Key Points
- អ្នកជំនាញនិយាយថា កូវីដ ឬខួរក្បាលស្រអាប់គឺជារឿងធម្មតាក្នុងចំណោមអ្នកដែលមានជំងឺកូវីដរ៉ាំរ៉ៃ។
- លក្ខខណ្ឌនេះជាធម្មតាកើតឡើងជាបណ្តោះអាសន្ន ហើយនឹងបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯង។
- ពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យរបស់អ្នក ប្រសិនបើវានៅតែបន្តកើតមានលើសពីប្រាំបីសប្តាហ៍។
- អ្នកជំនាញនិយាយថា ការធ្វើលំហាត់ប្រាណ និងចូលរួមក្នុងសកម្មភាពខួរក្បាល ដូចជាការដោះស្រាយល្បែងផ្គុំរូប និងការលេងវីដេអូហ្គេម អាចជួយឱ្យឆាប់ជាសះស្បើយ។
អ្នកគ្រប់គ្រងគម្រោងម្នាក់ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងស៊ីដនី លោកស្រី Dianne Watts បានភ្លេចរបៀបប្រកបអក្ខរាវិរុទ្ធពីរបីពាក្យ ហើយមិនអាចចងចាំដំណើរការអាជីវកម្មមួយចំនួនបានទេ បន្ទាប់ពីលោកស្រីត្រលប់ទៅធ្វើការវិញក្រោយកើតកូវីដ។
លោកស្រី Watts ប្រាប់ SBS ថា "ខ្ញុំត្រូវការនរណាម្នាក់អង្គុយជាមួយខ្ញុំ ហើយណែនាំខ្ញុំអំពីដំណើរការការងារម្តងទៀត" ។
លោកស្រី Watts បានឆ្លងមេរោគកូវីដ១៩ នៅក្នុងខែមិថុនា ហើយជឿជាក់ថា លោកស្រីប្រហែលជាបានវិវត្តន៍ទៅរកជំងឺកូវីដ១៩រ៉ាំរ៉ៃ (Long Covid) ដែលជាធម្មតាកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលបីខែនៃការឆ្លង។
ក្រសួងសុខាភិបាលរដ្ឋញូសៅវ៉ែល(NSW Health) និយាយថា មិនមានការធ្វើតេស្តរក Long COVID ឬក៏កូវីដរ៉ាំរ៉ៃនេះទេ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យវាមានន័យថា គ្រូពេទ្យត្រូវតែច្រានចោលលក្ខខណ្ឌផ្សេងទៀតដែលមានរោគសញ្ញាស្រដៀងគ្នា។
ស្ថានភាពជំងឺកូវីដរ៉ាំរ៉ៃឬ លក្ខខណ្ឌក្រោយកើតកូវីដ ជាទូទៅរួមមាន ខួរក្បាលស្រអាប់ មានបញ្ហាក្នុងការចងចាំ ការផ្តោតអារម្មណ៍ មានបញ្ហាក្នុងការគេង ពិបាកនិយាយ ធ្លាក់ទឹកចិត្ត ឬការថប់បារម្ភ និងអស់កម្លាំងខ្លាំង។
លក្ខខណ្ឌផ្សេងទៀតគឺ ដង្ហើមខ្លី ឬពិបាកដកដង្ហើម ក្អកជាប់រហូត ឈឺទ្រូង ឈឺសាច់ដុំ បាត់បង់ក្លិន ឬរសជាតិ និងគ្រុនក្តៅ។
ស្វែងរកគ្លីនីកជំងឺកូវីដរ៉ាំរ៉ៃនៅទីនេះ៖
ACT New South Wales Northern Territory Queensland
South Australia Tasmania Victoria Western Australia
តើអ័ព្ទកូវីដ(COVID fog)ជាអ្វី?
