IN BRIEF
- အီစထြ့လယါကီၢ် စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ဘျီၣ်ထးခီ ဃုထံၣ်ပာ်ပနီၣ်ဝဲလၢ တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ခူၣ်သူၣ် တၢ်ကလုၢ် တၢ်ဒိခူသူၣ်န့ၢ်တၢ်ဂီၤမူ ဘၣ်ဃး တၢ်တဲသကိးနီၣ်ကစၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် လၢတၢ်မူးတၢ်ရၢ် တခါခါအဂီၢ် တၢ်သူအီၤဒ်သိး တၢ်အုၣ်ကီၤသ့န့ၣ်လီၤ.
- သဲစးဂ့ၢ်ဝီပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ပာ်ဖျါဝဲဒၣ် တၢ်ဆၢတဲာ်အံၤ ဒ်အမ့ၢ် တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တခါ လၢပှၤတူၢ်ဘၣ် ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးဒီး အိၣ်မူလီၤတဲာ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကွဲးဖျါအံၤအပူၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ဖီၣ်ဆူၣ်မံဃုာ်ဒီး မုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤ တၢ်မၤဆါပယွဲ တၢ်ဂ့ၢ်ဒိးသန့ၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ဘျီၣ်ထးခီ ပာ်လီၤတၢ်ဆၢတဲာ် ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အံၤဝံၤအလီၢ်ခံ, ပှၤအိၣ်မူလီၤတ့ၢ်လၢ ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးအပူၤသ့ၣ်တဖၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ လၢတၢ်နုာ်လီၤပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ပူၤဖျဲးလၢတၢ်မၤဆါပယွဲအဂီၢ်န့ၣ် သူဝဲဒၣ် တၢ်ဖီၣ်ခူသူၣ်န့ၢ်တၢ်ကလုၢ် တၢ်ဒိခူသူၣ်န့ၢ်တၢ်ဂီၤမူသ့ၣ်တဖၣ် သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ပိာ်ခွါတဂၤ လၢတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဲာ် ဟ့ၣ်လီၤအီၤတၢ်ကမၣ် ခီဖျိအမါမံအခါ အဝဲဖီၣ်ဆူၣ်မံဃုာ်အမါခံဘျီတဂၤ, ဃ့ထီၣ်ဝဲတၢ်ပတံဃ့ကညး နာ်သက့ ဖဲလါအီကူာ် ၅သီအနံၤန့ၣ် စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ဘျီၣ်ထးခီ ပဲၤလီၤတဲာ်ကွံာ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲဖီၣ်ဆူၣ်အမါ ကဲထီၣ်သးတၢတဘျီ တၢ်ဖီၣ်ခူသူၣ်န့ၢ်တၢ်ကလုၢ်န့ၣ် ဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်ဝဲဒၣ်လၢအမ့ၢ် တၢ်မၤန့ၢ်အီၤလၢ အတဖိးသဲစးတၢ်ဘျၢဘၣ်.
အါတက့ၢ် နီၣ်ကစၢ်အဂ့ၢ် တၢ်တဲသကိးသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်မ့ၢ်ဖီၣ်ဃာ်န့ၢ်အီၤန့ၣ် တၢ်ပာ်အီၤဒ်အမ့ၢ် တၢ်လၢအတဖိးသဲစးဘၣ် နာ်သက့, စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ဘျီၣ်ထးခီ ပာ်ပနီၣ်ဝဲလၢ တၢ်ဖီၣ်ဃာ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအံၤ မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢတၢ်ပျဲမၤအီၤတခါ ဒီး တၢ်သူအီၤလၢတၢ်အုၣ်ကီၤအဂီၢ်သ့ဝဲဒၣ်, ခီဖျိလၢ တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤနီၣ်နီၣ်တခါ လၢတၢ်ကဒီသဒၢ ပှၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ် “တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤအနီၣ်ကစၢ် နီၣ်ခိဒီး သူးသ့ၣ်လၤကပီၤ” အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ပာ်သးတဖျၢၣ်ဃီအတၢ်စံၣ်ညီၣ်ဆၢတဲာ်အပူၤန့ၣ် စံၣ်ကွီၢ်ဘျီၣ်စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်ဖီၣ်ခူသူၣ်န့ၢ်တၢ်ကလုၢ် တၢ်ဂီၤမူအံၤ မ့ၢ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် ပှၤလၢအဆှိးတၢ်တဂၤ, အပူၤကွံာ် တၢ်လၢအကဲထီၣ်သးဒီးအီၤ, ဒ်သိးကဟးဆှဲးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢအကတူၢ်ဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဆူၣ်မံဃုာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
“ဒ်သိးပှၤကညီတဂၤ တဘၣ်တၢ်ဖီၣ်ဆူၣ်မံဃုာ်အီၤဘၣ်အဂီၢ် အလီၢ်အိၣ်လၢအကဘၣ်န့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဒီသဒၢ လၢအဆူၣ်ကတၢၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.”
