نه سال پس از فرار صدها هزار روهینگیا از میانمار، بسیاری از آنها همچنان در اردوگاههای پناهجویان در بنگلادش و کشورهای منطقه زندگی میکنند. در حالی که مالزی و برخی کشورهای دیگر طرحهایی برای بازگرداندن روهینگیا به میانمار مطرح کردهاند، کارشناسان و مدافعان حقوق بشر درباره امنیت این بازگشت هشدار میدهند. جنگ داخلی، خطر آزار و اذیت و بیثباتی در میانمار، در کنار شرایط دشوار زندگی پناهجویان، آینده میلیونها روهینگیا را در هالهای از ابهام قرار داده است. این گزارش به وضعیت روهینگیا، چالشهای بازگشت و نگرانیها درباره آینده آنها میپردازد.
نکات مهم
- نه سال پس از فرار صدها هزار روهینگیا از میانمار، این بحران وارد مرحلهای تازه و خطرناک شده است.
- در حالی که کشورهای همسایه برای بازگرداندن آنها به میانمار فشار میآورند، کارشناسان سازمان ملل هشدار میدهند که بازگشت آنها در شرایط کنونی امن نیست و کشورشان با بحرانی عمیقتر انسانی روبهرو است.
- مالزی در ۲۹ سپتامبر بیش از هزار نفر از روهینگیا را به میانمار بازمیگرداند.
نه سال پس از آنکه صدها هزار نفر از مردم روهینگیا از میانمار گریختند، این بحران وارد مرحلهای تازه و خطرناک شده است.
در حالی که کشورهای همسایه برای بازگرداندن آنها به میانمار فشار میآورند، کارشناسان سازمان ملل هشدار میدهند که بازگشت آنها در شرایط کنونی امن نیست و کشورشان همچنان با بحران انسانی عمیقتری روبهرو است.
مقامات سازمان ملل هشدار دادهاند بازگرداندن پناهجویان روهینگیا به میانمار در شرایط فعلی امن نیست؛ این در حالی است که کشورهای منطقه، از جمله مالزی، برای بازگرداندن آنها تحت فشار قرار دارند.
نزدیک به ۹ سال پس از آنکه بیش از ۷۰۰ هزار روهینگیا برای فرار از خشونت و آزار و اذیت، میانمار را ترک کردند، بحران این اقلیت مسلمان وارد مرحلهای تازه شده است.
بیش از یک میلیون روهینگیا همچنان در اردوگاههای پناهجویان در کاکسبازار بنگلادش زندگی میکنند؛ جایی که بسیاری از آنها نزدیک به یک دهه است در آنجا ساکن هستند.
در سال ۲۰۱۷، ارتش میانمار عملیات گستردهای را علیه روهینگیا آغاز کرد. روستاها به آتش کشیده شدند و بازماندگان از کشتار گسترده، تجاوز و خشونت جنسی خبر دادند. سازمان ملل این عملیات را نسلکشی توصیف کرده است.
اما با گذشت نزدیک به یک دهه، بسیاری از مردم روهینگیا همچنان امکان بازگشت امن به خانههایشان را ندارند. میانمار از سال ۲۰۲۱ نیز درگیر یک جنگ داخلی گسترده است و ایالت راخین، زادگاه اصلی روهینگیا، صحنه درگیری میان ارتش میانمار و گروه مسلح «ارتش آراکان» است.
در همین حال، مالزی اعلام کرده است که قصد دارد در پایان ماه سپتامبر، بیش از هزار شهروند میانماری، که بیشتر آنها روهینگیا هستند، به میانمار بازگرداند. این اقدام بخشی از طرح گستردهتری برای بازگرداندن حدود پنج هزار پناهجو است.
دولت مالزی میگوید بازگشت افراد داوطلبانه خواهد بود و هیچکس در صورت به خطر افتادن جانش مجبور به بازگشت نخواهد شد.
اما مدافعان حقوق بشر نسبت به این طرح بهشدت ابراز نگرانی کردهاند. آنها میگویند میانمار همچنان درگیر جنگ است و روهینگیا ممکن است پس از بازگشت با آزار و اذیت، خشونت و حتی خطر کشته شدن روبهرو شوند.
ماهی راماکریشنان، کارشناس سیاست عمومی و پژوهشگر حوزه مهاجرت اجباری، هشدار داده است که مردان روهینگیا ممکن است پس از بازگشت به میانمار مجبور به پیوستن به نیروهای نظامی و حضور در خطوط مقدم جنگ شوند.
از سوی دیگر، ویلیام لئونگ، نماینده پارلمان مالزی، میگوید مالزی نمیتواند پناهجویان را برای همیشه در مراکز بازداشت نگه دارد و جامعه بینالمللی باید برای حل این بحران مسئولیت بیشتری بپذیرد.
بر اساس آمار کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان، تا فوریه امسال حدود ۲۱۵ هزار و ۶۰۰ پناهجو و پناهنده در مالزی ثبت شدهاند که حدود ۱۲۶ هزار نفر از آنها روهینگیا هستند.
اما امکان اسکان مجدد در کشورهای دیگر بسیار محدود است. بر اساس این گزارش، تا ماه مه امسال تنها ۵۰۴ نفر از این پناهجویان به کشورهای دیگر منتقل شدهاند.
شرایط زندگی در اردوگاههای بنگلادش نیز دشوار است. کمبود غذا، آب سالم و امکانات بهداشتی و همچنین کاهش کمکهای بینالمللی، وضعیت را وخیمتر کرده است.
سازمان Save the Children هشدار داده است که امنیت غذایی در اردوگاههای کاکسبازار در حال بدتر شدن است و حدود ۳۵ درصد از جمعیت اردوگاهها در سطح بحران گرسنگی یا بالاتر از آن قرار دارند.
در میان این شرایط، بسیاری از روهینگیا همچنان میگویند که میخواهند روزی به خانه بازگردند؛ اما تأکید دارند که بازگشت تنها زمانی امکانپذیر است که امنیت، حقوق شهروندی و امکان زندگی در شرایطی انسانی تضمین شود.
برای بسیاری از روهینگیا، مسئله فقط بازگشت به یک سرزمین نیست؛ بلکه این پرسش مطرح است که اگر خانه آنها امن نباشد، واقعاً خانهشان کجاست؟
بحران روهینگیا اکنون فراتر از مرزهای میانمار گسترش یافته است؛ بنگلادش میزبان بیش از یک میلیون پناهجوی روهینگیاست و صدها هزار نفر دیگر نیز در مالزی، اندونزی، تایلند و کشورهای دیگر زندگی میکنند.
مدافعان روهینگیا میگویند راهحل پایدار، بازگرداندن اجباری پناهجویان نیست، بلکه فشار بینالمللی برای پایان دادن به بحران میانمار و ایجاد شرایطی است که روهینگیا بتوانند با امنیت، حقوق برابر و امکان تعیین سرنوشت خود به خانه بازگردند.
برنامه فارسی رادیو اسبیاس در روزهای شنبه و سه شنبه ساعت ۳ بعد از ظهر از طریق رادیو، به صورت آنلاین، کانال شماره ۳۰۲ تلویزیونهای دیجیتال و از طریق اپ رایگان SBS Audio قابل دسترس است. برای شنیدن برنامه های زنده و پادکست های ما اپ SBS Audioرا از APP Store یا Google Play دانلود کنید. همچنین میتوانید به اس بی اس فارسی از طریق اسپاتیفای، اپل پادکستز یا گوگل پادکستز گوش کنید.
