Mis niets van SBS Dutch! Abonneer je op onze feed in Spotify of Apple Podcast.
"Ik zou heel graag de ruimte ingaan en kijken hoe het er allemaal uitziet"
Richard de Grijs is astrophysicus aan Macquarie University in Sydney. Credit: ABACA/PA/AAP IMAGE & Richard de Grijs
De vier astronauten van de Artemis II zijn na een 10-daagse recordbrekende maanmissie terug op aarde. De Orion-capsule landde zondagavond lokale tijd, precies zoals gepland, veilig in de Stille Oceaan. Wat maakte deze missie zo bijzonder, wat heeft de crew zoal gedaan tijdens deze missie en hoe lang moeten we wachten voor de volgende maanmissie? Dat en meer vraag ik Richard de Grijs, astrofysicus aan Macquarie University.
Transcript
presentatrice
Meneer De Gijs, op welke manier heeft u de missie van de Artemis II gevolgd?
Richard de Grijs
Nou, ik ben eigenlijk voor het grootste deel van de missie in het buitenland geweest. Ik, uh, ik spreek nu ook met jullie, uh, vanuit Beijing. Ik heb het dus op het nieuws gevolgd. Uhm, via het Australische Science Media Center heb ik, uh, een bijdrage geleverd aan, uh, commentaar en, uh, ja, met name, met name dus via het nieuws. En het leuke is dat in China is het eigenlijk niet op het nieuws, uh, want China is geen onderdeel van Artemis natuurlijk, dus het is eigenlijk maar mondjesmaat.
presentatrice
Dus het is vanuit China een beetje, uh, zoeken naar de info dan.
Richard de Grijs
Nou, ik, ik volg, uh, internationale nieuwsmedia, hè, ABC in Australië en ook NU.nl en, en andere, uh, nieuwsmedia in Nederland en, en, en in het, in, internationaal. Dus wat dat betreft heb ik wel voldoende informatie kunnen vergaren.
presentatrice
Mhmm, ja, om even de geheugens op te frissen: wat was nou het belangrijkste of de belangrijkste doelen van deze missie? En, en zijn die ook volgens u behaald?
Richard de Grijs
Nou, Artemis II was een bemande testvlucht. Het idee was niet om daar op te landen op de maan, maar om mensen terug te sturen naar de omgeving van de maan. Voor het eerst in meer dan vijftig jaar, 53 jaar. Uhm, en het idee was om te beginnen met een langdurig verblijf in en rond de maan. Want in plaats van, uh, de, de kortdurende, uh, missies tijdens het Apolloprogramma in de jaren zestig en zeventig willen de Amerikanen en hun internationale partners nu graag een basis, uh, vaststellen of samenstellen op, op het oppervlakte van de maan. En, uh, dit, dit was de eerste testvlucht om te kijken of alle instrumentatie, alle, uh, hardware en dergelijke werkte en of mensen veilig naar de maan konden en weer terug. Hè, wat stralingsniveau betreft, wat, wat overleven betreft en dat soort dingen. Want het is natuurlijk toch wel een lange periode sinds we dat voor het laatst gedaan hebben. Volgens mij is alles goed gegaan. Het was niet een wetenschappelijke missie, het was een missie om te kijken of alles goed zou gaan. En voor, voor zover ik weet is alles goed gegaan. Behalve dan het feit dat, uh, uh, tijdens een aantal dagen hadden ze problemen met het toilet.
presentatrice
Ja, een beetje lullig, uh, probleempje.
Richard de Grijs
Ja [lacht].
presentatrice
Maar daar zijn ze ook weer bovenop gekomen. Dat hebben ze kunnen repareren.
Richard de Grijs
Ja.
presentatrice
Nou, uhm, vraag ik me af, hè. Ik zou er niet aan moeten denken om in een raket zo omhoog geschoten te worden. En, uh, nou ja, voor mijn gevoel op hoop van zegen. Dat is natuurlijk niet zo. Er zit heel erg techniek achter. Heel veel mensen die, uh, heel veel kennis en kunde hebben. Maar is het nog vandaag de dag nog steeds wel een, uh, risicovol iets, zo'n, uh, ruimtemissie?
