Key Points
- ဖဲမုၢ်သၢနံၤဂီၤခီန့ၣ် ပှၤသူစွဲတၢ်ဖိလၢအကထိကလးအါမးသ့ၣ်တဖၣ် တီၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ် လၢအဝဲသ့ၣ်သူအလီတဲစိစိာ်စုဒီးအ့ထၢၣ်နဲးဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၢ်ဘၣ်.
- Telstra ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီး လီပျံၤထီၣ်တဲာ်သကုၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်.
ဖဲမုၢ်ပျဲၤ—မုၢ်သၢနံၤဂီၤခီအံၤ အီစထြ့လယါကီၢ် လီပျံၤတၢ်ဆဲးကျၢခီပနံၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်, Telstra, ဘၣ်သဂၢၢ်ဒီး လီပျံၤထီၣ်တဲာ်ကွံာ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်အဃိ ဘၣ်ထံးဝဲဒၣ် ပှၤသူစွဲတၢ်ဖိလၢအလးအါမး လၢအအိၣ်သကုၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလီပျံၤအတၢ်သီၣ်တဲာ်ကွံာ်အံၤအဃိ ဝံးထိရံယါခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ လ့ၣ်မ့ၣ်အူပှာ်ဘျးစဲ ဒီတခါန့ၣ် ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲဒၣ်, ပှၤလၢအဒိး V/Line လ့ၣ်မ့ၣ်အူခဲလၢာ်န့ၣ် တၢ်မၢအဝဲသ့ၣ် ဆီတလဲသူကွံာ် တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤအကျဲ လၢအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃး Telstra လီပျံၤထီၣ်တဲာ်ကွံာ်အဂ့ၢ်အံၤ, ကီၢ်စၢဖှိၣ်ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူပှၤတီခိၣ်ရိၤမဲရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ကိတိာ်, Kristy McBain, ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤဝဲဒၣ်အီၤ, ဒီးမ့ၢ်လၢတၢ်အံၤအဃိ လီတဲစိတၢ်ကိးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဘျးစဲသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲအါအါဂီၢ်ဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
McBain စံးဝဲဒၣ်, “ပသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢ ခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ် Telstra မၤဝဲတၢ်မၤ လၢတၢ်ဘှါရှဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်လံန့ၣ်လီၤ.”
“ပှၤအီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိအလီတဲစိသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး လၢတၢ်ကိး ဝးသၢဖျၢၣ် ဝဲၤကျိၤအဂီၢ် ကဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲလီပျံၤတၢ်ဆဲးကျၢပှာ်ဘျးစဲအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
လီပှာ်ယဲၤသန့ DownDetector လၢအမ့ၢ် တၢ်လူၤပိာ်လီပျံၤထီၣ်တဲာ်အံၤစံးဝဲဒၣ် စးထီၣ်ဖဲဂီၤခီ ၅နၣ်ရံၣ်န့ၣ် ပှၤသူစွဲတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်စးထီၣ် တီၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤ လၢအမ့ၢ် အဝဲသ့ၣ် အအ့ထၢၣ်နဲးဒီး အလီတဲစိစိာ်စုဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် တမၤတၢ်မၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
Telstra စံးဝဲဒၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ဃိထံသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အဒုးကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲအံၤလံန့ၣ်လီၤ.
လီပျံၤတၢ်ဆဲးကျၢခီပနံၣ်အံၤအပှၤကတိၤတၢ်ပၢ တဲဘၣ်ဝဲ SBS News တၢ်ကစီၣ်သန့လၢ, “ပကွၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အမၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး လီတဲစိတၢ်ကိးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်ထၢဖှိၣ် အတၢ်ဘျးစဲသ့ၣ်တဖၣ်လံန့ၣ်လီၤ.”
ပှၤလၢအမ့ၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးခီဖျိလီပျံၤထီၣ်တဲာ်ကွံာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်, ခီပနံၣ်အံၤ ဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤသူစွဲတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် လၢအကပံးဒီးအိးထီၣ်ကဒါက့ၤ အဝဲသ့ၣ် စဲးခိၣ်လၢၢ် မ့တမ့ၢ် WiFi ဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ခီပနံၣ်အံၤစံးစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ, “လၢကဘှါရှဲတၢ်အံၤအဂီၢ်ကမၤတၢ်မၤလံ,” ဒီး အဝဲသ့ၣ်စံးဘျုးစ့ၢ်ကီးဝဲပှၤသူစွဲတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢအအိၣ်ဒီး “တၢ်ဝံသးစူၤ” ဒီးတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤအဃိန့ၣ်လီၤ.
