɔt yic ee weeu miok ku 40 buɔt yiic wëëu ye yeen guiir ee ruon yiic.
Aye Professor Dia lueel lɔ̈n nada karaba rɛɛl nhom piiny ku wëëu lik aa leu bïk rot juääk ke kaam latuëŋ.
Karaba ee yeen puɔlic apɛi tɛn miök kuat kilometer..... Ku EVs, erin ŋo keek makana den a puɔlic, wëëu ye yeen looi aa rɛ̈ɛ̈l nhïïm piiny aya.Hussein Dia
Ba ye thiɔ̈ɔ̈ŋ karaba thiɔ̈ɔ̈ŋ baai aliik weeu ke tɛnn lɔ̈n bi yïïn yeen thiɔ̈ɔ̈ŋ tɛ wën ye jääŋ thiɔ̈ɔ̈ŋ thin akutnhom yiic, tɛɛnë wëëu ye yïïn yeen caath aa leu bïk nhïïm tɔu piny tɛn kɔc kuëth tɛn kɔc wën rɔm gɛ̈ɛ̈i ke ye keek thiɔ̈ɔ̈ŋ tɛ ye jäŋ thiɔ̈ɔ̈ŋ thin.
Ye tɛ yiënda leu bi riään ye thiɔ̈ɔ̈ŋ karaba tëëk?
Aci Professor Dia lueel lɔ̈n nada riɛ̈ɛ̈th juëëc EV aleu mënë bïk caath kaam buɔt 400 ku 500 kilometir tɛ ci yeen thiɔ̈ɔ̈ŋ tök.
Ku cäth ë dhöl bääric aŋot ke wïc ajuɛɛr.
“Tënë ye kek lööny thïn ee të wïc yïn ba cath në dhöl ë kaam gɛ̈ɛ̈th yiic... ëya dɛ̈t në ɣän ke baai kɔu yiic. Alëëŋ akuëën tim juëëc ke ye Kim juääc ke këc bɛn thiɔ̈ɔ̈ŋ."
Leu ba thurumbil du ye thiɔ̈ɔ̈ŋ karaba thiɔ̈ɔ̈ŋ baai?
Kɔc juëc nɔŋ EV aye thurumbilken thiɔ̈ɔ̈ŋ baai tɛ luui keek määny rɛɛl baai.
Alex Forrest ee jam ye kën alëu bë kɔc ye gër në dhöl thiin koor ë kööl ëbɛ̈n thɔ̈ɔ̈ŋ.
"Ku na ye mɛ̈c dhël yic ku tɛ ye kedɛ̈ŋ tääu ciök mɛɛc tɛ ye rääi maac thin wala tɛn riäi, yïn aleu ku ba thiɔ̈ɔ̈ŋ ke ci tääu ciök mɛɛc."
Kɔc ye kuëëth riɛ̈th yiic ye cath ë ɣän mec yiic aalë bïkë piath yök të cï kek kë yenë mac tääu thïn ɣöt tääu thïn.
Ku na ye kuëth apɛi kölköl thok, cath kam baaric ku luöi määny ee thiɔ̈ɔ̈ŋ... ku tɛ̈në ee kaam ye kë yeen thiɔ̈ɔ̈ŋ baai piɛ̈th thin.Alex Forrest
Kɔc cëëŋ ɣön nhial aa leu bïk wic gɛ̈mgɛ̈m tuëŋ tɛ̈n akut den strata kaam tuëŋ këc keek gua taau ke ye kɔc thiɔ̈ɔ̈ŋ EV.
Yeŋö wic ku ba ŋic tɛ këc yïn gua ɣɔ̈ɔ̈c riän ci luöi ke ye EV?
Australia ë ɣön ë ɣɔɔc de EV ë rou aŋot ke ye kë yam, ku gɛ̈th ë kɔc ɣɔɔc në EVs cï keek luɔ̈ɔ̈i aŋot ke juak rot
Kɔc nyic käŋ ayekë lueel ba kë ye gël de ajeer tïŋ, kuɛɛr ke luɔɔi ku kuɔɔny cï ɣɔɔc të cïn kë ɣɔɔc.
Mr Forrest says consumers should research ownership experiences as well as car reviews.
Mr Forrest ee jam ye kɔc ye ɣööc akɔɔr bïk wicwic thok looi ë pïïr de kɔc yiic ku jɔl ya thëm de riɛ̈th.
“Luɔi ë wicwi thok du, ke ce lueel deen rot, ku yök kë ye kɔc tak apɛi në kë ye yök në pïïr de raan yic... yök lɔn ŋic yïn kë ë yök ë yic në wëu wïc ba keek cuatpiny, ku lɔn ye yen thöŋ ke kä wïc keek aya.”
Gäät rot piny aye buɔ̈th Australia Explained podcast ku ba yiök keek wël lɔ ciök ku lëë lɔ ciök wɛt rïïk ciök piny ee piir du yaam yic tɛne Australia.
Nɔŋ kuat ke thiëëc wala kewïc bi jäämic? tuöc ɣok Imel australiaexplained@sbs.com.au