Richard de Grijs
Het-- zeker, het is zeker risicovol, ja, want alles-- als je eenmaal in de ruimte bent, heb je maar een dun, uh, schilletje om je heen en, en in de ruimte kun je niet, niet overleven. Uh, het, de gevaarlijkste stappen zijn eigenlijk de lancering. Daar kan van alles misgaan. En ook de terugkeer in de dampkring. Want, uh, hè, als je die capsule de dampkring binnen vliegt, dan wordt ie warm en dus zit er een hitteschild, uh, on-onderaan om die hitte een beetje te verdelen zodat je niet kookt, zeg maar binnen, binnen in die capsule. Uh, maar dat kan allemaal misgaan en dat is ook in het verleden, uh, met de, met de spaceshuttles ook een aantal keren misgegaan bijvoorbeeld. Dus dat zijn de gevaarlijkste onderdelen. Uhm, so-, als je eenmaal in de ruimte bent, je bent in een baan rond de aarde. Dat grootste gevaar daar zou ik zeggen, is dat je misschien getroffen wordt door een, een stukje ruimtepuin dat er misschien aan het rondvliegen is. Want dat, dat laat ook een gat achter. Dat, dat kan ook, uh, uh, leiden tot het verlies van, uh, zu-zuurstof bijvoorbeeld. Uh, zodra je dan uit die baan van de aarde bent richting de maan, uh, hoop je terug te kunnen keren. Dus dat is, dat hangt af van nauwkeurige, uh, berekeningen. Om terug te kunnen keren via, via de maan via een slingshot. Uh, en dan het, uh, tijdens, tijdens de, de rondgang rond de maan is er een periode van een half uur tot drie kwartier dat je helemaal geen contact hebt met de aarde. Dus dan moet je afwachten-
presentatrice
Doodeng!
Richard de Grijs
Of het allemaal goed is gegaan. En, en hopelijk gaat dat goed. Maar dat, dat zijn de minder gevaarlijke momenten. De gevaarlijkste momenten zijn de lancering en de terugkeer in de dampkring.
presentatrice
Ja, en die astronauten stappen ook met volle bewustzijn van: nou ja, we gaan dit nu doen-
Richard de Grijs
Ja
presentatrice
En, uh, we gaan uit van een, een goede afloop. Maar ja, ze weten heel dommesgoed, het kan ook zomaar hartstikke fout gaan.
Richard de Grijs
Ja, dat klopt ja, en dat, dat, uh, hebben de astronauten altijd geweten. In het verleden waren het vaak testpiloten van de militairen die, die dan de ruimte ingingen. Tegenwoordig zijn het wat, wat vaker burgers ook, maar die weten wat er mis kan gaan. Die trainen ook op allerlei, uh, dingen die mis kunnen gaan, zodat ze zich zo goed mogelijk kunnen overleven. Maar ja, je kunt natuurlijk niet voor alles trainen.
presentatrice
Nee, nou, nou, uh, zeiden we al van: het is een voorbereiding op terugkeer naar de maan eigenlijk.
Richard de Grijs
Mhmm.
presentatrice
Wat precies heeft de bemanning dit keer gedaan? Want ik heb mooie foto's voorbij zien komen. Maar in hoeverre helpt dat dan bij een eventuele terugkeer?
Richard de Grijs
Uh, dat is een goede vraag. Het, het, het nemen van de foto's is wat mij betreft niet het belangrijkste geweest, want dat had ook door een, uh, een, een onbemande capsule gedaan kunnen worden, hè. Uhm, uh, wat de bemanning heeft gedaan is kijken of, of hun, uh, overlevingscapsule, het Orion Spacecraft, of die goed genoeg was voor hun om die tien dagen te kunnen overleven. Uh, toen ze bij de maan waren hebben ze natuurlijk, uh, foto's genomen om te kijken waar ze zouden kunnen landen, maar dat had ook gedaan kunnen worden zonder mensen. Dus, dus het is eigenlijk puur om te kijken of die vlucht werkte.
presentatrice
Ja, maar hadden ze dat dan ook niet onbemand kunnen doen? Gewoon door-
Richard de Grijs
Nee, dat hebben ze wel gedaan, hè. De vorige missie, de Artemis I, was een onbemande vlucht. Dus dit is het, de volgende stap om te kijken of die bemande vlucht goed gaat. Dus het is een, een, elke, elke keer neem je een stap verder om te kijken of het goed gaat. En een Artemis drie, twee, drie jaar van, van nu, zeg maar, uh, hoopt te landen op de maan. Dus dat is dan weer de volgende stap.
presentatrice
Oké, dus we hoeven niet, uh, zo lang meer te wachten zoals we hadden met Neil Armstrong en nu [lacht]. Over een paar jaar gaan ze echt weer de maan op.
