PUNTI EWLENIN
- Esperti jgħidu li COVID jew telf tal-memorja u konċentrazzjoni huma komuni fost dawk li jesperjenzaw COVID fit-tul
- Din il-kundizzjoni ġeneralment tkun temporanja u kollox jerġa’ lura għan normal waħdu
- Iċċekkja mat-Tabib tiegħek, jekk is-sintomi jippersistu għal aktar minn tmien ġimgħat
- Esperti jgħidu li l-eżerċizzju u attivitajiet ta’ taħbil il-moħħ bħal logħob tal-vidjo jistgħu jgħinuk tirkupra aktar malajr
Dianne Watts maniġiner minn Sydney insiet kif tispelli xi kliem u nsiet kif tagħmel ċertu xogħol wara li reġgħet lura għax-xogħol wara li kellha l-Covid.
"Kelli bżonn biex xi ħadd ifakkarni ċertu proċess ta’ xogħol,” qalet Ms Watts lil SBS.
Ms Watts mardet bil-coronavirus f’Ġunju u taħseb li setgħet żviluppat il-COVID fit-tul li ssoltu jseħħ fi tliet xhur wara l-infezzjoni.
NSW Health jgħidu li m’hemmx test għal COVID fit-tul. Madankollu biex ikun hemm dijanjosi jfisser li t-tobba jkunu jridu jeliminaw kundizzjonijiet ta’ mard b’sintomi simili.
Sinjali komuni ta’ COVID fit-tul jew kundizzjonijiet ta’ wara l-COVID jinkludu telf tal-memorja u konċentrazzjoni, problemi tal-irqad, diffikultajiet biex titkellem, dipressjoni jew ansjetà, u għeja.
Kundizzjonijiet oħra jinkludu nuqqas ta’ nifs, jew diffikultà biex tieħu n-nifs, sogħla persisteni, uġigħ fis-sider, uġigħ fil-muskoli, telf tax-xamm jew togħma u deni.
Tista’ ssib klinika li tispeċjalizza fil-COVID fit-tul hawnhekk:
ACT New South Wales Northern Territory Queensland
South Australia Tasmania Victoria Western Australia
X’inhu COVID fog (ċarezza biex tikkonċentra sewwa)?
"COVID fog" hija terminoloġija medika imma ġeneralment hija wżatha biex tiddeskrivi kwistjonijiet ta’ għarfien, bħal diffikultajiet biex taħseb, biex tikkonċentra u li tiftakar wara infezzjoni tal-COVID.
Id-Dipartiment tas-Saħħa u l-Kura tal-Anzjani m’għandux statistika tal-każijiet tal-COVID fog fl-Awstralja.
Imma skont il-Professur u Direttur tal-COVID-19 fit-tul fil-Klinika ta’ St Vincent’s Hospital f’Steven Faux f’Sydney, din hija komuni fost dawk li jesperjenzaw COVID fit-tul.
Bejn 10 u 25 fil-mija tal-pazjenti li jiġu fil-klinika jirrappurtaw nuqqas ta’ konċentrazzjoni minħabba l-COVID. In-numru jikber jekk nistaqsu lill-pazjent/a dwar diffikultajiet ta’ ħsieb u biex jiftakru
Dijanjosi ta’ nuqqas ta’ ċarezza fil-ħsieb wara l-COVID
It-tabib xjentist u newroloġista akkademiku bbażat f’Sydney, Dr Sonu Bhaskar jgħid li jista’ jkun diffiċli biex issir dijanjosi tan-nuqqas ta’ ċarezza fil-ħsieb wara l-COVID, billi "l-esperjenza ta’ nuqqas ta’ ċarezza fil-ħsieb jew diffikultà biex tikkonċentra wara li tirkupra mill-COVID hija xi ħaġa individwali".
"Proporzjon ta’ dawk li jfiequ mill-COVID-19 jistgħu jesperjenzaw problemi newroloġiċi fit-tul u problemi biex jaħsbu u jiftakru,” jgħid Dr Bhaskar.
