In Brief
- ပှၤပၢၤစ့ Jim Chalmers ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤဝဲလၢ တၢ်ထုးစှၤလီၤသိအပှ့ၤန့ၣ် ကကတၢၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲ လါအီကူာ် ၂သီအနံၤန့ၣ်လီၤ.
- စးထီၣ်ဖဲမုၢ်ဆၣ်—မုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤအနံၤန့ၣ် ပှၤနီသိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ကထံၣ်ဘၣ်ဝဲ သိဒွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပှ့ၤကဟဲထီၣ် — တလံထၢၣ်န့ၣ် ကထီၣ်ဝဲစှၤကိး စဲၣ် န့ၣ်လီၤ.
ပှၤပၢၤစ့ Jim Chalmers ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ထုးစှၤလီၤသိဒွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပှ့ၤန့ၣ် ကကတၢၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲ လါအီကူာ် ၂သီ, မုၢ်ဒဲး—မုၢ်ခီၣ်ထံးနံၤန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဆၢကတီၢ် အနွံအါမးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် မုၢ်လၢ်ဝဲလၢ တၢ်ကမၤအါထီၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ် လၢတၢ်ထုးစှၤလီၤသိဒွဲၣ်အပှ့ၤအဂီၢ်, ဒ်သိးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤခံဘျီတဘျီအသိး, နာ်သက့, ပှၤပၢၤစ့အတၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအံၤ ဒုးကတၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ် တၢ်မုၢ်လၢ်လၢအတအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲမုၢ်ပျဲာ်—မုၢ်သၢနံၤန့ၣ် Chalmers စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်ထုးစှၤလီၤတၢ်အပှ့ၤအံၤအကအိၣ်လီၤစိၤန့ၣ် ပဒိၣ်တအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်လီၤသးနီဘျီဘၣ်.”
အခီၣ်ထံးအခါ တၢ်ထုးစှၤလီၤတၢ်အပှ့ၤ တလံထၢၣ် ၃၂ စဲၣ် န့ၣ် ကတၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်ဖဲ လါယူၤအတီၢ်ပူၤ, ဒီးဖဲန့ၣ်အလီၢ်ခံ ပဒိၣ်န့ၣ် မၤအါထီၣ်ဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ် လၢအဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်တၢ်ဟံးခိသွဲ ဒီး သိဒွဲၣ်အပှ့ၤ တလံထၢၣ်န့ၣ် စှၤလီၤဝဲဒၣ် ၁၆ စဲၣ် န့ၣ်လီၤ.
Chalmers စံးဝဲဒၣ်, “ဒ်သိးကကဲထီၣ်တၢ်မၤစၢၤလၢ တၢ်အိၣ်ဆိးအပှ့ၤအတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့အဂီၢ် ဖဲလါအံၤစးထီၣ်န့ၣ် ပမၤစှၤလီၤန့ၢ်ဝဲတၢ်အပှ့ၤအံၤန့ၣ်လီၤ.”
စးထီၣ်ဖဲမုၢ်ဆၣ်—မုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤအနံၤန့ၣ် NRMA မ့ၢ်မုၢ်လၢ်ပာ်ဝဲလၢ သိဒွဲၣ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ် ကဟဲအါထီၣ်ဖဲအကြၢး နာ်သက့န့ၣ်, ကျဲကပၤတၢ်မၤစၢၤဒီး တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ကရၢကရိအံၤ တဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်အပှ့ၤအံၤ တထီၣ်တုၤလၢမူခိၣ်သ့ၣ်ခံဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
NRMA အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ Peter Khoury တဲဘၣ်ဝဲ SBS တၢ်ကစီၣ်သန့လၢ “ပတၢ်ကစီၣ်ဆူကမျၢၢ်အအိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ: စးထီၣ်ဖဲမုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤဒီး ဆူမဲာ်ညါန့ၣ် သိဒွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပှ့ၤကထီၣ်န့ၣ် ပသ့ၣ်ညါအီၤ. အပှ့ၤကထီၣ်ထဲလဲၣ်ဒုပတသ့ၣ်ညါဘၣ်.”
“ပဆိကမိၣ်န့ၣ်အပှ့ၤကထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲအကြၢး တလံထၢၣ်န့ၣ် စှၤကိး စဲၣ် ... သနာ်က့ ဒိးသန့ၤထီၣ်ဒၣ်အသးလၢ တၢ်ဆါလီၤသိကျးသ့ၣ်တဖၣ်အလိၤန့ၣ်လီၤ.”
ခီပနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒုးနဲၣ်ဖျါဝဲ အတၢ် 'ထုးသူၣ်ထုးသး'
ဖဲလၢ အံးရဲး(န်) က့ၤစးထီၣ်အတၢ်တြီတံာ် ဟိးမူၣ်စ် ထံဒိၣ်စ့ၤ (Strait of Hormuz) ဝံၤအလီၢ်ခံ, ဆှၢဝဲဒၣ် တၢ်လီၤကမၣ်သကုၤ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤသိအဖၠါပူၤ, ဒီးစးထီၣ်လၢလါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ယူၤအဲၣ်စ်—အံးစရ့ လဲၤဒုးဝဲဒၣ် Islamic Republic န့ၣ် တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်မၤအသးခံဘျီတဘျီန့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢတၢ်အံၤအဃိ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်မုၢ်လၢ်ပာ်ဝဲလၢ ပဒိၣ်ကမၤအါထီၣ်တၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ တၢ်ထုးစှၤလီၤသိဒွဲၣ်အပှ့ၤ ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤအံၤ ဒုးကတၢၢ်ကွံာ်ဝဲဒၣ် တၢ်မုၢ်လၢ်လၢ တၢ်ဆိကမိၣ်ပာ်အီၤယံၤလၢအနွံအါမးအံၤန့ၣ်လီၤ.
Khoury စံးဝဲဒၣ် ဘၣ်ဃးဒီး မုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤအနံၤတၢ်ကစီၣ်အံၤန့ၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤသိဖၠါ ခီဆၢဝဲဒၣ်အီၤလံ လၢအမ့ၢ် ပှၤဒုးလိာ်သးခံကပၤလၢာ်အံၤ ပတုာ်ဃာ်ဝဲဒၣ် အတၢ်တ့ၢ်လီၤ မ့ၣ်ပိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, ဒီး ထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ပာ်ပနီၣ် unleaded သိဒွဲၣ်အနီၣ်ထိၣ်န့ၣ် အပှ့ၤဟဲစှၤလီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်သးန့ၣ် အမ့ၢ်အိၣ်ထၢၣ်ဂၢၢ်အသးဒ်အံၤတခီ, Khoury စံးဝဲဒၣ်, “အကဂ့ၢ်လိာ်ကွံာ်ဝဲဒၣ် သိဒွဲၣ်အပှ့ၤထီၣ်လၢပကဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤ ဖဲလၢတၢ်က့ၤစးထီၣ်ကဒါတၢ်ဟံးခိသွဲအခါန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “အပူၤကွံာ်စှၤကိးနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ် သိခီပနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ထုးသူၣ်ထုးသးအါမး,” လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ, ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် သိအပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဆဲးလီၤကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ သိပှ့ၤကထီၣ်အဂီၢ် ကမ့ၢ်ဝဲတၢ်ကစီၣ်လၢအတဂ့ၤဘၣ်တခါန့ၣ်လီၤ.
သိဒွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပှ့ၤကထီၣ်တုၤထဲလဲၣ်?
Khoury စံးဝဲဒၣ် တၢ်ဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်ခိသွဲ လၢအဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဒုးစှၤလီၤသိဒွဲၣ်အပှ့ၤ အတၢ်ဆၢကတီၢ်ကတၢၢ်ကွံာ်အံၤ အတမ့ၢ်တၢ်လၢအကဲထီၣ်သးဖဲတနၤဃီအတီၢ်ပူၤတခါဘၣ်.
အဝဲစံးဝဲဒၣ်, သိအပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတဟဲဒိၣ်ထီၣ်ဖုးတဘျီဃီဘၣ်, အကဟဲဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ကယီယီဖိန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ဆါလီၤသိကျးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တမ့ၢ်လၢ အကမၤဒိၣ်ထီၣ်သိအပှ့ၤ တလံထၢၣ် ၁၇ စဲၣ်(ထ်) ခဲလၢာ်တဘျီဃီဘၣ်. လၢတၢ်နီၣ်ကီၢ်န့ၣ်, အဝဲသ့ၣ်ကိးဖျၢၣ်ဒဲးဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် အတမၤဝဲဒ်အံၤဘၣ်. အဃိန့ၣ် ဝံသးစူၤ တဘၣ်ပျံၤဘၣ်ဖုးတၢ်ဒီး လဲၤပှ့ၤပာ်သိဒွဲၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်တဂ့ၤ.”
