W skrócie
- Obawy o miliardy importu „splamionej krwią propy" i ślepe punkty dotyczące aktywów osłabiają australijskie sankcje wobec Rosji
- Luki w egzekwowaniu prawa mogą przekształcić sankcje w „tylko komunikat prasowy”, mówi ekspert.
Wsparcie Australii dla Ukrainy jest niwelowane, usłyszała komisja senacka, przez to, co niektórzy nazywają, lukami w prawie dotyczącym sankcji wobec Rosji.
Eksperci i przywódcy grup społecznych zgłosili w zeszłym tygodniu pewne obawy podczas przesłuchania komisji senackiej badającej skuteczność australijskich sankcji wobec Rosji .
Przy prawie 2000 zastosowanych wobec niej środków, Rosja jest krajem najbardziej objętym sankcjami przez Australię. Ponad 1600 sankcji nałozono w odpowiedzi na pełną inwazję Rosji na Ukrainę w 2022 roku.
Sankcje stanowią część szerszych wysiłków na rzecz zwiększenia presji gospodarczej i politycznej na Kreml, i jak podał wcześniej rząd federalny, Rosja i ci, którzy popierają jej nielegalną inwazję na Ukrainę, „odczują konsekwencje”.
Rząd federalny udzielił Ukrainie pomocy wojskowej, humanitarnej i energetycznej.
Jednak pomimo dużej liczby zastosowanych środków, komisja usłyszała, że aspekty ram sankcji, w tym zwolnienia i mechanizmy egzekwowania przepisów, mogą osłabiać ich ogólną skuteczność.
Prawo australijskie nie zabrania otrzymywania płatności od osób i podmiotów objętych sankcjami.
Na początku 2025 roku, w romowie z SBS Russian eksperci zakwestionowali, czy naruszeniem rygoru sankcji było to, że australijski tenisista Thanasi Kokkinakis wziął udział w turnieju sponsorowanym przez Gazprom — rosyjską spółkę państwową, która jest objęta sankcjami w Australii.
Później w tym samym roku Departament Spraw Zagranicznych i Handlu (DFAT) opublikował notatkę wyjaśniającą, że otrzymywanie płatności od podmiotów objętych sankcjami nie narusza prawa australijskiego.
Baron Morkoc, badacz z Centrum Badań nad Reformami Prawa i Sprawiedliwości Społecznej Australijskiego Uniwersytetu Narodowego, powiedział na przesłuchaniu komisji, że jest to „niepokojące”.
Powodem, dla którego taka droga jest otwarta, są legalne płatności, takie jak emerytury, np. te otrzymywane przez rosyjskich emerytów mieszkających w Australii. W porównaniu z innymi praktykami międzynarodowymi, a mianowicie te z Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych, jest to pewna nieprawidłowość” - powiedział Morkoc.
Płatności od osób fizycznych i podmiotów objętych sankcjami są legalne
Wyjaśnił, że w tych innych krajach wydawane są zezwolenia na zwolnienia, po to aby umożliwić pewne transakcje, takie jak wypłata emerytur pochodzących z Centralnego Banku Rosji.
„Państwa te, osobom ukaranym zablokowały możliwość płacenia swoim obywatelom. [...] i wybrały opcję wydawania licencji na zwolnienia, aby umożliwić kontynuowanie pewnych transakcji, a nie dały ogólnego zwolnienia dla wszystkich płatności”.
Wezwania do identyfikacji i zamrożenia rosyjskich aktywów
W centrum uwagi znalazły się również zamrożone rosyjskie aktywa w Australii. Dr Anton Moiseienko, profesor nadzwyczajny prawa na Australijskim Uniwersytecie Narodowym, powiedział, że istnieje potrzeba zidentyfikowania ich wszystkich.
Powiedział, że rząd australijski już wcześniej ocenił, że całkowita kwota rosyjskich aktywów w Australii, zarówno państwowych, jak i prywatnych, wynosi 100 milionów dolarów.
Jednocześnie Euroclear, która jest belgijską izbą rozliczeniową, trzymającą rosyjskie własności państwowe dla rosyjskiego banku centralnego, wielokrotnie deklarowała, że 2 procent rosyjskich aktywów jest denominowanych w dolarach australijskich” - powiedział Moiseienko.
„Dwa procent tego, co trzymają dla rosyjskiego banku centralnego, wynosi około 6,7 miliarda dolarów”.
