Wat gebeurde er precies op 26 januari?

People Observe Australia Day Holiday

MELBOURNE, AUSTRALIA - JANUARY 26: Proud Gunai and Gunditjmara woman Meriki Onus takes part in the Invasion Day Rally on January 26, 2025 in Melbourne, Australia. Australia Day, formerly known as Foundation Day, is the official national day of Australia and is celebrated annually on January 26 to commemorate the arrival of the First Fleet to Sydney in 1788. Many Indigenous Australians refer to the day as 'Invasion Day' and there is a small but growing movement to change the date amid broader debate on the day's significance. (Photo by Darrian Traynor/Getty Images) Credit: Darrian Traynor/Getty Images

26 januari is een van de meest bediscussieerde data in de Australische geschiedenis. De dag wordt vaak omschreven als de verjaardag van de natie, maar markeert noch de formele stichting van de kolonie, noch het ontstaan van het Gemenebest. In plaats daarvan weerspiegelt de datum een gelaagde geschiedenis die is gevormd door kolonisatie, politieke beslissingen en aanhoudend verzet van de First Nations. Als je begrijpt wat er werkelijk gebeurde op 26 januari wordt het duidelijk waarom deze datum in het hele land zo verschillend wordt beleefd.


Key Points
  • De First Fleet arriveerde op 18 januari 1788 in Botany Bay, niet op 26 januari.
  • Australië werd formeel opgericht op 7 februari 1788, niet op 26 januari.
  • 26 januari is al lange tijd een dag van protest en truth-telling voor First Nations-volkeren.

Dit artikel is gebaseerd op een NITV-video, gepresenteerd door John-Paul Janke, National Indigenous Affairs Editor bij SBS en co-presentator van The Point op NITV. Hij schetst hoe 26 januari Australia Day werd en waarom deze datum voor mensen in het hele land nog steeds heel verschillende betekenissen heeft.

Wat gebeurde er op 26 januari in Australië?

26 januari markeert de dag in 1788 waarop kapitein Arthur Phillip de Britse vlag hees bij Sydney Cove. Tegen die avond lag de volledige First Fleet, bestaande uit elf schepen, voor anker in Port Jackson, meer dan acht maanden na vertrek uit Engeland.

Hoewel dit moment vaak wordt voorgesteld als het begin van de natie, was het noch het begin van de Britse aanwezigheid, noch de formele oprichting van de kolonie.

Sydney Cove, New South Wales, Australia, 1788, (1886).
Sydney Cove, New South Wales, Australia, 1788, (1886). Sydney Cove is a bay on the southern shore of Sydney Harbour. It was the site chosen in 1788 by Captain Arthur Phillip for the establishment of the first British colony in Australia, which later became the city of Sydney. The date of the colony's founding, 26 January, is today celebrated as Australia Day. Wood engraving from 'Picturesque Atlas of Australasia, Vol I', by Andrew Garran, illustrated under the supervision of Frederic B Schell, (Picturesque Atlas Publishing Co, 1886). (Photo by The Print Collector/Print Collector/Getty Images) Credit: Print Collector/Print Collector/Getty Images

Kwam de First Fleet aan op 26 januari?

Nee. De First Fleet kwam al op 18 januari 1788 aan in Botany Bay. Na het gebied te hebben onderzocht, concludeerde Phillip dat het ongeschikt was voor vestiging vanwege de slechte bodem en het beperkte aanbod van zoet water.

Sterke wind vertraagde het vertrek van de vloot, en op 25 januari verschenen twee Franse schepen voor de kust, onder leiding van kapitein Jean-François de La Pérouse. Vroeg in de volgende ochtend verplaatsten Phillip en een kleine groep zich naar Sydney Cove, waar op 26 januari een korte ceremonie plaatsvond.

Wanneer werd Australië officieel opgericht?

De kolonie New South Wales werd formeel uitgeroepen op 7 februari 1788, toen het gouverneurschap van Arthur Phillip officieel werd afgekondigd.

De grenzen van de kolonie strekten zich oostwaarts uit vanaf de 135e meridiaan en besloegen meer dan de helft van het continent. Deze grenzen waren gebaseerd op Europese verdragen, ondanks het feit dat het land al het thuis was van First Nations-volkeren.