"អ័ព្ទកូវីដ" ឬ"COVID fog" មិនមែនជាពាក្យវេជ្ជសាស្រ្តទេ ប៉ុន្តែជាទូទៅត្រូវបានប្រើដើម្បីពិពណ៌នាអំពីបញ្ហានៃការយល់ដឹង ដូចជា ពិបាកក្នុងការគិត ការផ្តោតអារម្មណ៍ និងបញ្ហាការចងចាំ បន្ទាប់ពីឆ្លងជំងឺកូវីដរួច។
នាយកដ្ឋានសុខាភិបាល និងការថែទាំមនុស្សចាស់ មិនមានស្ថិតិសម្រាប់ករណីជំងឺ "អ័ព្ទកូវីដ" ឬ"COVID fog"នេះ នៅក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលីទេ។
ប៉ុន្តែយោងទៅតាមសាស្ត្រាចារ្យរង និងជានាយកនៃគ្លីនិកកូវីដរ៉ាំរ៉ៃ នៅមន្ទីរពេទ្យ St Vincent's ក្នុងទីក្រុងស៊ីដនី លោកSteven Fauxថា៖ វាជារឿងធម្មតាក្នុងចំណោមមនុស្សដែលមានជំងឺ កូវីដរ៉ាំរ៉ៃ ឬ Long COVID។
ប្រហែល 10 ទៅ 25 ភាគរយ នៃអ្នកជំងឺដែលចូលមកក្នុងគ្លីនិកនេះរាយការណ៍ថាមានអ័ព្ទកូវីដ ។ ចំនួននឹងកើនឡើងខ្ពស់ជាងនេះ ប្រសិនបើយើងសួរអ្នកជំងឺអំពីភាពលំបាកក្នុងការយល់ដឹងនៃខួរក្បាល។
ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ"អ័ព្ទកូវីដ" ឬ"COVID fog"
វេជ្ជបណ្ឌិត Sonu Bhaskar ដែលជាគ្រូពេទ្យ និងអ្នកជំនាញផ្នែកសរសៃប្រសាទ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងស៊ីដនី និយាយថា ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរក"COVID fog"អាចជាបញ្ហាប្រឈម ដោយសារវាជា "បទពិសោធន៍របស់មនុស្សម្នាក់ៗដែលមានអារម្មណ៍ស្រពិចស្រពិល ឬពិបាកក្នុងការផ្តោតអារម្មណ៍ បន្ទាប់ពីបានជាសះស្បើយពី COVID-19"។
វេជ្ជបណ្ឌិត Bhaskar មានប្រសាសន៍ថា "មួយចំណែកនៃអ្នករស់រានមានជីវិតពី COVID-19 អាចជួបប្រទះនឹងបញ្ហាសរសៃប្រសាទ និងការយល់ដឹងយូរអង្វែង" ។
សាស្ត្រាចារ្យ Faux និយាយថា ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃអ័ព្ទកូវីដ មិនអាចកំណត់ត្រឹមកត្តាមួយបានទេ ខណៈដែលការថប់បារម្ភ និងអស់កម្លាំងខ្លាំង ក៏ប៉ះពាល់ដល់ការគិតក្នុងការយល់ដឹងផងដែរ។
លោកនិយាយថា "យើងត្រូវមើលបរិបទនេះនៅពេលប្រឈមជាមួយអ័ព្ទកូវីដ" ។
សាស្រ្តាចារ្យ Faux ជឿថា អ្នកដែលធ្វើការនៅក្នុងការងារដែលមានតម្រូវការខ្ពស់ ដូចជាផ្នែកច្បាប់ និងផ្នែកថែទាំសុខភាព ហើយអ្នកដែលត្រូវការបញ្ចូលព័ត៌មានជាច្រើនហាក់ដូចជា បានរងផលប៉ះពាល់កាន់តែច្រើនដោយស្ថានភាពនេះ។
"អ័ព្ទកូវីដអាចចាត់ទុកថាធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់វិជ្ជាជីវៈទាំងនោះ ដែលការបាត់បង់ការផ្តោតអារម្មណ៍តិចតួច មិនអាចទទួលយកបាន"។
ប្រសិនបើអ្នកមាន"អ័ព្ទកូវីដ" ឬ"COVID fog" តើអ្នកត្រូវធ្វើដូចម្តេច?