ပိာ်ခွါတဂၤ လၢအဘၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤလၢ အမံၤခူသူၣ် Potter အံၤ, တၢ်ဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ကမၣ် ဖဲဆီၣ်သ်အီစထြ့လယါအပူၤ လၢအဖီၣ်ဆူၣ်မံဃုာ်အမါခံဘျီ ဖဲအမါမံအခါန့ၣ်လီၤ.
မ့မ့ၢ်လၢတၢ်လိာ်ဘၢလိာ်ကွီၢ်အီၤဒီး တၢ်ကမၣ်အဂၤခံခါတခီန့ၣ် စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ကရၢ—ကျူရံး မၤတၢ်ဆၢတဲာ်ပာ်လီၤတန့ၢ်ဘၣ်.
တချုးဖဲတၢ်ဖီၣ်ဆူၣ်မံဃုာ်လၢခံကတၢၢ်တဘျီကဲထီၣ်ဒ်ဘၣ်တလါန့ၣ်, ဖဲလၢအအဝဲအမါအိၣ်ဆၢမဲာ်လိာ်အသးဒီးအီၤဒီးတဲဘၣ်ဃး အဝဲတၢ်မၤဆူၣ်အံၤအဂ့ၢ်အခါ အမါအံၤဖီၣ်ဃာ်ဝဲဒၣ်တၢ်ကလုၢ်ဖဲအလီတဲစိစိာ်စုအပူၤ, ဒီးဖဲန့ၣ်အခါ Potter န့ၣ် အၢၣ်လီၤဝဲလၢအမၤဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ပိာ်မုၣ်အံၤ ဟ့ၣ်လီၤဝဲ တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်တၢ်ကလုၢ်အံၤ ဒ်သိးတၢ်အုၣ်ကီၤတခါအသိး ဒီး စံးလီၤအသးလၢ “တၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ယပာ်လီၤယသးလၢ ယတက့ၤကဒါဆူအအိၣ်နီတဘျီဘၣ်” န့ၣ်လီၤ.
တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တခါ
Heather Douglas မ့ၢ်ဝဲ သဲစးဂ့ၢ်ဝီ ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်တဂၤဒီး သရၣ်မုၣ်ဒိၣ်စိဖဲ မဲလ်ဘၢသဲစးကၠိ— Melbourne Law School တဂၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဝဲဒၣ်, ဒ်သိးတၢ်ဒီသဒၢ ပှၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်လၢအအိၣ်မူလီၤတဲာ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အဂီၢ် — တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဃာ်တၢ်ကလုၢ် ဒီး သူအီၤလၢတၢ်အုၣ်ကီၤအဂီၢ် — တၢ်မၤဆါပယွဲအဝဲသ့ၣ်အဖီခိၣ်တၢ်အၢၣ်လီၤအီၤန့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီ ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တခါဒီး အီစထြ့လယါကီၢ် ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး သဲစးတၢ်ဘျၢန့ၣ်လီၤ.
