Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αποτελεί γεωπολιτικό αγκάθι για τις Ηνωμένες Πολιτείες από την ίδρυσή της, με την ανατροπή του Σάχη του Ιράν το 1979.
Πολλές είναι οι αμερικανικές κυβερνήσεις που εδώ και καιρό επιθυμούσαν να απαλλάξουν το Ιράν από τους αγιατολάχ και ίσως δουν τώρα μια ευκαιρία να το κάνουν, μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν από το 1989, τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Αλλά αν οι αγιατολάχ φύγουν… ποιος τους αντικαθιστά και με ποιον τρόπο;
Είναι ένα πολύ πιο σύνθετο ερώτημα απ’ όσο μπορεί να φαίνεται με την πρώτη ματιά.
Στο διάγγελμά του μετά την πρώτη επίθεση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προέτρεψε τον ιρανικό λαό να ξεσηκωθεί και να διώξει ολόκληρη την κυβέρνηση.
Θα μπορούσε να είναι ένα σενάριο ιδανικής έκβασης για τον κ. Τραμπ, ίσως τροφοδοτούμενο από τις πρόσφατες εικόνες εσωτερικής δυσαρέσκειας στο Ιράν πριν από τη σύγκρουση.
Ωστόσο, ο Διευθυντής Προγράμματος της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων στη Γενεύη, Ali Vaez, προειδοποιεί ότι πρόκειται για έναν στόχο που βασίζεται περισσότερο στη φαντασία παρά στην πραγματικότητα.
Οι πρόσφατες επιθέσεις στο Ιράν αποτελούν έργο των Ηνωμένων Πολιτειών και του στενού τους συμμάχου, του Ισραήλ.
Ίσως της μόνης χώρας που έχει χειρότερη σχέση με το Ιράν μετά το 1979 από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Δηλωμένος στόχος της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι να «σβήσει» το Ισραήλ από τον χάρτη, και το Ισραήλ συνεχίζει να επιμένει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελεί απειλή για την ύπαρξή του, παρά το γεγονός ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να αρνείται πως κατασκευάζει πυρηνικό όπλο.
Ο κ. Vaez προειδοποιεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, παρά τη συνεργασία τους, ενδέχεται να μην έχουν απολύτως ταυτόσημη άποψη ως προς το τι τελικά θέλουν να συμβεί στο Ιράν.
Επισήμως, ο Χαμενεΐ δεν είχε διάδοχο. Σύμφωνα με το σύστημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, μια Συνέλευση Ειδικών θα επιλέξει τον επόμενο ανώτατο ηγέτη.
Ο κ. Vaez εφιστά την προσοχή στο ότι το σύστημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι κάτι περισσότερο από τα πρόσωπα που βρίσκονται στην κορυφή του, όπως ο εκλιπών Αλί Χαμενεΐ.
«Η Ισλαμική Δημοκρατία είναι ένα σύστημα, ποτέ δεν ήταν πραγματικά ένα “one-man show”. Και ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ εξέφραζε μια συναινετική άποψη μέσα σε αυτό το σύστημα. Είναι αλήθεια ότι, στο τέλος της ημέρας, είχε τον τελικό λόγο», αναφέρει μεταξύ άλλων ο κ. Vaez.
Στον απόηχο του θανάτου του Χαμενεΐ, ορισμένοι Ιρανοί αντιφρονούντες σε όλο τον κόσμο κάλεσαν τον Ρεζά Παχλαβί, γιο του τελευταίου Σάχη του Ιράν, να επιστρέψει και να αναλάβει ξανά τη χώρα.
Ο Alex Vatanka ανώτερος ερευνητής στο πρόγραμμα για το Ιράν του Middle East Institute στην Ουάσινγκτον, υποστηρίζει ότι μια εντελώς νέα ιρανική κυβέρνηση ενδέχεται να είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας μεταξύ Ιρανών της διασποράς και όσων βρίσκονται ακόμη στη χώρα.
Η Δρ Dara Conduit, ανώτερη λέκτορας πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, όσο ισχυρά κι αν είναι, ενδέχεται να μην διαθέτουν ούτε τη στρατιωτική, αλλά ούτε την πολιτική στήριξη για να πετύχουν ακριβώς αυτό που θέλουν στο Ιράν.
«Η αλλαγή καθεστώτος δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από αέρος. Αυτό είναι απολύτως σαφές. Και, αυτή τη στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δεν έχουν την ικανότητα να διεξαγάγουν έναν πόλεμο στο έδαφος. Αυτό απαιτεί τεράστια προετοιμασία, συγκέντρωση στρατευμάτων. Και δεν νομίζω ότι ο πρόεδρος Τραμπ έχει την πολιτική στήριξη για έναν τέτοιο πόλεμο», είπε.
