Watch FIFA World Cup 2026™

LIVE, FREE and EXCLUSIVE

دستاوردها و نقاط عطف علمی در سال دو هزار و شانزده

Electron microscope image of negative-stained, Fortaleza-strain Zika virus (red)

Electron microscope image of negative-stained, Fortaleza-strain Zika virus (red) Source: AAP

سال دو هزار و شانزده سال بزرگی برای علم در جهان بود. بیماری ابولا در سال دو هزار و پانزده و در سال کنونی، بزرگ ترین وضعیت اضطراری عمومی بود و این در حالی است که ویروس زیکا نیز در واقع در سال کنونی به فرهنگ واژگان ما افزوده شد. سال کنونی همچنین سالی بود که دانشمندان جهان برای نخستین بار یک فضاپیمای بدون سرنشین به نام جونو (Juno) را با موفقیت در مدار سیاره مشتری قرار دهند. در این گزارش به برخی از مهم ترین اخبار علمی در سال دو هزار و شانزده پرداخته ایم.


سال دو هزار و شانزده با هشدار دولت ها در سرتاسر جهان از جمله دولت استرالیا به زنان باردار در خصوص مسافرت به مناطق و کشورهای آلوده به ویروس زیکا آغاز شد.

کشورهایی که همه گیری این ویروس در آنها مشکل ساز شده بود در آمریکای جنوبی، منطقه کارائیب، آمریکای مرکزی، آفریقا و جزایر پاسفیک قرار داشتند.

گفته شد که این بیماری با گزش پشه های ناقل این ویروس در فرد ایجاد می شود.

با آنکه میزان مرگ و میر به دلیل این ویروس بسیار اندک است اما این ویروس با تولد هزاران نوزاد مبتلا به نوعی اختلال مغزی مرتبط دانسته شد.

وزارت بهداشت برزیل همچنین تایید کرد این ویروس با نوعی تغییر شکل جنینی موسوم به مایکروسفالی مرتبط است. حالتی که در آن نوزادان تازه متولد شده با سرهای کوچک تری به دنیا می آیند.

و این در حالی است که مارگارت چن (Margaret Chan) ریاست سازمان بهداشت جهانی نیز این پدیده را نگران کننده توصیف کرد.

او گفت: "تهدید فراگیر ویروس زیکا در مناطق جغرافیایی جدیدی که در آنها ایمنی جمعی، پایین است یکی دیگر از دلایل نگران کننده است به ویژه با در نظر گرفتن ارتباط احتمالی بین عفونت حین بارداری و نوزادانی متولد شده با سرها کوچک".

برای بسیاری از افراد یادگیری علم شیمی با پایان یافتن دبیرستان پایان می یابد.

اما در سال کنونی میلادی، اتفاق جالبی در این علم هم افتاد. اتفاقی که در آن همگام با کشف چهار عنصر جدید عناصر شیمیایی موجود در جدول تناوبی دستخوش تغییر شد.

این چهار عنصر جدید، nihonium  با عدد اتمی 113، moscovium  با عدد اتمی 115، tennessine  با عدد اتمی 117 و oganesson  با عدد اتمی 118 بودند.

بر خلاف اکثر عناصر شیمیایی در این جدول تناوبی، عناصر تازه کشف شده به صورتی ناپایدار هستند و تنها در آزمایش های آزمایشگاهی وجود دارند.

و درست در همان زمانی که شیمی دانان در حال جشن گرفتن به دلیل این اکتشاف جدید بودند، فیزیک دانان در جهان نیز بسیار هیجان زده بودند. دلیل این هیجان، شناسایی امواج ضعیف در بافت فضا- زمان و آنهم برای نخستین بار بود.

این امر در واقع پیش بینی آلبرت اینشتین در سال 1916 را تایید می کرد.

امواج گرانشی در هر کجا که رخداد بزرگی در کیهان رخ می دهد، به عنوان مثال هنگامی که سیاه چاله ها با یکدیگر برخورد می کنند، ایجاد می شوند.

کیتی مک (Katie Mack) متخصص فیزیک نجومی می گوید شناسایی این امر در واقع سبب ایجاد شناختی کاملا جدید از کهکشان شده است.