Douglas စံးဝဲဒၣ်, “ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဃာ်တၢ်ကလုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, တၢ်ဆၢတဲာ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်အရ့ဒိၣ်တခါ, မ့ၢ်လၢသဲစးတၢ်န့ၢ်ဘျုးသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအပၣ်ဃုာ် တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤနီၣ်ကစၢ်နီၣ်ခိဒီး သူးသ့ၣ်လၤကပီၤအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ပာ်ပနီၣ် ပာ်ဖျါအီၤရှဲရှဲဖိအဃိန့ၣ်လီၤ.”
“ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤဒီး ဟံၣ်ဖိဃီဖိတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လုၢ်သ့ၣ်ခါပတာ် တၢ်မၤတရီတပါ တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤနီၣ်ကစၢ်နီၣ်ခိဒီး သူးသ့ၣ်လၤကပီၤန့ၣ်လီၤ.”
Douglas စံးဝဲဒၣ်, စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ဘျီၣ်ထးခီ အတၢ်ဆၢတဲာ်အံၤ အတၢ်စိကမီၤလုၢ်ဘၢ အကအိၣ်တလၢကွံာ်ဝဲဒၣ် တၢ်မၤကမၣ်သဲစးတၢ်ဘျၢ အတၢ်မူးတၢ်ရၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ် တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်တၢ်ကလုၢ် လၢအလီၤဂာ်ဒ်သိးအံၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ကပျဲသူအီၤလၢ တၢ်ဒီသဒၢ ပှၤပတံထီၣ်တၢ်မူးတၢ်ရၢ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့, တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ခူသူၣ်တၢ်ကလုၢ်တၢ်ဂီၤမူ လၢအတပၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်မၤဆါပယွဲနီၣ်ခိဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, မ့ၢ်စံၣ်ညီၣ်ကွီၢ်ဘျီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ကသူအီၤဒ်သိး တၢ်အုၣ်ကီၤအဂီၢ် ထဲလဲၣ်န့ၣ် ကဘၣ်အိၣ်ခိးကွၢ်ဝဲအီၤန့ၣ်လီၤ.
Douglas နာ်ဝဲဒၣ်လၢ, “ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤဒီး ဟံၣ်ဖိဃီဖိ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး လၢအနးကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အါတက့ၢ် မ့ၢ်တၢ်လၢအတပၣ်ဃုာ်ဒီးနီၣ်ခိတၢ်မၤဆူးမၤဆါဘၣ်, လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး တၢ်သူတၢ်ကတိၤ လၢအဖီၣ်ဂၢၢ်ဆူၣ်တၢ်, ဒ်သိးတၢ်မၤဆါပယွဲ လၢအမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး နီၣ်ကစၢ် တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤသးန့ၣ်လီၤ.”
ပာ်ခွါလၢအတၢ်ကမၣ်အိၣ်လၢအဖီၣ်ဆူၣ်မံဃုာ်အမါတဂၤအံၤ ခဲကနံၣ်အံၤ ဘၣ်လီၤဝဲဃိးပူၤ ၉နံၣ်ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
နၤမ့တမ့ၢ် ပှၤလၢနသ့ၣ်ညါအီၤတဂၤဂၤ အမ့ၢ်တူၢ်ဘၣ် မုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးန့ၣ်, နကိးဃ့တၢ်မၤစၢၤဖဲ 1800RESPECT လီတဲစိနီၣ်ဂံၢ် ၁၈ဝဝ ၇၃၇ ၇၃၂ သ့အသိး, နဆှၢလံာ်ပရၢဖုၣ်ဖဲ လီတဲစိစိာ်စုနီၣ်ဂံၢ် ဝ၄၅၈ ၇၃၇ ၇၃၂ အအိၣ်သ့ဝဲဒၣ်, မ့တမ့ၢ်န့ၣ် နနုာ်လီၤဃုကွၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဖဲ 1800RESPECT.org.au အပူၤစ့ၢ်ကီးသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်အိၣ်လၢဂ့ၢ်ဂီၢ်အူအပူၤန့ၣ်, ကိးဘၣ် ဝးသၢဖျၢၣ်—000 တက့ၢ်.
For the latest from SBS News, download our app and subscribe to our newsletter.
