طالبانو په افغانستان کې د نجونو ثانوي ښوونځي د بیا پرانستلو څو ساعته وروسته د تړلو امر وکړ. دا عمل چې د سخت دریځې اسلامي ډلې لخوا د تګلارې د بدلول ښايي د ډيرو زړه مات او هم ګډوډي راپارولې. د طالبانو وروستی دريځ په نړيواله کچه وغندل شو.
طالبان خپل دريځ څخه په شا تګ اعلان وروسته له هغه وشو چې د اګست له میاشتې راهیسې چې طالبانو د هیواد کنټرول ترلاسه کړ او په ښځو یې سخت بندیزونه ولګول، په زرګونو نجونو د لومړي ځل لپاره درسونه بیا پیل کړل.
د پوهنې وزارت په داسې حال کې چې په پلازمېنه کابل کې یې د تعلیمي کال د پیل په مناسبت مراسم نیولي وو، د پوهنې وزارت د دې بدلون په اړه کوم څرګند وضاحت نه دی ورکړی او ویلي یې دي چې دا د هېواد د مشرتابه موضوع ده.
د پوهنې وزارت وياند عزیز احمد ریان خبریالانو ته وویل: «په افغانستان کې په تېره بیا په کلیو کې ذهنیتونه چمتو نه دي. "موږ ځینې کلتوري محدودیتونه لرو، خو د اسلامي امارت اصلي ویاندان به یې ښه وضاحت وړاندې کړي." د طالبانو یوې سرچینې ای اېف پي ته ویلي، دا پرېکړه د سه شنبې په ورځ ناوخته د کندهار په جنوبي ښار کې د لوړ پوړو چارواکو له یوې غونډې وروسته وشوه.
د چهارشنبه ورځ د نجونو لپاره د ښوونځي د بیا پیلولو نیټه څو اونۍ وړاندې د وزارت لخوا اعلان شوې وه، د ویاند ریان په وینا، طالبان "زموږ زده کونکو ته د زده کړې او نورو اسانتیاوو د برابرولو مسولیت لري".
دوی ټینګار وکړ چې د ۱۲ څخه تر ۱۹ کلونو پورې زده کونکي به جلا شي - که څه هم ډیری افغان ښوونځي لا دمخه جلا دي -- او د اسلامي اصولو سره سم فعالیت کوي.
په پلازمینه کې د عمرا خان د نجونو د ښوونځي یوې ښوونکې، پلوشه وویل، "زه ګورم چې زما زده کوونکي ژاړي او له ټولګیو څخه د وتلو لپاره زړه نازړه دي."
"دا ډیره دردونکی ده چې دوی ژاړي."
د امریکا د بهرنیو چارو د وزارت ویاند نید پرنس دا "له افغانانو او نړيوالې ټولنې سره د طالبانو مشرتابه د شوو ژمنو پر وړاندې خيانت بللی." پرائس خبرداری ورکړ، «د نن ورځې اعلان به د طالبانو پر وړتیا او نړیوال سیاسي ملاتړ باندې سمدستي اغېز وکړي.
د ملګرو ملتونو د تعلیمي ادارې یونیسکو مشرې آډري ازولي دغه وضعیت یو "لوی ټکان" وباله.
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمیشنرۍ میشل باچلیټ په یوه بیان کې وویل: "زه د افغان نجونو عالي لیسې نه پرانيستلو ژور خفګان او مایوسی کې شريکه يم، او له شپږو میاشتو انتظار وروسته نن ښوونځي ته د ستنیدو مخه ونیول شوه." هغې وویل، "د شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو لپاره د ښوونځیو د بیا پرانستلو په ژمنو کې د چارواکو پاتې راتلل - سره له دې چې دوه اونۍ وړاندې کابل ته زما د سفر په وخت کې هم طالب چارواکو د نجونو د ښوونځيو پيلولو ژمنه کړې وه ولې بيا هم وروستی پريکړه د افغانستان لپاره ژور زیان دی."
شپاړس کلنه خدیجه د چهارشنبه په ورځ ښوونځي ته لاړه او له اوو میاشتو وروسته یې ټوله شپه له خوښۍ په ويښه کې تیره کړه. خو څو دقیقې وروسته له هغې چې د خپلو ټولګیوالو سره د ښه راغلاست وینا لپاره ولاړه وه، د ښوونځي مرستیال مدیر زده کونکو ته نږدې شو، ژړل، او خبر یې مات کړ چې دوی باید ووځي. هغې وويل: "موږ باور نه شو کولی چې موږ له داسې شرايطو سره مخامخ يو... دا د ماتم د ورځې په څېر وه. هر چا ژړل او يو بل يې په غېږ کې نيوه."
داسې وېرې وې چې د واک تر لاسه کولو وروسته به طالبان د نجونو لپاره ټولې رسمي زده کړې بندې کړي -- لکه څنګه چې دوی د ۱۹۹۶ څخه تر ۲۰۰۱ پورې د واک په لومړۍ دوره کې کړې وې.
طالبانو لخوا د افغانستان واک ترلاسه کولو په وخت کې ښوونځي د کوویډ - ۱۹ وبا له امله تړل شوي وو. هلکانو او ځوانو انجونو ته اجازه ورکړل شوه چې دوه میاشتې وروسته ټولګي بیا پیل کړي، دا هیله یې راپورته کړې چې طالبان خپل دریځ نرم کړي. نړیوالې ټولنې د مرستې او د نوي رژیم په رسمیت پیژندلو شرايطو کې د نجونو زده کړې او حقونه يو تر ټولو مهم شرط بلل کيږي.
