Key Points
- Higit 25 porsyento ng mga may asthma ay may stigma na gumamit ng puffer sa pampulikong lugar
- Karamihan sa mga may asthma ay walang suportang natatanggap sa kanilang mga pinagtatrabahuang opisina
- Sa pagdiriwang ng ‘ Asthma Week ‘(1-7 Sept), hinihikayat ng Asthma Australia ang mga residente tulungang maalis ang stigma at suportahan ang mga may kondisyon
Ayon sa Filipino Australian GP na si Dr Sonny Rueda, ang asthma ay isang kondisyon kung saan apektado ang daanan ng hangin papunta sa baga kaya hirap itong huminga kapag inaatake ng asthma.
At ilan sa dahilan o trigger factor nito ay ang pollen ng mga bulaklak, alikabok , polusyon o sigarilyo, pabago-bagong panahon pati ang mga matatapang na amoy ng pabango.
Siyam na taong gulang pa lang ang dalagang si Genevieve Vergara ay na-diagnose na ito asthma hanggang napunta ito sa Australia.
Mas lalong lumala ang kondisyon nito noong nahawa ng COVID-19 kaya agad nagpunta sa doktor.
"Mas madalas akong inaatake matapos kaming magka-COVID-19, kaya nagpakonsulta na ako sa doktor binigyan ako ng steriod at may puffer din ako, kwento ni Gen.
Sa tagal ng kanyang kondisyon, alam na ni Gen ang mga 'triggering factor' kaya sya na mismo ang may kontrol sa lahat ng kanyang galaw at pinupuntahang lugar.
" Palagi akong may baon na puffer at mask."
Stigma ng may asthma
Pero aminado din ito dahil sa pandemya nararamdaman nyang kahit sino, hindi komportableng umubo sa mga pampublikong lugar lalo na ang gumamit ng gamot o puffers, pero inisip din nya ang kanyang kapakanan.
"Kapag umubo at nagpu-puff alam ko yong iba tumitingin muna sa paligid dahil baka husgahan kaya takot sila gumamit ng gamot. Pero ako binabalewala ko kapag iba na pakiramdam ko dahil buhay ang nakataya."
Lumabas sa bagong pananaliksik na pinangunahan nga Asthma Australia nito buwan ng Agosto, dahil sa pandemya,nag-iba ang pananaw at pakikitungo ng publiko para sa mga gumagamit ng puffers na gamot sa asthma, pati sa loob ng kanilang mga pinapasukang opisina kaya nagdulot ito ng stigma.
Ayon kay Nigel Cooper isang Registered Nurse at kasalukuyang Acting General Manager para sa mga programa at patakaran ng Asthma.org.au
Dapat huwag matakot at ikahiya ang kondisyon dahil marami ang nakalaang suporta sa mga may asthma dito sa bansa.
" It's okay to have asthma it's not a weakness it's not a stigma. Best advice, talk about your asthma, ring Asthma Australia 1-800 Asthma and see your GP to review your Asthma Action Plan. The greater control over asthma the less impact it will have in your life, and the more freedom you will have once you have control over your asthma."
Panggagamot ng asthma
Paliwanag ni Dr Rueda, tama ang ginawang agad nagpakonsulta si Genevieve para maagapan ng tamang gamot ang kanyang kondisyon.
"Kapag asthmatic dapat nakahanda palagi ang Asthma Action Plan, lalo na sa mga bata, ito ay mga steps na gagawin kapag inatake ng asthma."
Nagpaalala din ito na huwag balewalain ang ganitong kondisyon.
"Huwag maliitin ang sakit na asthma sapagkat kapag pinabayaan humahantong sa pagka-ospital o pagkamatay dahil kumikipot ang daanan ng hangin ng pasyente."
Sa ngayon maliban sa pagsunod sa payo ng GP, si Genevieve ay nagsisimula ng baguhin ang lifetsyle at diyeta.
"Sa tulong ng housemate ko nag-enrol kami sa gym at nagsisimula na din yong diet plan dahil sabi nga isa lang ang buhay natin kaya, gusto ko mag-improve to be a better version of myself."
Suporta para sa may asthma
Hinihikayat din ng mga eksperto ang bawat pamilya,mga kaibigan na tulungan silang may kondisyon para mawala ang stigma at makipagtulungan sa Asthma.org.au para sa karagdagang suporta.
Ayon sa datos ng Australia.org.au umaabot sa 2.7 milyong Australians ang may asthma simula taong 2017 hanggang 2018.
At 31 porsyento lang sa kanila ang may handa at updated Asthma Action Plan.
Maaari ding bisitahin ang www.asthmaweek.org.au.
Ang mga impormasyon sa ulat na ito ay gabay lamang. Para sa karagdagang payo na naaayon sa iyong problema o sitwasyon, mainam na kumonsulta sa inyong doktor .
