Πριν από 22 χρόνια, η Εθνική Ελλάδας έγραψε το μεγαλύτερο ποδοσφαιρικό παραμύθι της σύγχρονης Ευρώπης. Μια ομάδα που για δεκαετίες συμβόλιζε την απογοήτευση και τις χαμένες ευκαιρίες, μεταμορφώθηκε στο απόλυτο αουτσάιντερ και κατέκτησε την κορυφή του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου, αναγεννημένη από τις στάχτες της, όπως ο μυθικός Φοίνικας.
Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο στην αρχαιότητα υπήρχε ένα πλάσμα που δεν φοβόταν το τέλος: ο Φοίνικας. Κάθε φορά που οι φλόγες τον κατάπιναν, εκείνος γεννιόταν ξανά από τις ίδιες του τις στάχτες, δυνατότερος από πριν.
Ίσως τελικά οι μύθοι να μην γράφονται μόνο στα βιβλία. Ίσως κάποιοι να γεννιούνται και μέσα στα γήπεδα.
Για πολλά χρόνια, η Εθνική Ελλάδας έμοιαζε καταδικασμένη να ζει τον ίδιο κύκλο. Κάθε νέα προκριματική φάση ξεκινούσε με όνειρα, αισιοδοξία και υποσχέσεις, μόνο που το τέλος ήταν σχεδόν πάντα ίδιο. Πρόωρος αποκλεισμός, απογοήτευση και η αίσθηση ότι το ελληνικό ποδόσφαιρο δεν μπορούσε να κοιτάξει στα μάτια τις μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης.
Μέχρι το 2001, η Ελλάδα είχε καταφέρει να βρεθεί μόλις δύο φορές σε μεγάλη διοργάνωση.
Στο Euro του 1980 με προπονητή τον Αλκέτα Παναγούλια, πραγματοποίησε την πρώτη ιστορική της συμμετοχή, όμως αποκλείστηκε στη φάση των ομίλων με έναν μόλις βαθμό.
Η τελική φάση του τότε Κυπέλλου Εθνών έγινε από τις 11 έως τις 22 Ιουνίου σε τέσσερις ιταλικές πόλεις: Ρώμη, Νάπολι, Τορίνο και Μιλάνο.
Η Ελλάδα συμπεριελήφθη στον Α' Όμιλο, με αντιπάλους τη Δυτική Γερμανία, την Τσεχοσλοβακία και την Ολλανδία.
Απολογισμός δύο ήττες (1-0 με Ολλανδία και 3-1 με Τσεχοσλοβακία) και μία «λευκή» ισοπαλία με τη Δυτική Γερμανία.
Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, στο Παγκόσμιο Κύπελλο των Ηνωμένων Πολιτειών και πάλι με προπονητή τον Αλκέτα Παναγούλια, γνώρισε μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της ιστορίας της, αποχωρώντας με τρεις ήττες, χωρίς να πετύχει ούτε ένα γκολ και με παθητικό δέκα τερμάτων, απέναντι στην Αργεντινή του Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα, τη Βουλγαρία και τη Νιγηρία.
Αυτή ήταν η εικόνα μιας ομάδας με ποδοσφαιριστές που διέθεταν ποιότητα, αλλά όχι ταυτότητα.
Οι συνεχείς αλλαγές προπονητών, οι παρεμβάσεις των παραγόντων, η έλλειψη σταθερότητας στις επιλογές και η απουσία πραγματικού ομαδικού πνεύματος κρατούσαν την Εθνική εγκλωβισμένη σε έναν φαύλο κύκλο αποτυχιών.
Κάθε προκριματική φάση κατέληγε σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια σε ένα ακόμη χαμένο καλοκαίρι.
Από τις συνεχείς αποτυχίες στην... επανάσταση του Ρεχάγκελ
Και τότε εμφανίστηκε ένας Γερμανός που κανείς δεν περίμενε ότι θα άλλαζε την ιστορία.
Το φθινόπωρο του 2001, ο Ότο Ρεχάγκελ ανέλαβε μια ομάδα που ελάχιστοι πίστευαν ότι μπορούσε να πρωταγωνιστήσει.
Έφερε πειθαρχία, καθαρούς ρόλους και μια φιλοσοφία που δεν βασιζόταν στα μεγάλα ονόματα αλλά στη συλλογική προσπάθεια.
Οι ποδοσφαιριστές επιλέγονταν πλέον με βάση την αγωνιστική τους κατάσταση και όχι τη φανέλα του συλλόγου τους. Η Ελλάδα απέκτησε χαρακτήρα, συνοχή και αυτοπεποίθηση.
Κανείς, όμως, δεν μπορούσε να φανταστεί αυτό που θα ακολουθούσε, ουτέ καν οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές, όπως ανέφεραν σε συνεντεύξεις στο πρόγραμμά μας οι Θοδωρής Ζαγοράκης, Τραϊανός Δέλλας, Αντώνης Νικοπολίδης, Γιώργος Καραγκούνης και Άγγελος Χαριστέας.