တၢ်ထုးစှၤလီၤသိဒွဲၣ်အပှ့ၤအံၤ အတၢ်ဆၢကတီၢ်မ့ၢ်ကတၢၢ်ကွံာ်န့ၣ်, Khoury တဲဘၣ်ဝဲ SBS တၢ်ကစီၣ်သန့လၢ, ဖဲန့ၣ်အခါသိတလံထၢၣ်န့ၣ်တၢ်မ့ၢ်ထုးစှၤလီၤကွံာ်အပှ့ၤ ၁၆ စဲၣ်(ထ်) နာ်သက့, ဖဲလၢသိပှ့ၤမ့ၢ်ထီၣ်ကဒါက့ၤန့ၣ် လၢအကဘၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ် တလံထၢၣ် ၁၆စဲၣ်(ထ်) အလီၢ်န့ၣ် အကဟဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ်တစဲးဖိ လၢအမ့ၢ် တလံထၢၣ် ၁၇စဲၣ်(ထ်) န့ၣ်လီၤ.
“ပဆိကမိၣ်န့ၣ် ကဟဲအါထီၣ်ဝဲဒၣ် တစဲၣ်(ထ်) ခီဖျိလၢ တၢ်ထိၣ်ဃူမၤဘၣ်လိာ်အီၤဒီး စ့သိၣ်သွံ စ့အလုၢ်အပှ့ၤလီၤအဃိန့ၣ်လီၤ. ဒီးတၢ်မၤအသးဒ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်ခီဖျိစ့ၢ်ကီးအသးလၢ တၢ်မၤအီၤတနံၣ်ခံဘျီအံၤ လီၤဘၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ မုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤအနံၤ တနံၤဃီအဃိန့ၣ်လီၤ.”
လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ Khoury စံးဝဲဒၣ်, တၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့အံၤ ပှၤသူစွဲတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤထဲလဲၣ်န့ၣ် ဒိးသန့ၤထီၣ်ဒၣ်အသးလၢ တၢ်ဆါလီၤသိကျး တဖျၢၣ်စုာ်စုာ် ဒၣ်ဝဲအလိၤန့ၣ်လီၤ.
“ပတအဲၣ်ဒိးလၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အကသူၣ်ပျံၤသးပျံၤတၢ်ဘၣ် ခီဖျိလၢ တၢ်ဆါလီၤသိကျးတနီၤနီၤန့ၣ် အပှ့ၤကထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ မုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤအနံၤ ဒီး တနီၤနီၤတခီန့ၣ် အပှ့ၤတထီၣ်ဘၣ်; ဒိးသန့ၤထီၣ်ဒၣ်အသးလၢအဝဲသ့ၣ် တၢ်ဆါလီၤတၢ် ပနံာ်ပာ်ဖှိၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤန့ၣ်, တၢ်ဒုးလီၤသိအပှ့ၤအံၤ ထီဒါပာ်လံအသးဒီး တၢ်ဆါကစဲးကစီးသိအပှ့ၤလၢတၢ်လီၢ်ခံသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအပှ့ၤဟဲဒိၣ်ထီၣ်ပာ်ကယီယီဖိလံန့ၣ်လီၤ.
Khoury စံးဝဲဒၣ်, “ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ထိၣ်ဃူနီၣ်ဂံၢ်အဖီခိၣ် အလံတဲၣ်—unleaded သိအပှ့ၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ ဒီလၣ် ၁.၉၃, ဒီး ပမုၢ်လၢ်ပာ်လၢတၢ်အပှ့ၤအံၤကဆဲးဒိၣ်ထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ် လၢအဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢ ပထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဆါလီၤ သိအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
တုၤလီၤဖဲ လါယူၤလံ ၂၂သီန့ၣ် ဝ့ၢ်ဒိၣ်ဝ့ၢ်ထီသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ အလံတဲၣ်—unleaded သိဒွဲၣ်အပှ့ၤ တၢ်ထိၣ်ဃူအနီၣ်ဂံၢ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ် ဒီလၣ် ၁.၈ဝ ဒီး ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢအပှ့ၤအံၤအဖီခိၣ် Australian Consumer and Competition Commission (ACCC) အတၢ်ထိၣ်တၢ်ဒွးနီၣ်ဂံၢ်အပူၤန့ၣ် အလံတဲၣ်—unleaded သိအပှ့ၤအံၤ ဟဲဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် ၁၃မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.
တုၤလီၤဖဲလါယူၤလံ ၂၁သီအနံၤန့ၣ်, အီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်ပာ်ကီၤဃာ်သိဒွဲၣ်န့ၣ် ယၢဒ်ဝဲဒၣ်လၢ ၄၂သီအဂီၢ်, ဒီး ဒ်သိးလၢကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ်စံးဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ်, ဆူမဲာ်ညါလွံၢ်နွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် သိသံသိ, ဒံၢ်စဲၣ်, ကဘီယူၤသိ, ဒီး ဒၣ်ဆံၤ သိဒွဲၣ် ၃.၁ ဘံလယၢၢ် လံထၢၣ် သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤပာ်လၢ အကဘၣ်ဟဲတုၤလီၤဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