Arthur Phillip, British naval commander, c 1789.
UNITED KINGDOM - JUNE 10: Engraving by W Sherwin after a painting by F Wheatly, of Phillip (1738-1814) who, in 1787, commanded the First Fleet carrying convicts to Australia. The day of his landing at Botany Bay, 26 January 1788, was later celebrated as Australia Day. Phillip founded a penal colony at Sydney Cove, Port Jackson, and was made Governor (colonial administrator) of New South Wales. (Photo by SSPL/Getty Images) Credit: Science & Society Picture Librar/SSPL via Getty Images

Welke impact had de landing op First Nations-volkeren?

De First Fleet arriveerde op land dat toebehoorde aan minstens 29 First Nations-clangroepen in de Sydney Basin. Het land was niet leeg.

Voor First Nations-volkeren markeert 26 januari het begin van onteigening, geweld en verzet. Deze gevolgen zijn tot op de dag van vandaag voelbaar.

Waarom werd 26 januari Australia Day?

26 januari werd voor het eerst officieel als feestdag aangekondigd in New South Wales, in 1818, door gouverneur Lachlan Macquarie. Destijds stond de dag bekend als First Landing Day of Foundation Day.

Tegen 1888 vierden de meeste koloniën 26 januari als Foundation Day of Anniversary Day, hoewel elke kolonie verschillende oprichtingsdata aanhield.

In de late negentiende eeuw werd de Australian Natives Association een sterke voorstander van een nationale feestdag op 26 januari. De organisatie promootte de federatie, maar beperkte het lidmaatschap tot witte, in Australië geboren mannen.

Markeert Australia Day de federatie?

Nee. Het Gemenebest van Australië kwam tot stand op Nieuwjaarsdag 1901. De eerste zitting van het federale parlement vond later plaats, op 9 mei 1901.

26 januari markeert geen van deze gebeurtenissen. In plaats daarvan herdenkt de datum de landing in Sydney Cove in 1788.

Vanaf wanneer werd de naam Australia Day gebruikt?

Het idee van een nationale Australia Day ontstond tijdens de Eerste Wereldoorlog als onderdeel van inzamelingsacties voor de oorlog. Gedurende enkele jaren vonden de evenementen plaats in juli in plaats van in januari.

Tegen 1918 begonnen sommige organisaties 26 januari als Australia Day te benoemen. In 1930 nam de Australian Natives Association de naam officieel over, en tegen 1935 volgden de meeste staten, hoewel New South Wales de dag nog enkele jaren Anniversary Day bleef noemen.

Waarom is 26 januari een Dag van Rouw voor First Nations peoples?

Op de 150ste verjaardag van de landing in 1938 organiseerden First Nations leiders de Day of Mourning. Het was een van de vroegste nationale Aboriginal-burgerrechtenprotesten en richtte de aandacht op onrecht, uitsluiting en onteigening.

Sindsdien is 26 januari voor veel First Nations-gemeenschappen een krachtige dag van protest, herdenking en overleving gebleven.

Wanneer werd Australia Day een nationale feestdag?

De regeling voor de feestdag verschilde decennialang tussen staten. Sommige staten vierden 26 januari zelf, terwijl andere de feestdag op de dichtstbijzijnde maandag hielden.

Na de bicentennial in 1988 gingen alle staten geleidelijk hun feestdagen op elkaar afstemmen. In 1994 werd 26 januari een nationaal uniforme feestdag.

Australia Day Live 2024
SYDNEY, AUSTRALIA - JANUARY 26: A general view is seen during Australia Day Live 2024 at the Sydney Opera House on January 26, 2024 in Sydney, Australia. (Photo by Don Arnold/WireImage) Credit: Don Arnold/WireImage

Waarom is 26 januari vandaag de dag nog steeds belangrijk?

26 januari heeft meerdere betekenissen. Voor sommigen staat het symbool voor nationale identiteit en feest. Voor veel First Nations-volkeren symboliseert het invasie, verlies en veerkracht.

Terwijl de gesprekken in Australië voortduren, is het begrijpen van de volledige geschiedenis van deze datum essentieel voor waarheidsvertelling en het opbouwen van een meer geïnformeerde en inclusieve toekomst.

Dit verhaal van Australia Explained is geproduceerd in samenwerking met NITV. Audio van John-Paul Janke is afkomstig uit een uitlegvideo van NITV.


Share
Follow SBS Dutch

Download our apps
SBS Audio
SBS On Demand

Listen to our podcasts
Independent news and stories connecting you to life in Australia and Dutch-speaking Australians.
Get to know the Dutch provinces better through memories of Dutch people in Australia.
Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS
SBS News in Dutch

SBS News in Dutch

Watch it onDemand