Richard de Grijs
Nou, het idee is dat die Artemis astronauten in een jaar of twee, drie, uh, zullen landen. Misschien gaat dat wat uitgesteld worden, want er, in de ruimte wordt er heel vaak uitgesteld natuurlijk om alles goed te laten verlopen. Daarnaast, uh, zijn de Chinezen ook bezig met een terugkeer. Nou, voor hen niet een terugkeer, maar voor hen in de, in de, in eerste instantie een landing op de maan en dat hopen ze in begin jaren 30, 2030 te doen.
presentatrice
Is dat dan onderling wel een beetje een race? Ze willen de eerste zijn weer.
Richard de Grijs
Dat is een vraag die ik heel vaak krijg, ook van mensen, van journalisten. Uhm, gezien vanaf het Chinese perspectief niet, maar wel gezien vanaf het westerse perspectief. De Amerikanen zien het als een race. Zij willen er eerst zijn. Zij willen de grondstoffen, uh, ee-, voor het eerst aanboren. Uh, een, een, een basis op de maan zetten, uh, om maar de Chinezen voor te zijn. De Chinezen aan de andere kant, die, die hebben vijfjarige plannen en dat zijn meerdere vijfjarige plannen natuurlijk, waar ze elke keer een, uh, een nieuwe stap in de technologie uittesten. En als die eenmaal, uh, goed bevonden is, gaan ze naar de volgende stap. Dus die doen het heel rustig aan. Die hebben het heel netjes allemaal uitgepland voor de komende twintig, dertig jaar. En, uh, als het allemaal goed gaat, gaan ze over een aantal jaar, een jaar of vier, vijf misschien met een bemande, uh, uh, capsule naar de maan.
presentatrice
Hmm. Nou, dit lijkt op het oog een Amerikaans project, hè, van NASA. Maar vanuit Nederland via de ESA is toch ook wel een steentje bijgedragen. Wat precies? Op welke manier?
Richard de Grijs
Ja, dat klopt. Uh, zo Artemis is in eerste instantie, uh, door de Amerikanen wordt het gedreven. Maar het is een internationaal consortium van landen, inclusief ESA. En Nederland is natuurlijk onderdeel van ESA. En, uh, zo ESA heeft, uh, een aantal dingen bijgedragen. Uh, met name de, de motor van Artemis II. Eigenlijk ze hadden de, zoals dat heet, de European Service Module voor de Orion spacecraft hebben ze, hebben ze gebouwd in Europa en dat is de motor. Dat zijn de zonnepanelen en dat is de water en zuurstof voor de bemanning. Dat, dat is eigenlijk wat, uh, wat die, wat de Europeanen hebben bijgedragen aan deze missie. Uh, Nederland specifiek heeft de zonnepanelen gebouwd via Airbus Defence Nederland en dat zit in Leiden.
presentatrice
Ja, en dat heb ik volgens mij ook wel gezien in het Nederlandse nieuws. Daar zijn ze wel trots op.
Richard de Grijs
Ja, nou, dat zouden ze moeten, ook moeten zijn, hè.
presentatrice
Ja. Ja. En, eh, is dat in Australië hetzelfde dan? Want ik heb ook gehoord dat Australië op weer een ander vlak heeft bijgedragen.
Richard de Grijs
Ja, Australië is meer wat, uh, doet meer aan communicatie en dat is eigenlijk hetzelfde wat ze hadden tijdens de Apollomissies. Hè, uhm, in Canberra is het Deep Space Communication Complex. Dat is één van drie grondstations die contact houdt met, uh, met de missie. Uh, behalve dan die dertig tot vijfenveertig minuten dat ze achter de maan zitten. Uh, en dat gaat vanuit Canberra. Uh, daarnaast, uh, hebben ze de Parkes Radiotelescoop. Die is in Parkes, New South Wales, uhm, waar een, een nieuwe communicatieverbinding is getest met lasers. Dat is in de toekomst. Als die maanbasis er eenmaal is, zal er veel data op en neer gestuurd worden, moeten worden naar de aarde en dat willen ze via optische verbindingen doen, dus lasers. Dus dat is vanuit Parkes is dat een beetje passief, maar ook een, een, getest of dat, of dat gaat lukken. En dan in de toekomst, uh, gaat Australië ook een, uh, een maanwagentje, uh, bijdragen aan de, aan misschien de volgende missie al. En, uh, heel typisch Australisch heet die Rover. Hè.
presentatrice
Wat leuk! Ja, dus daar is ook wel weer iets om naar uit te kijken. Drie, vier jaar, uh, zei u?