او می افزاید: "ما قادر خواهیم بود تا برخی از خشن ترین رخدادهای کهکشان را مشاهده کنیم. برخورد دو سیاه چاله با یکدیگر و ادغام آنها با یکدیگر. احتمالا ما همچنین قادر خواهیم بود تا شاهد برخورد ستاره های نوترونی و ادغام آنها با هم باشیم. سیاه چاله های بسیار بزرگ هنگامی که با یکدیگر ادغام می شوند، بزرگ تر می شوند و این در واقع بخشی از اتفاقی است که رخ می هد وقتی که کهکشان ها با یکدیگر ادغام می شوند و کهکشان های جدید را شکل می دهند. در نتیجه این روشی است که ما قادر خواهیم بود تا شکل گیری کهکشان ها را به صورتی واقعی مطالعه کنیم. شکل گیری جرم در کیهان و اینکه سیاه چاله ها چگونه عمل می کنند. ما چیزهایی درباره آنکه چه نوع سیاه چاله هایی در کیهان وجود دارند یاد می گیریم و اینکه اجرام گوناگون چه تفاوت هایی با یکدیگر دارند. و این امر به ما چیزهایی را درباره ستاره ها خواهد آموخت و اینکه ستاره ها چگونه شکل می گیرند یا می میرند".

با نزدیک شدن به اواسط سال، این بار زمان شادی دوستداران علوم فضایی بود تا ورود موفقیت آمیز یک فضا پیمای بدون سرنشین با مدار سیاره مشتری را جشن بگیرند.

نیروی محرکه این فضا پیمای بدون سرنشین موسوم به جونو (Juno) تنها از نور خورشید بود و پنج سال طول کشیده بود تا این فضا پیما بتواند خود را به بزرگ ترین سیاره منظومه شمسی برساند.

انتظار آن می رود تا Juno حین مطالعه آنچه در ورای ابرهای کلفت سیاره مشتری قرار دارد و نیز میدان مغناطیسی عظیم سیاره مذکور، اطلاعاتی را به زمین ارسال کند.

هر چرخش کامل به دور سیاره مشتری، چهارده روز به طول می انجامد.

این فضا پیمای بدون سرنشین همچنین قرار است در خصوص میزان آب موجود در اتمسفر این سیاره نیز مطالعاتی را انجام دهد.

اسکات بولتون (Scott Bolton) یکی از دانشمندان ارشد می گوید این ماموریت به دانشمندان کمک خواهد کرد تا شناخت بهتری از شکل گیری منظومه شمسی کسب کنند.

او می گوید: "آنچه که Juno در حال انجام آن است، یادگیری و مطالعه شکل گیری منظومه شمسی است. دانشمندان در واقع عملا نمی دانند که سیاره ها چگونه شکل گرفته اند. ما می دانیم که پس از آنکه خورشید شکل گرفت، یک اتفاقی افتاده و سیاره مشتری شکل گرفته. این سیاره بیش از نیمی از مواد اضافی را از آنجا گرفته که البته کمی هم با خورشید فرق دارد. اما ما دقیقا این موضوع را نمی دانیم و این در واقع نخستین گام برای شناخت این پدیده است".

یکی دیگر از دستاوردهای جالب علمی در سال میلادی کنونی تولد نخستین نوزاد موسوم به "نوزاد سه والده" بود.

پزشکان در ایالات متحده آمریکا اعلام کردند که توانسته اند با استفاده از روشی جدید یک نوع باروری موسوم به "باروری سه نفره" را ابداع کنند.

در این روش در واقع، نوزاد متولد شده نه تنها دی ان ای (DNA) والدین خود را دارد بلکه دی ان ای فرد اهدا کننده را نیز داراست.

از این روش به منظور اطمینان از عدم به ارث بردن یک بیماری ژنتیکی توسط نوزادی که مادرش آن را در ژن خود حمل می کرد، استفاده شد. 

برخی از تحلیلگران امور پزشکی از این روش به عنوان عصری جدید در پزشکی به ویژه برای درمان بیماری های نادر ژنتیکی نام برده اند.

و در نهایت شاید یکی از مهم ترین توافق ها در تاریخ آنهم با حضور تقریبا 200 کشور جهان از جمله استرالیا در سال کنونی به تصویب کشورهای مذکور رسید.

در توافق آب و هوایی پاریس که در سال 2015 در پایتخت فرانسه حاصل شده یک برنامه جهانی به منظور محدود کردن تغییرات آب و هوایی در جهان در نظر گرفته شده است. 

 


همرسانی کنید

Follow SBS Persian

Download our apps

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now