Moiseienko powiedział, że dokładne aktywa, o których mowa, nie są znane, a jednym z możliwych wyjaśnień jest to, że w Australii mogą istnieć konta bankowe otwarte w interesie Banku Centralnego Rosji, ale formalnie mogą być własnością Euroclear.
W związku z tym aktywa te nie są zidentyfikowane w Australii jako należące do Banku Centralnego Rosji i nie są zamrożone.
„Najważniejsze jest jednak, aby australijska opinia publiczna znała dokładną wielkość rosyjskiego suwerennego bogactwa, które jest przechowywane w Australii, bezpośrednio lub pośrednio” - powiedział Moiseienko.
„Mam nadzieję, że komisja będzie miała okazję zapytać Australijskie Biuro Sankcji, jakie wysiłki podjęto, aby uwzględnić takie liczby w raportach finansowych Euroclear i zidentyfikować wszelkie pośrednie przechowalnie rosyjskiego majątku państwowego w Australii”.
W odpowiedzi Julie Heckscher z wydziału polityki regulacyjnej i prawnej DFAT potwierdziła, że departament był świadomy zamrożonych rosyjskich aktywów w Australii o wartości 100 milionów dolarów.
Powiedziała, że zgodnie z australijskim prawem sankcyjnym, departament nie ma uprawnień do podejmowania jakichkolwiek działań w odniesieniu do aktywów innych niż samo ich zamrożenie.
Australia pozostaje największym nabywcą produktów naftowych pochodzących z rosyjskiej ropy rafinowanej w krajach trzecich, to potwierdzają zeznania kilku ekspertów, którzy pojawili się na rozprawie.
SBS News po raz pierwszy poinformował o tej luce w lipcu 2024 r. Kwestia ta została również wspomniana w dwóch oddzielnych dochodzeniach Senatu.
W październiku 2025 r. SBS News ujawniło również, że sankcjonowane tankowce z flotą ci enia nadal pojawiały się w łańcuchach dostaw australijskich firm.
Presja ekspertów i członków społeczności na rząd, aby zamknąć tak zwaną lukę w przepisach dot. „ ropy splamionej krwią” znacznie wzrosła w 2025 roku, a minister spraw zagranicznych Penny Wong powiedziała, że rząd spodziewał się, że przemysł „zapobiegnie przypadkowemu finansowaniu przez ich łańcuchy dostaw, nielegalnej i niemoralnej inwazji Rosji na Ukrainę”.
Vaibhav Raghunandan, analityk z 'Unia Europejska i Rosja w Centrum Badań nad Energią i Czystym Powietrzem' (CREA), który pojawił się w rozmowie wideo z Amsterdamu, powiedział, że niedawny zakaz UE wprowadzania produktów naftowych rafinowanych z rosyjskiej ropy w krajach trzecich, spowodował spadek rosyjskiej sprzedaży ropy na całym świecie.
Dodał jednak, że sankcje nie działają w izolacji, a „brak koordynacji między sojusznikami Ukrainy pomógł Rosji znaleźć techniki ich obejścia, które wymagają dalszego modyfikowania sankcji”.
„Australia zakupiła jedną czwartą całego wolumenu od rafinerii, które CREA zidentyfikowała jako korzystające z Rosji w 2025 roku. Niektóre rafinerie, które nie uważają UE za ważny rynek, uważają Australię za nią.
Australia ma zatem wyjątkową pozycję, ponieważ jest w stanie dalej ograniczać rosyjskie dochody z ropy naftowej poprzez zakaz tego handlu.
Andrew Mencinsky, przewodniczący Ukraińskiej Rady NSW, wezwał rząd do zamknięcia luki.
„Szacuje się, że import ten przyniósł Kremlowi 2,5 miliarda dolarów przychodów, co znacznie przewyższa 1,7 miliarda dolarów pomocy udzielonej na wsparcie Ukrainy” - powiedział podczas przesłuchania.
„Szczerze mówiąc, to jest przerażające. To szokujące. Jest to nieuzasadnione i nie do przyjęcia dla każdej osoby, do której mówię. To musi się skończyć.”
Według Departamentu Spraw Zagranicznych splicyzowana ropa w krajach trzecich była trudna do wyśledzenia, a jej pochodzenia nie można było wiarygodnie ustalić.
„Duży udział Rosji w globalnych dostawach ropy i mieszanie się produktów naftowych sprawia, że wyeliminowanie przychodów, jakie Rosja zyskuje z tej sprzedaży, jest złożonym wyzwaniem” - powiedział pierwszy asystent sekretarza DFAT Christian Hirst.
