Πριν από 90 χρόνια, στις 4 Αυγούστου 1936, ο Ιωάννης Μεταξάς, με τη στήριξη του βασιλιά Γεωργίου Β΄, ανέστειλε τη λειτουργία του Κοινοβουλίου και το Σύνταγμα της Ελλάδας, και επέβαλε δικτατορία. Μια νέα διπλωματική εργασία (honours thesis) από τον Ελλην/Αυστραλό ερευνητή Κωνσταντίνο Κόντο από το Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, επανεξετάζει το πώς το καθεστώς έφτασε στην εξουσία
Η δικτατορία του διήρκεσε μέχρι τον θάνατό του τον Ιανουάριο του 1941 και λίγο πριν εισβάλουν στην Ελλάδα οι δυνάμεις του Άξονα τον Απρίκιο της ίδιας χρονιάς.
Αν και σύντομη, το ιστορικό αποτύπωμα της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου παραμένει τεράστιο.
Στην διπλωματική του εργασία, ο ερευνητής ιστορικός Κωνσταντίνος Κόντος, απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης, επανεξετάζει το πώς το καθεστώς έφτασε στην εξουσία.
Ο 23χρονος από την Μελβούρνη, αντί να αντιμετωπίσει τη δικτατορία ως το αναπόφευκτο αποτέλεσμα της εσωτερικής διαμάχης μοναρχικών και δημοκρατικών δυνάμεων στην Ελλάδα, υποστηρίζει ότι διεθνικές φασιστικές ιδέες, προερχόμενες από την Ιταλία, τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γιουγκοσλαβία και αλλού, διαμόρφωσαν ενεργά την αυταρχική στροφή της Ελλάδας την περίοδο μεταξύ 1934 και 1936.
Πολλοί θυμούνται τον Μεταξά ως τον άνθρωπο που έγινε εθνικός ήρωας την 28η Οκτωβρίου και το περίφημο «Όχι» στον Μουσολούνι. Ωστόσο, η εργασία του κ. Κόντου, σκιαγραφεί μια πιο άβολη εικόνα εκείνης της περιόδου.
Ο Μεταξάς, σύμφωνα με τους ιστορικούς, κατηγορείται ότι έφερε τις φασιστικές ιδέες στην Ελλάδα από το εξωτερικό, αφού ήταν δεδηλωμένος θαυμαστής του Μουσολίνι και του Χίτλερ.
Ο κ. Κόντος μελέτησε τα ημερολόγια του Μεταξά και μάλιστα σε μια καταχώριση της 2ας Ιανουαρίου 1941, λίγο πριν πεθάνει και δύο μήνες περίπου μετά την έναρξη του πολέμου, έγραφε, ότι αν τα πράγματα ήταν διαφορετικά, δεν θα βρισκόταν σε πόλεμο με την Ιταλία και αργότερα με τη Γερμανία.
Η έρευνα του ομογενή ιστορικού βασίστηκε και σε δημοσιεύματα από εφημερίδες της εποχής όπως η «Καθημερινή», και ο «Ριζοσπάστης».
Όπως λέει στο Πρόγραμμά μας, αν και γνωρίζει ελληνικά, χρειάστηκε να εργαστεί αργά και μεθοδικά όλα τα δημοσιεύματα και άλλες πηγές της εποχής που γνώριζε ότι περιείχαν σημαντικό υλικό.
Στα συμπεράσματα της εργασίας του τονίζει και σου προειδοποιεί για το πόσο γρήγορα μπορούν να αποδυναμωθούν εκ των έσω οι δημοκρατικοί θεσμοί και ο ίδιος βλέπει πως υπάρχουν διδάγματα από εκείνη την εποχή για το σήμερα.
Ο Κωνσταντίνος Κόντος μεγάλωσε στη Μελβούρνη, όπου η μεγάλη παροικία της τιμά κάθε χρόνο την 28η Οκτωβρίου, αλλά θεωρεί πως οι Ελληνοαυστραλοί χρειάζεται να μάθουν περισσότερα για το τι συνέβη εκείνη την περίοδο.
Ο ομογενής ιστορικός, ο οποίο παρουσίασε νωρίτερα φέτος την εργασία του σε ειδική εκδήλωση στην Ελληνική Κοινότητα Μελβούρνης, λέει πως οι Έλληνες στη Μελβούρνη, στην Ελλάδα και παντού, είναι θεμιτό να γιορτάζουν οπωσδήποτε εκείνη τη στιγμή επιβίωσης και θάρρους.
Aλλά, όπως πιστεύει, καλό θα είναι να κατανοήσουν και ποιος ήταν ο Μεταξάς και τι συνέβη επί των ημερών του στην Ελλάδα, αφού εκείνες οι ενέργειες επηρέασαν και νεότερες δυσάρεστες εξελίξεις στην μεταπολεμική Ελλάδα.
