Vawlei cungah a hlun bik mi le chan thong tampi chung an zulh cang mi nunphung le tuanbia kha Australia ah a thangmi kan fale nih cawn khawhnak caan tha a ngeih hi a sunglawi tuk mi laksawng phunkhat a si. Cucaah ram ngeitu miphun hna tuanbia le nunphung cawnnak le dot-hlatning ka chim mi rak ngai ve.
Australia ram a ngeitu, ram mi hmasa hna (Aboriginal & Torres Strait Islander) le ram ngeitu miphun a si lo mi, miphun dang (non-indigenous) kar pehtlaih a that chin khawh nak hnga rem-daihnak an ser mi cu pehzulh tein kalpi cuahmah a si rih ko ti kha Australia ah a um mi kan dihlak nih kan theih dingah a biapi ngai mi pakhat a si.
Esma Livermore cu Bigambul miphun a si i, Reconciliation Australia ah riantuantu pakhat, rem-daihnak a um khawhnak hnga fakpi in cawlcangh ve mi a si.
Australia ah a rak pem ka mi na si ahcun, ram ngeitu, ram mi hmasa hna tuanbia le nunphung cawnnak nih hi ram khua na saknak ah tampi an bawmhchanh lai tiin a chim.
Australia ram mi hmasa hna nunning le tuanbia TV ah an thlah mi kha nan fale he an zoh khawh.
“NITV cu National Indigenous Television tinak a si i, Aboriginal le Torres Strait Islander miphun hna tuanbia, an nunphung, an miphun he pehtlai mi thil dangdang pawl hna kha ram mi vialte nih hmuh ve hna seh tiin an thlah lengmang nak a si. Hngakchia zong nih an kum rup tein ram mi hmasa hna konglam cawng ve seh, ti na duh ah cun NITV ah a thlah mi kha zoh ter lengmang. Aboriginal konglam cawn hram i thoknak caah NITV hi a tha bik ko tiah ka ruah.”

Ram mi hmasa hna tuanbia he a pehtlai mi muicawl le thil dangdang pawl man lo tein SBS on Demand ah zoh ding phun tampi a um, hngakchia caah tiin a hlei tein an ser mi muicawl zong an um.
Muicawl thlak mi lawng si loin, a lengah a mi kip teltum awk a tha mi cawlcanghnak, ram mi hmasa hna nih an tuah mi tampi an um.
Kum fatinte biapi ngaingai in an tuah lengmang mi cawlcangh pahnih a um i a pakhatnak ah NAIDOC an ti i July thla ah an tuah cun, a pahnihnak ah National Reconciliation Week (Ramkomh rem-daihnak zarh) cu May 27 in June 3 tiang a si. Hi lio caan ah thil umtuning ngiathlai dingin Livermore nih ruahnak cheuhnak bia chim.
“Na fa kha lentecelhnak phu ah a tel mi a si ahcun, NAIDOC le Ramkomh Rem-daihnak zarh lio ah zei thil dah a cang timi kha ngiat khawh I zuam. Nan umnak sang ah a um mi Aboriginal le Torres Strait Islander miphun chungin suksuai thiam pawl nih lente a celh mi hna caah suk le thil dangdang an suai piak hna. Zuk an suai mi kha sullam a ngei mi lawng te an si caah an sullam pawl kha nan hal khawh hna. Welcome to Countries le Acknowledgements of Countries zong an tuah tawn, zei ruangah dah an tuah ti bantuk zong hal khawh an si. Cun, ram ngeitu hna an nunphung, an tuanbia, an ram le an vawlei kong hna kha an sin ah cawn le hal khawh dih an si.”
Online ah ram ngeitu miphun hna tuanbia le an miphun he a pehtlaimi thil cawn khawhnak tampi a um.
SBS Learn zongah ram ngeitu miphun hna konglam an thlah mi tampi a um, cun Australia ramchung fimthiam cawnnak tuanvo ngeitu phu zong nih tang cheu in tang 12 tiang cawn ding ca tampi an chuahmi a um. Cu pawl hna cu inn in nan fale he hlathlai le cawnnak nanmah tein ngeih khawh a si.
Nan umnak sangveng, silole lamnaih ah a um mi ram ngeitu miphun he tonnak ngeih, pehtlaihnak serlaw, an sin in thil tampi nan cawn khawh lai.
Aboriginal le Torres Strait Islander miphun hna konglam, an holh, an zatlang nun le an tuanbia hlathlainak tuah na duh ahcun AIATSIS tiin online ah kawl.
Na umnak sang le veng ah a um mi ram ngeitu miphun, cun hmun dang le ka dang ah a um mi miphun pawl an konglam hlathlainak tuah na duh mi pawl zong kha fawi tein na hmuh khawh hna lai.
Subscribe to or follow the Australia Explained podcast for more valuable information and tips about settling into your new life in Australia.
Do you have any questions or topic ideas? Email australiaexplained@sbs.com.au






