تهدید مقاومت بدن در برابر آنتی بیوتیک ها جدی است. بسیاری از عفونت هایی که امروزه می توانیم آنها را درمان کنیم، در سال های آینده قابل درمان نخواهند بود.
به گزارش کانورسیشِن (The Conversation)، دهه هاست که ما هیچ کلاس جدیدی از آنتی بیوتیک ها نداشته ایم و طرح های توسعه به طور گسترده دستاوردی نداشته اند. هر بار که از آنتی بیوتیک ها استفاده می کنیم، باکتری های بدنمان نسبت به آنتی بیوتیک های موجود، مقاوم تر می شوند.
مشکل آشکارا وجود دارد و راه حل هم واضح است: تنها وقتی آنتی بیوتیک های ارزشمندمان را تجویز کنیم که واقعا لازم است. اجرای این کار در سطح ملی کار آسانی نیست. اما استرالیا می تواند از تجربه های کشورهای دیگر، مثل سوئد که پیشرفت های قابل ملاحظه ای در این زمینه داشته اند، استفاده کند.
مدل سوئدی
مصرف آنتی بیوتیک ها در سوئد در دهه های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به طور پیوسته در حال رشد بود که باعث افزایش باکتری های مقاوم در برابر آنتی بیوتیک ها شد. گروهی از پزشکان برای مقابله با این تهدید دور هم جمع شدند و افراد شاخص در زمینه داروسازی، متخصصان بیماری های عفونی و دیگر بخش های مرتبط را گرد هم آوردند و ائتلافی ملی را تشکیل دادند.
نتیجه این کار، تشکیل برنامه راهبردی سوئد برای مقابله با مقاومت در برابر آنتی بیوتیک در سال ۱۹۹۵ بود که به اصطلاح استراما (Strama) نامیده شد. از آن زمان، استراما در سطح ملی و محلی مشغول کار بر کاهش مصرف آنتی بیوتیک هاست. در فاصله سال های ۱۹۹۲ و ۲۰۱۶ مقدار آنتی بیوتیک های تجویز شده به طور کلی ۴۳ درصد کاهش یافت. این نرخ برای کودکان زیر چهار سال ۷۳ درصد کاهش را نشان می دهد.
سطح مصرف و مقاومت در برابر آنتی بیوتیک ها در سوئد در حال حاضر کمترین حد در میان کشورهای عضو سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه (OECD) است.
استرالیا تا کنون چه کار کرده است و چه کارهای بیشتری می تواند بکند؟
در سال ۲۰۱۷ متصدی ارشد دارویی استرالیا (Chief Medical Officer of Australia) نامه ای به همه پزشکان عمومی با نرخ تجویز بالا فرستاد. در دوره شش ماهه بعد از ارسال این نامه، حدود ده درصد از میزان تجویز آنتی بیوتیک در میان پزشکان عمومی کاسته شد.
با اینکه این کار یک شروع بسیار عالی بود، اما تنها یکی از دخالت هایی است که باید برای مقابله با بحران فزاینده مقاومت در برابر آنتی بیوتیک ها صورت گیرد.
ممیزی و بازخورد
ایده ممیزی و بازخورد، خلاصه تجویز آنتی بیوتیک توسط پزشکان عمومی را در یک دوره مشخص زمانی در نظر می گیرد.
در استرالیا، اطلاعات تجویز آنتی بیوتیک در حال حاضر توسط Pharmaceutical Benefits Scheme (PBS) جمع آوری می شود و به طور دوره ای توسط National Prescribing Service (NPS MedicineWise) برای دادن بازخورد به پزشکان از آن استفاده می شود.
در سوئد، جلسات منظم بین اعضای استراما و کلینیک های محلی برگزار می شود تا خط مشی درمان را بهتر و قویتر کند. نمایندگان استراما تجویز آنتی بیوتیک هر پزشک و نیز نمودار مصرف منطقه را بررسی می کنند و درباره اهداف و روش پر بازده تجویز صحبت می کنند.
محدودیت دسترسی به آنتی بیوتیک های خاص
کمیسیون ایمنی و کیفیت در نظام درمانی استرالیا (The Australian Commission on Safety and Quality in Health Care) فهرستی از آنتی بیوتیک هایی را که می توانند تنها به عنوان آخرین سلاح در برابر عفونت ها مورد استفاده قرار گیرند، در اختیار دارد. بر اساس محدودیت های فعلی، این آنتی بیوتیک ها تنها می توانند در بیمارستان و زیر نظر یک گروه نظارت ضد میکروبی (antimicrobial stewardship) مورد استفاده قرار گیرند. این گروه معمولا از یک متخصص بیماری های عفونی، یک میکروب شناس و یک داروساز تشکیل می شود. این گروه درخواست مصرف را بررسی می کند و یا با مصرف دارو موافقت می کند و یا داروی جایگزینی را پیشنهاد می کند.
استراما هم در سوئد از روش مشابهی استفاده می کند. اما در استرالیا نحوه اجرای این محدودیت و سختگیری ها بین بیمارستان های مختلف، متفاوت است و به نظر می رسد باید این قوانین سفت و سخت تر اجرا شوند.
عدم وجود گزینه تکرار در نسخه آنتی بیوتیک ها
یکی از راه های کمتر کردن مصرف آنتی بیوتیک، حذف گزینه تکرار از نسخه هاست. گزینه تکرار در نسخه های استرالیا گاهی برای این استفاده می شود که اگر مریض احساس بهبود نداشت، بتواند یک یا چند دوره دیگر دارو را دریافت کند. این بدین معنی نیست که مریض حتما باید دارو را دریافت کند. وجود این گزینه ممکن است باعث مصرف غیر ضروری آنتی بیوتیک ها شود و یا شخص آن را برای استفاده شخص دیگری از داروخانه بگیرد.
در سوئد، نسخه های حاوی آنتی بیوتیک، گزینه تکرار ندارند و اندازه بسته بندی آنتی بیوتیک ها هم بهینه شده است. خوشبختانه در استرالیا هم پیشنهاد حذف گزینه تکرار برای آنتی بیوتیک از طرف سازمان های مسئول ارائه شده است.
در پایان باید به این نکته اشاره کرد که کارزارهای آگاهی دادن دائمی به مردم هم برای کاهش مصرف آنتی بیوتیک ها ضروری است. این کار می تواند توسط رسانه ها انجام شود تا سطح آگاهی عمومی درباره این مساله بیشتر شود.