Richard de Grijs
Uhm, nou, twe-, uh, het idee is dat de volgende bemande missie misschien in 2027, 2028 gaat plaatsvinden, maar misschien wordt dat uitgesteld.
presentatrice
Ja.
Richard de Grijs
Het hangt van de veiligheid en, en alle ontwikkelingen af.
presentatrice
Ja, want ook de lancering van de Artemis II was al uitgesteld, hè, met een paar maanden. Twee maanden of zo. Ja. Ja, het moet natuurlijk op en top veilig zijn. Uhm, als je het in Nederland, uh, over ruimtevaart hebt, dan, uh, denken veel mensen aan, uh, André Kuipers natuurlijk. Wubbo Ockels, uh, zijn voorganger. Hoe belangrijk zijn dit soort figuren voor bijvoorbeeld een Nederlandse bijdrage aan een Artemis II?
Richard de Grijs
De Nederlanders zullen geen astronaut sturen, voor zover ik weet op dit moment. Uh, maar ze zijn overal wel achter de schermen bezig, hè, met, met al die life supports, uh, zaken. Uh, zoals ik zeg de, de motor, de motor van het service module. Uh, dus de Nederlanders zijn echt technologisch gezien heel erg betrokken. Uh, Airbus Defence, TNO, SRON, de Space Research organisatie Nederland, uh, en, en misschien een aantal andere bedrijven ook. Maar ze zullen in de, in de nabije toekomst geen mensen sturen. Dus, uh, er zit geen Nederlands tintje aan. Maar Nederland is wel achter de schermen aanwezig.
presentatrice
Hè, wat jammer, hè [lacht].
Richard de Grijs
Vind ik niet.
presentatrice
Het was toch heel bijzonder om, uh, om, ja, mijn generatie dus Kuipers, uh, zo te zien en om hem te horen communiceren en te vertellen.
Richard de Grijs
Ja.
presentatrice
Wat ik me dan nog persoonlijk afvraag is: waarom duurt het zo lang? Neil Armstrong 1969. Waarom is in, in die jaren tussen toen en nu er niet meer iemand terug geweest?
Richard de Grijs
Ik denk dat er een aantal redenen voor zijn. Er is, uh, politieke wil voor nodig. Het kost een heleboel geld en op een gegeven moment is die, uh, expertise kwijtgeraakt van de mensen die, die Apollomissies hebben samengesteld. Dus dat moest allemaal. En dan natuurlijk is de technologie ook, uh, met, met, uh, rappe schreden voortgegaan. Uh, dus, dus we moesten van alles opnieuw uitvinden. Uh, die expertise moest weer, uh, opgebouwd worden. En ja, je moet er geld voor hebben. En het, het is duur om, uhm dingen in, de ruimte in te sturen en missies in, in de ruimte te hebben.
presentatrice
Hmm, ja. Nou bent u astrofysicus en bestudeert u het heelal, uh, en niet, uh, door er naartoe te gaan, maar met, uh, data. En, uh, ik neem aan door telescopen te kijken en zo, berekeningen. Stel nou u krijgt de kans om in te stappen in zo'n raket. Doet u dat dan?
Richard de Grijs
Ja.
presentatrice
Ja?
Richard de Grijs
Volmondig ja. Ik zou echt wel graag, uh, de ruimte in willen en, en kijken hoe dat er nou allemaal uitziet. Want je, je, je krijgt, je krijgt een goed perspectief op hoe klein de aarde nou eigenlijk is in een enorme zee van niks eigenlijk, hè. De ruimte is leeg. Uh, hele lage dichtheid van, van deeltjes. Je kunt er niet overleven. Dus wij zitten maar op een klein rotsblok, zeg maar, met een heel klein laagje atmosfeer eromheen. Uh, eigenlijk zouden we er heel, heel zuinig op moeten zijn.
presentatrice
Ja, volmondig ja. Leuk om te horen. Dank u wel, Richard de Grijs.
Share