Στο Euro 2004, η Ελλάδα ταξίδεψε στην Πορτογαλία ως το απόλυτο αουτσάιντερ.
Οι στοιχηματικές εταιρείες την θεωρούσαν μία από τις πιο αδύναμες ομάδες της διοργάνωσης.
Κι όμως, απέκλεισε διαδοχικά μερικά από τα μεγαλύτερα μεγαθήρια του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου, ανάμεσά τους και η Γαλλία των Ζιντάν, Ανρί, Λιζαραζού, Μπαρτέζ και πολλών ακόμη αστέρων και έφτασε μέχρι τον τελικό.
Εκεί, απέναντι στη διοργανώτρια Πορτογαλία και σε ένα κατάμεστο «Ντα Λουζ», ολοκλήρωσε το μεγαλύτερο ποδοσφαιρικό παραμύθι που έχει γνωρίσει ποτέ η Ευρώπη.
Η ομάδα που για δεκαετίες δεν μπορούσε να προκριθεί σε μεγάλες διοργανώσεις, βρέθηκε στην κορυφή της ηπείρου, με τον Θοδωρή Ζαγοράκη να θυμάται τα συναισθήματα που ένιωσε εκείνη την ιστορική στιγμή όταν σήκωνε στον ουρανό το κύπελλο και μαζί όλη την Ελλάδα.
Ήταν η απόλυτη ιστορία του underdog. Η απόδειξη ότι στο ποδόσφαιρο δεν νικούν πάντα οι πιο ακριβοί ή οι πιο διάσημοι, αλλά εκείνοι που λειτουργούν ως σύνολο, πιστεύουν ο ένας στον άλλον και αρνούνται να αποδεχθούν τον ρόλο που τους έχουν επιβάλει οι υπόλοιποι.
Το θαύμα δεν σταμάτησε εκεί. Η Ελλάδα συμμετείχε στις πέντε από τις έξι μεγάλες διοργανώσεις της περιόδου 2004-2014, δίνοντας το παρών στα Euro 2004, 2008 και 2012, καθώς και στα Μουντιάλ του 2010 και του 2014.
Απουσίασε μόνο από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2006, επιβεβαιώνοντας ότι πλέον είχε καθιερωθεί ανάμεσα στις υπολογίσιμες ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Η κορυφαία στιγμή αυτής της δεκαετίας ήρθε στο Μουντιάλ της Βραζιλίας το 2014. Η ομάδα του Φερνάντο Σάντος έφτασε μέχρι τη φάση των «16», όπου λύγισε μόνο στη διαδικασία των πέναλτι απέναντι στην Κόστα Ρίκα, χάνοντας την ευκαιρία να βρεθεί στα προημιτελικά ενός Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία και στους μύθους, μετά την κορυφή ακολούθησε μια νέα πτώση.
Από το 2016 έως και το 2026 η Ελλάδα έμεινε εκτός έξι συνεχόμενων μεγάλων διοργανώσεων. Ο αποκλεισμός από το Euro 2016, η αποτυχία στα μπαράζ του Μουντιάλ 2018 απέναντι στη μετέπειτα φιναλίστ Κροατία, οι χαμένες προκρίσεις για το Euro 2020 και το Μουντιάλ 2022, αλλά κυρίως ο οδυνηρός αποκλεισμός στα πέναλτι από τη Γεωργία στα play off του Euro 2024, επανέφεραν το ελληνικό ποδόσφαιρο στη σκληρή πραγματικότητα.
Εάν η Ελλάδα δεν καταφέρει να προκριθεί ούτε στο Euro 2028, θα συμπληρώσει 14 χρόνια μακριά από μεγάλη διοργάνωση, ισοφαρίζοντας το μεγαλύτερο διάστημα απουσίας στην ιστορία της από την πρώτη συμμετοχή της το 1980.
Κι όμως, ίσως αυτό να μην είναι το τέλος της ιστορίας.
Όπως ο μυθικός Φοίνικας, έτσι και η Εθνική Ελλάδας έχει αποδείξει ότι ξέρει να επιστρέφει όταν όλοι την έχουν ξεγράψει.
Η νέα γενιά ποδοσφαιριστών, σε συνδυασμό με τη δουλειά που γίνεται τα τελευταία χρόνια, δημιουργεί ξανά την αίσθηση ότι η σπίθα έχει ανάψει.
Γιατί οι μεγαλύτερες ιστορίες του ποδοσφαίρου δεν γράφονται από τα φαβορί.
Γράφονται από εκείνους που ξεκινούν από τις στάχτες, αψηφούν τις πιθανότητες και τολμούν να πιστέψουν ότι μπορούν να γίνουν ξανά θρύλος.
