پاکستان ناموسي وژنې لحاظ په نړۍ کې دویم بد هېواد دی
پاکستان لا دمخه د جنسیتي مساواتو لپاره د نړۍ دوهم بد هیواد دی. اوس داسې ویره شتون لري چې د ناموس په نوم وژنې به راپور نشي، بله خوا نه هیواد هڅه کوي د ویجاړونکي سیلابونو څخه وروسته حالت نورمال لور ته ويسي.
خپور شوی په
د شاوخوا څلورو لسیزو راهیسې، د پولیسو افسره صبا مرزا خپل ژوند د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي جرمونو پلټنو ته وقف کړی دی، چې پکې د قتل، جنسي تیري او ناموسي قتلونو پلټنه شامله ده.
"بېوزلي لوړه ده. دویمه ستونزه دا ده چې دوی ښځې د ټیټ معیار په توګه ګڼي. دوی دلته په دې سیمه کې ښځو ته ارزښت نه ورکوي او د کوچنیو شیانو لپاره، نارینه به په ښځو شکمن وي او پايله کې ناموسي وژنې کيږي.
د پاکستان په سویل ختیځ کې د سند صوبې کې، مذهبي عقیدې او دودیز رواجونه ژور چلیږي. ښځې چې د "بې شرمانه" چلند په تور تورنې شوې، د خپلو خپلوانو په ګډون وژل شوې دي. په ورکړل شویو دلایلو کې کیدای شي د واده څخه انکار، زنا، یا یوازې د قبیلوي ډلو ترمنځ د شخړو حل کول شامل وي.
د پاکستان د بشري حقونو کمېشن په وینا، په ۲۰۲۱ کال کې په ټول هېواد کې د ناموسي وژنو له ۴۷۰ زیاتې پېښې ثبت شوې، خو اصلي شمېره ښايي له دوه چنده زیاته وي. په سندهـ صوبه کې د ښځو د حقونو د ځايي ادارې په حواله، په همدې کال کې شاوخوا ۱۷۶ کسان، ښځې او نارینه د ناموسي وژنو له کبله وژل شوي دي.
په ۲۰۱۶ کال کې د پاکستان د ټولنیزو رسنیو مشهوره څيره قندیل بلوچ د هغې د ورور محمد وسیم له خوا وژل د دې لامل شو چې هر هغه څوک چې د کاروکاری په ارتکاب تورن وي د عمري بند سزا اعلان کړي.
له همدې پيښې وروسته په قانون کې هم بدلون راغی چې د کورنۍ غړي د غیرت په نوم د وژنو مرتکبینو ته د اسلامي شریعت له مخې بښل بند کړي.
پداسې حال کې چې په پاکستان کې ډیری مذهبي ډلو - په شمول د اسلامي نظریاتو ځواکمن شورا - دا اقدام یې "غیر اسلامي" بللی او په قانون کې د بدلونونو مخالفت کړی، ولې سره له همدې مخالفتونو میاشتې وروسته د پراخ عامه ملاتړ سره د هیواد پارلمان لخوا تصویب شو.
د قنديل بلوچ ورور او قاتل وسیم په ښکاره اعتراف کړی و چې خپله خور یې وهلې وه او ویې ویل چې په ټولنیزو رسنیو کې یې شتون د زغم وړ نه وو. هغه د قتل جرم لپاره په عمري بند محکوم شو، مګر دا په فبروري میاشت کې د هغه برائت ډير تند غبرګونونه راوپارول.
بي بي سي راپور له مخه د هغه وکیل ویلي وسیم خپل اعتراف بېرته اخیستی او مور او پلار یې د خوشې کېدو غوښتنه کړې ده.
د ناموسي وژنو په اړه د راپور نه ورکول، او همدارنګه د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي نور ډولونه لا دمخه په پاکستان کې یوه لویه ستونزه وه، ولې په پوليس افسره اغلې مرزا په دې باور ده چې د قوانینو له سختېدو وروسته د هغې په ټولنه کې د ناموسي وژنو کچه په ټولیز ډول کمه شوې ده، هغه اوس ویره لري چې په پاکستان کې د میاشتو بارانونو او سیلابونو له امله به د تاوتریخوالي کم جرمونه راپور شي.
سیلابونو، چې د هیواد دریمه برخه یې لاندې کړې، د ۱۴۰۰ څخه د زیاتو خلکو د مړینې او میلیونونو بې کوره کیدو لامل شوی.
خلک اوس د اوبو څخه رامينځته شووناروغیو سره مخ دي . "ښځې خپل پر وړاندې تاوتريخوالي راپور ورکولو ته نه رامخ کيږي ځکه سيلاونو هر څه ګډوډ کړي.
اس بي اس پاکستان کې له دوو ښځو سره خبرې کړي چې وايي په سیمه او شاوخوا کې یې د ناموس په نوم ګڼې وژنې لیدلې دي.
د ورلډ اکنامک فورم په وینا، پاکستان په ۲۰۲۲ کال کې د جنډر مساواتو په لحاظ په نړۍ کې دویم بد هېواد و، او اوس داسې اندېښنې شته چې د سېلاب بحران به د ښځو او نجونو پرمختګ نور هم پسې ودروي.
پاکستان کې وروستيو سيلابونو ۳۳ ميليونه خلک چې ۱۵ سلنه نفوس جوړوي اغيزمن کړي، د بشري حقونو ډلې وايي ښځې او نجونې په راتلونکو کلونو کې د تاوتریخوالي، غلامۍ او قاچاق له لوی خطر سره مخ دي.
Listen to our podcasts
SBS PashtoIndependent news and stories connecting you to life in Australia and Pashto-speaking Australians.
SBS Learn EnglishEase into the English language and Australian culture. We make learning English convenient, fun and practical.
Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.