ក្នុងករណីភាគច្រើន "អ័ព្ទកូវីដ" ឬ"COVID fog"គឺកើតឡើងជាបណ្តោះអាសន្ន ហើយវានឹងបាត់ទៅវិញដោយខ្លួនឯង។
"ជាដំបូង ចូរកុំភ័យស្លន់ស្លោ។ វាមិនទំនងជាកើតឡើងជាអចិន្ត្រៃយ៍ទេ។ ទុកពេលឱ្យខ្លួនឯង" នេះបើតាមការធានាអះអាងរបស់សាស្រ្តាចារ្យ Faux ។
ការដោះស្រាយបញ្ហាដែលពាក់ព័ន្ធដូចជាការថប់បារម្ភ ឬជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត អាចជួយធ្វើឲ្យអ័ព្ទកូវីដប្រសើរឡើងបាន។
សាស្រ្តាចារ្យ Faux ណែនាំឱ្យពួកគេនិយាយជាមួយអ្នកផ្តល់សេវាថែទាំសុខភាពរបស់ពួកគេ ឬគ្រូពេទ្យ ប្រសិនបើពួកគេនៅតែបន្តមានរោគសញ្ញារយៈពេលប្រាំបីសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីការឆ្លងរបស់ពួកគេ។
មនុស្សភាគច្រើនអាចគ្រប់គ្រងវានៅផ្ទះដោយការដាក់កំណត់ខ្លួនឯង។ ប៉ុន្តែកុំហាត់ប្រាណខ្លាំងពេក។ គ្រាន់តែបន្ថយល្បឿន ហើយធ្វើលំហាត់ខ្សោយៗខ្លះ។
លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Bhaskar បន្ថែមថា ការចូលរួមក្នុងកិច្ចការដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពខួរក្បាល ដូចជាការលេងវីដេអូហ្គេម ក៏អាចជួយបានផងដែរ។
លោកស្រី Watts មិនបានទៅជួបគ្រូពេទ្យសម្រាប់បញ្ហាខួរក្បាលស្រអាប់របស់លោកស្រីទេ ប៉ុន្តែបានតាមដានរោគសញ្ញារបស់លោកស្រីជាប់ជានិច្ច ដើម្បីធានាថា លោកស្រីបានប្រសើរឡើង។
លោកស្រីនិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានត្រឡប់ទៅជាសកម្មវិញបន្តិចម្តងៗតាមកម្រិតកំណត់របស់ខ្ញុំ ហើយតែងតែទទួលអាហារដែលមានសុខភាពល្អ»។
លោកស្រី Watts បានរំលឹកថា "បួនសប្តាហ៍ក្រោយមក បន្ទាប់ពីការឆ្លង ខួរក្បាលស្រអាប់នោះក៏បានស្រឡះឡើងវិញ"។
ចាំបាច់ត្រូវមានការស្រាវជ្រាវបន្ថែម
ការស្រាវជ្រាវបន្ថែមគឺត្រូវការជាចាំបាច់ដើម្បីវាស់ស្ទង់ផលប៉ះពាល់ច្បាស់លាស់នៃ COVID-19 លើប្រព័ន្ធរាងកាយផ្សេងៗ រួមទាំងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទផងដែរ។
ប៉ុន្តែការសិក្សាថ្មីមួយដែលត្រូវបានចេញផ្សាយនៅក្នុង Lancet Psychiatry បានបង្ហាញថា មនុស្សមួយចំនួននៅតែប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យខ្ពស់ សម្រាប់ស្ថានភាពសរសៃប្រសាទ និងផ្លូវចិត្ត រួមទាំងអ័ព្ទក្នុងខួរក្បាល ជំងឺវង្វេង និងរោគចិត្ត សូម្បីតែពីរឆ្នាំបន្ទាប់ពីការឆ្លងកូវីដ-19 របស់ពួកគេ។
លើសពីនេះ ការស្រាវជ្រាវដែលដឹកនាំដោយសាកលវិទ្យាល័យ La Trobe ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុង Nature Communication បានបង្ហាញពីរោគសញ្ញាប្រព័ន្ធប្រសាទដែលឃើញពីការឆ្លងជំងឺកូវីដ-១៩ គឺស្រដៀងគ្នាទៅនឹងជំងឺជរាភ្លេចភ្លាំង (Alzheimer) និងជំងឺវង្វេង(Dementia )។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកដឹកនាំការស្រាវជ្រាវ លោកវេជ្ជបណ្ឌិត Nick Reynolds ប្រាប់ SBS ថា ថ្នាំដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីព្យាបាលជំងឺភ្លេចភ្លាំង និងជំងឺវង្វេង អាចត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ ដើម្បីព្យាបាលរោគសញ្ញាប្រព័ន្ធប្រសាទបន្ទាប់ពីការឆ្លងមេរោគកូវីដ នាពេលអនាគត។
SBS ប្តេជ្ញាផ្តល់ព័ត៌មានថ្មីៗអំពី COVID-19 ដល់សហគមន៍ពហុវប្បធម៌ និងពហុភាសារបស់ប្រទេសអូស្ត្រាលី។ រក្សាសុវត្ថិភាព និងទទួលបានព័ត៌មានថ្មីៗដោយចូលទៅកាន់ទំព័រ SBS Coronavirus portal, ជាទៀងទាត់ ជាមួយនឹងព័ត៌មានចុងក្រោយបំផុតជាភាសារបស់អ្នក៕