ပှၤသူစွဲတၢ်ဖိ လၢအဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးခီဖျိတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤအိၣ်ဝဲဒၣ်အါမး ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအဂုၤအဂၤန့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤဒုးသ့ၣ်ညါအီၤတအိၣ်ဒ်ဘၣ်အသိး တၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤ ကဲထီၣ်အသးဒ်လဲၣ်စ့ၢ်ကီး တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤ ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤတအိၣ်ဒ်ဘၣ်.
ဖဲ The Age တၢ်ကစီၣ်သန့ အတၢ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်စံးဝဲဒၣ် လ့ၣ်မ့ၣ်အူဝဲၤကျိၤ အဒၣ်စ့ၣ်အါမးသ့ၣ်တဖၣ် ပတုာ်ကွံာ်အသးဒီး ဘၣ်အိၣ်ပတုာ်ဝဲဒၣ်ဖဲ လ့ၣ်မ့ၣ်အူသန့ လၢအအိၣ်ဖဲခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤဒီး မဲလ်ဘၢ ကဝီၤဒ့ လ့ၣ်မ့ၣ်အူသန့သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကိးမုၢ်ဒဲးန့ၣ် ပှၤဝံးထိရံယါဖိ လၢအသူ V/Line လ့ၣ်မ့ၣ်အူန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲအဂၤ ၇ဝ,ဝဝဝ အခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်လီၤ.
McBain ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤဝဲလၢ တၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤ ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲဒၣ် ဝံးထိရံယါကီၢ်စဲၣ် ခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ အလ့ၣ်မ့ၣ်အူဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢလီပျံၤတၢ်ဆဲးကျၢအံၤထီၣ်တဲာ်ကွံာ်အဃိ ပှၤသူစွဲတၢ်ဖိအါမး သးအ့န့တၢ်ခီဖျိလၢ ကဲထီၣ်တၢ်တံာ်လၢအဝဲသ့ၣ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီး တၢ်သူ ကမျၢၢ်တၢ်ဆဲၤကျိးတဝၢအဂီၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ ၂ဝ၂၄နံၣ် လါမးရှးအခါန့ၣ် Telstra ခီပနံၣ်အံၤ ဘၣ်သဂၢၢ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဒီး တၢ်ဖံးတၢ်မၤသနူကျိၤကွာ်အတၢ်မၤပတုာ်ကွံာ်အသးဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်တဘျီ လၢအကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်တံာ်တာ်လၢ ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆဲးကျိး အဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲန့ၣ်အခါန့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤကဲထီၣ်တ့ၢ်အသး ခီဖျိလၢ စဲးဖီကဟၣ် အတၢ်မၤကျိၤကွာ်လဲၤကမၣ်သးအဃိဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲ လၢဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် ဆှၢတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်လၢ တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢအသီသ့ၣ်တဖၣ် စးထီၣ်အသးအဃိ, ဖဲလါယူၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ်, Telstra ဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်ဝဲဒၣ် အဝဲသ့ၣ် လီတဲစိစိာ်စုပှာ်ဘျးစဲဟီၣ်ကဝီၤ ဘူးထီၣ်လၢ သၢပူၤတပူ, ဒီး လီပျံၤတၢ်ဆဲးကျၢခီပနံၣ်အံၤ တၢ်မၢအတီၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် အဝဲသ့ၣ် လီပျံၤနီၣ်နဲၣ်ဖျါ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ ၂ဝ၂၄နံၣ် တၢ်ကဲထီၣ်သးအခါန့ၣ် Telstra ပနံၣ်အံၤ ဘှါရှဲဝဲဒၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီအံၤန့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲတနၣ်ရံၣ်တခီအဆၢကတီၢ်အပူၤနာ်သက့ ဖဲန့ၣ်အခါ ပှၤဝံးထိရံယါ ပိာ်ခွါ လၢအသးဖျၢၣ်စံၣ်ဖုပတုာ်ကွံာ်အသးတဂၤ ဘၣ်သံကွံာ် မ့ၢ်လၢအဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဆဲးကျိးဂ့ၢ်ဂီၢ်အူဝဲၤကျိၤတန့ၢ်ဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
လီပျံၤတၢ်ဆဲးကျၢခီပနံၣ်ဖးဒိၣ် လၢအစ့ၣ်လီၤ တၢ်သူလီတဲစိစိာ်စုဝဲၤကျိၤ ၂၄.၉ကကွဲၢ်အံၤ, မ့ၢ်လၢအလီပျံၤထီၣ်တဲာ်ကွံာ်အဃိ, ဘၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ကမၣ် စ့ဒီလၣ် ၃ကကွဲၢ်န့ၣ်လီၤ.