Il-Professur Faux jgħid li d-dijanjosi ta’ nuqqas ta’ ċarezza fil-ħsieb u l-konċentrazzjoni wara l-COVID ma jistax ikun limitat għal fattur wieħed billi l-ansjetà u l-għeja jistgħu jaffettwaw ukoll l-effett tal-ħsieb.
"Irridu nħarsu lejn is-sitwazzjoni kollha meta nkunu qegħdin neżaminaw din il-kundizzjoni," huwa jgħid.
Il-Professur Faux jemmen li dawk li jkunu jaħdmu f’xogħol impenjattiv ta’ ħafna stress bħas-setturi legali, tal-qasam tas-saħħa, u dawk li jeħtieġu l-integrazzjoni ta’ ħafna informazzjoni jidher li jkunu aktar affettwati minn din il-kundizzjoni.
"In-nuqqas ta’ ċarezza fil-ħsieb wara l-COVID jista’ jkun kkunsidrat sever għal dawk il-professjonijiet fejn l-anqas telf ta’ konċentrazzjoni ma jistax ikun ittollerat."
X’tagħmel jekk tesperjenza nuqqas ta’ ċarezza fil-ħsieb u nuqqas ta’ konċentrazzjoni wara l-COVID
Fil-biċċa l-kbira tal-każi dan ikun temporanju u jgħaddi waħdu.
"L-ewwel ħaġa tippanikkjax. X’aktarx li din tkun xi ħaġa temporanja. Ippermetti ż-żmien lilek innifsek," jassigura l-Professur Faux.
Meta jkunu ndirizzati kwistjonijiet relatati bħal ansjetà jew dipressjoni jistgħu jtejbu l-għarfien tal-kundizzjoni.
Il-Professur Faux jagħti parir lin-nies biex jitkellmu mal-provveditur tas-saħħa tagħhom jew it-Tabib jekk ikomplu jħossu l-istess sintomi tmien ġimgħat wara li jkunu nfettati bil-COVID.
Dr Bhaskar iżid jgħid li xogħol u prattika li jinvolvu attivitajiet tal-ħsieb bħal logħob tal-vidjo jistgħu jgħinu wkoll.
Ms Watts ma ratx Tabib għan-nuqqas ta’ konċentrazzjoni tagħha imma qagħdet attenta ssegwi s-sintomi biex tkun żgura li s-sitwazzjoni tagħha qed titjieb.
"Bil-mod erġajt inkun attiva skont il-limiti tiegħi u dejjem kont niekol ikel tajjeb għas-saħħa,” hija tgħid.
"Imbagħad, erba’ ġimgħat wara l-infezzjoni, in-nuqqas ta’ ċarezza biex naħseb beda jgħaddi f’daqqa,” tiftakar Ms Watts.
Aktar riċerka hija meħtieġa
Aktar riċerka hija meħtieġa biex ikun magħruf l-impatt preċiż tal-COVID-19 fuq diversi sistemi tal-ġisem, inkluża s-sistema newroloġika.
Imma studju riċenti ppubblikat fil-Lancet Psychiatry juri li xi nies jibqgħu jiffaċċjaw riskji ogħla ta’ kundizzjonijiet newroloġiċi u psikjatriċi, inklużi nuqqas ta’ ċarezza fil-ħsieb, dimenzja, u psikosis, anke wara sentejn ta’ infezzjoni tal-COVID-19.
Riċerka mmexxija minn La Trobe University ippubblikata f’Nature Communication uriet li sintomi newroloġiċi wara infezzjonijiet tal-COVID kienu simili ta’ dawk milquta minn mard tal-Alzheimer’s u d-dimenzja.
Ir-riċerkatur ewlieni Dr Nick Reynolds, madankollu, qal lil SBS li pilloli u mediċini żviluppati biex jikkuraw l-Alzheimer's u d-dimenzja jistgħu jkunu adattati biex jikkuraw sintomi newroloġiċi wara infezzjonijiet tal-COVID fil-futur.
SBS huwa impenjat li jipprovdi l-aġġornamenti kollha tal-COVID-19 lill-komunitajiet multikulturali u multilingwali fl-Awstralja. Żomm ruħek sigur u aġġornat billi żżur regolarment
SBS Coronavirus portal, bl-aħħar informazzjoni bil-lingwa tiegħek.