Import produktów pochodzących ze „splamionej krwią ropy” trwa
Australia rozważała opcje ograniczenia importu rosyjskiej ropy naftowej sprzedawanej przez pośredników poprzez monitorowanie europejskich sankcji na ropę rafinowaną i tak jak Wielka Brytania wdroży nadchodzący zakaz, powiedział Hirst.
Australijscy urzędnicy współpracowali z przemysłem nad kwestią mieszania rosyjskiej ropy podczas procesów rafineryjnych, dodał Hirst.
Przedstawiciele Australijskiego Instytutu Naftowego powiedzieli, że przemysł zastosuje się do wszelkich innych sankcji.
Powiedzieli jednak, że „opracowanie kolejnego zestawu sankcji musiałoby być wykonane ostrożnie, aby zapewnić bezpieczeństwo paliw i cen paliw, a to wymagałoby konsultacji z branżą”.
Międzynarodowe dochodzenia prześledziły dokąd wysyłana jest rosyjska ropa naftowa, co oznacza, że można zidentyfikować te rafinerie gdzie jest ona mieszana z ropą innego pochodzenia, powiedziała przewodnicząca Australijskiej Federacji Organizacji Ukraińskich Kateryna Argyrou, wzywając do zakazu importu jakiejkolwiek ilości rosyjskiej ropy.
„Niezależnie od tego, czy przechodzi przez pośrednika - taką pralnię, która pierze rosyjską ropę, a następnie eksportuje ją jako nierosyjską, jej pochodzenie jest nadal takie samo, pieniądze płyną do Federacji Rosyjskiej” - powiedziała na przesłuchaniu komisji Argyrou.
Obowiązek przemysłu powinien spoczywać na zapewnieniu czystego łańcucha dostaw, tak jak korporacje muszą to robić zgodnie z nowoczesnymi przepisami o niewolnictwie, powiedziała.
Zakwestionowane uprawnienia wykonawcze
Wszelkie przepisy dotyczące sankcji powinny być wspierane przez silne i dobrze wyposażone środki egzekwowania przepisów, usłyszała komisja.
Clancy Moore, dyrektor generalny Transparency International Australia, wspomniała o sprawie sądu federalnego z początku 2024 r., który orzekł, że australijska firma Tigers Realm prawdopodobnie naruszyła rygor sankcji.
SBS śledzi ło przypadek Tigers Realm w 2023 i 2024 roku. Spółka notowana na ASX kontynuowała wydobycie węgla w rosyjskim regionie Czukotka, mimo że produkt został objęty sankcjami w Australii.
Sąd Federalny orzekł później, że firma może naruszyć sankcje, a Tigers Realm ogłosił sprzedaż swoich rosyjskich aktywów.
Jednak, jak zasugerował Moore, nie było żadnego znanego wykonania na podstawie wyroku sądu.
„Doszło do wyraźnego potencjalnego naruszenia, ale nie słyszeliśmy jeszcze żadnego rodzaju egzekwowania w tej konkretnej sprawie” - powiedział Moore.
Moisejenko powtórzył, że jeśli sankcje nie zostaną poparte silnymi zapisami egzekwowania przepisow, „wszystkie te środki stanowią nie więcej niż komunikat prasowy”.
„W ciągu ostatnich czterech lat nie widzieliśmy żadnych przykładów działań egzekucyjnych w Australii w związku z sankcjami wobec Rosji, w przeciwieństwie na przykład do sytuacji w Indiach, UE, Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych czy Kanadzie” - powiedział Moisejenko.
Hekscher powiedział, że departament zwiększył swoje wsparcie informacyjne i zgodne z przepisami dla australijskiej opinii publicznej, i nieustannie pracuje w całym rządzie, aby „upewnić się, jak najlepiej, że Australia nie przyczynia się do unikania rosyjskich sankcji”.
„Ale nie zamierzam udawać, że mamy wszystkie odpowiedzi, [że] zamknęliśmy wszystkie luki [lub] zamknęliśmy wszystkie luki. Jest to ciągła ewolucja z zestawem wyrafinowanych przeciwników próbujących znaleźć sposoby na unikanie i ukrywanie transakcji”.
Raport komisji senackiej na temat Rosji ma zostać złożony pod koniec marca 2026 r.
— Z raportem australijskiego Associated Press.
Aby uzyskać najnowsze informacje z SBS News, pobierz naszą aplikację i zap isz się do naszego newslettera.
