Ένα καθοριστικό βήμα προς την υποχρεωτική αναγραφή των ετικετών διατροφικής αξιολόγησης, γνωστών στα αγγλικά ως Health Star Ratings σε όλα τα συσκευασμένα τρόφιμα αναμένεται να κάνουν την Παρασκευή, οι υπουργοί Τροφίμων της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας.
Η αυστραλιανή κυβέρνηση θα καταθέσει επίσημα πρόταση στο επερχόμενο Food Ministers Meeting, το οποίο είναι προγραμματισμένο για εκείνη την ημέρα, ζητώντας να ξεκινήσει η διαδικασία που θα καταστήσει υποχρεωτικό το σύστημα διατροφικής αξιολόγησης σε όλα τα τρόφιμα που πωλούνται στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την αποτυχία της εθελοντικής εφαρμογής του συστήματος.
Ήδη από το 2020, οι υπουργοί είχαν συμφωνήσει ότι θα εξεταζόταν η επιβολή υποχρεωτικής σήμανσης, εφόσον το ποσοστό εφαρμογής δεν έφτανε το 70% έως το 2025.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Food Standards Australia New Zealand, μόλις το 37% των προϊόντων φέρει σήμερα Health Star Rating, ποσοστό μειωμένο σε σχέση με το 41% που είχε καταγραφεί το 2019.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εκτιμά ότι η υποχρεωτική εφαρμογή αποτελεί το επόμενο λογικό βήμα για την ενίσχυση της διαφάνειας και της ενημέρωσης των καταναλωτών.
Όπως σημειώνεται, από το 2014 το σύστημα Health Star Ratings προσφέρει έναν γρήγορο και απλό τρόπο σύγκρισης της διατροφικής αξίας παρόμοιων προϊόντων, χωρίς την ανάγκη ανάλυσης σύνθετων πινάκων θρεπτικών συστατικών.
Παράλληλα, η καθολική εφαρμογή του συστήματος αναμένεται να διαμορφώσει ένα ενιαίο πλαίσιο κανόνων για όλους τους παραγωγούς, ενισχύοντας τον υγιή ανταγωνισμό στον κλάδο των τροφίμων.
Η κυβέρνηση τονίζει, ωστόσο, ότι τα Health Star Ratings αποτελούν έναν βασικό οδηγό και όχι πλήρη διατροφική ανάλυση.
Για τον λόγο αυτό, δεσμεύεται να συνεχίσει την παρακολούθηση της μεθοδολογίας υπολογισμού των βαθμολογιών και να προχωρήσει σε επικαιροποιήσεις, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.
Σε δηλώσεις της στην εκπομπή «7.30» του καναλιού ABC, η Υφυπουργός Υγείας και Φροντίδας Ηλικιωμένων, Rebecca White, αναφέρθηκε στα χαμηλά ποσοστά εφαρμογής του συστήματος Health Star Ratings, επισημαίνοντας ότι η περιορισμένη χρήση του από τη βιομηχανία τροφίμων στερεί από τους καταναλωτές ένα βασικό εργαλείο σύγκρισης και ενημέρωσης.
«Αυτό που δείχνουν τα δεδομένα είναι ότι έχουμε φτάσει μόλις περίπου στο 37%. Νομίζω ότι αυτό είναι απογοητευτικό για τους Αυστραλούς καταναλωτές, καθώς δεν έχουμε δει περισσότερες βαθμολογίες Health Star σε περισσότερα προϊόντα. Αν μπορέσουμε να το εφαρμόσουμε σε περισσότερα συσκευασμένα προϊόντα και τρόφιμα γενικότερα, τότε οι πολίτες θα μπορούν να συγκρίνουν καλύτερα τα προϊόντα και να κάνουν πιο ενημερωμένες επιλογές για την αγορά υγιεινών τροφίμων», είπε.
Από την πλευρά της βιομηχανίας τροφίμων, ωστόσο, εκφράζονται ενστάσεις σχετικά με την εστίαση στον βαθμό επεξεργασίας των προϊόντων, με εκπροσώπους του κλάδου να υποστηρίζουν ότι η επεξεργασία δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με χαμηλή διατροφική αξία.
Σε δηλώσεις του στο ίδιο μέσο ο Δρ Duncan Craig, από το Αυστραλιανό Συμβούλιο Τροφίμων και Παντοπωλείων, τονίζει πως η ταξινόμηση των τροφίμων αποκλειστικά με βάση το επίπεδο επεξεργασίας τους δεν αντικατοπτρίζει με ακρίβεια τη διατροφική τους ποιότητα και πως πολλά τρόφιμα που χαρακτηρίζονται ως υπερ-επεξεργασμένα είναι ασφαλή, θρεπτικά, προσιτά και αποτελούν βασικά προϊόντα στα οποία στηρίζονται οι αυστραλιανές οικογένειες.
Με την άποψη αυτή δεν συμφωνεί ο Αναπληρωτής Καθηγητής του Πανεπιστημίου του Σύδνεϋ, Phillip Baker.
«Όσο περισσότερα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα περιλαμβάνει η διατροφή σας, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος παχυσαρκίας, διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακών νοσημάτων και φλεγμονωδών παθήσεων του εντέρου, καθώς και ο κίνδυνος για προβλήματα ψυχικής υγείας», τονίζει μεταξύ άλλων.
Τι είναι όμως τα επεξεργασμένα και τα ύπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα;
Επεξεργασμένα είναι τα τρόφιμα εκείνα που έχουν υποστεί κάποια μορφή μηχανικής ή χημικής επεξεργασίας για να παραταθεί η διάρκεια ζωής τους, να βελτιωθεί η γεύση ή να είναι πιο ασφαλή.
Συνήθως αυτά περιέχουν ένα ή δύο πρόσθετα, όπως αλάτι, ζάχαρη, έλαια ή συντηρητικά, αλλά η βασική διατροφική τους αξία παραμένει σχετικά κοντά στο φυσικό τρόφιμο.
Παραδείγματα επεξεργασμένων τροφίμων είναι τα συσκευασμένα λαχανικά, τυριά που έχουν υποστεί επεξεργασία ή έτοιμα γεύματα με λίγα πρόσθετα.
Υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα είναι εκείνα που έχουν υποστεί εντατική βιομηχανική επεξεργασία και συνήθως περιέχουν πολλά πρόσθετα και τεχνητά συστατικά, ώστε να μοιάζουν, να γεύονται ή να έχουν υφή που δεν υπάρχει στη φυσική τους μορφή.
Μπορεί δηλαδή να περιέχουν συντηρητικά, χρωστικές ουσίες, ενισχυτικά γεύσης και είναι συχνά υψηλά σε ζάχαρη, αλάτι και κορεσμένα ή τρανς λιπαρά.
Η θρεπτική τους αξία είναι χαμηλή σε σχέση με τη φυσική τροφή, ακόμα κι αν περιέχουν πρωτεΐνη ή φυτικές ίνες.
Παραδείγματα τέτοιων τροφών είναι τα αναψυκτικά και ενεργειακά ποτά, τα έτοιμα γεύματα ταχείας κατανάλωσης (fast food), τα μπισκότα και άλλα σνακς.
