Co tak naprawdę wydarzyło się 26 stycznia?

People Observe Australia Day Holiday

MELBOURNE, AUSTRALIA - JANUARY 26: Proud Gunai and Gunditjmara woman Meriki Onus takes part in the Invasion Day Rally on January 26, 2025 in Melbourne, Australia. Australia Day, formerly known as Foundation Day, is the official national day of Australia and is celebrated annually on January 26 to commemorate the arrival of the First Fleet to Sydney in 1788. Many Indigenous Australians refer to the day as 'Invasion Day' and there is a small but growing movement to change the date amid broader debate on the day's significance. (Photo by Darrian Traynor/Getty Images) Credit: Darrian Traynor/Getty Images

26 stycznia to jedna z najbardziej kontrowersyjnych dat w historii Australii. Często określana jako urodziny narodu, dzień ten nie oznacza ani formalnego założenia kolonii, ani utworzenia Wspólnoty Narodów. Zamiast tego odzwierciedla wielowarstwową historię ukształtowaną przez kolonizację, decyzje polityczne i trwający opór Pierwszych Narodów. Zrozumienie, co właściwie wydarzyło się w 26 stycznia ujawni, dlaczego data jest tak różnie postrzegana w całym kraju.


Kluczowe punkty
  • Pierwsza Flota przybyła do Botany Bay 18 stycznia 1788 r., a nie 26 stycznia.
  • Australia została założona 7 lutego 1788 roku, a nie 26 stycznia.
  • 26 stycznia od dawna jest miejscem protestów i mówienia prawdy dla ludów Pierwszych Narodów.

Ten artykuł, oparty jest na wideo NITV przedstawionym przez Johna-Paula Janke, redaktora National Indigenous Affairs w SBS i współgospodarza The Point on NITV. Mowi on , jak 26 styczeńia stał się Dniem Australii i dlaczego nadal ma bardzo różne znaczenie dla ludzi w całym kraju.

Co wydarzyło się 26 stycznia w Australii?

26 stycznia to dzień w 1788 roku, kiedy kapitan Arthur Phillip umiescil brytyjską flagę w Sydney Cove. Tego wieczoru Pierwsza Flota składająca się z jedenastu statków zakotwiczyła w Port Jackson, ponad osiem miesięcy po opuszczeniu Anglii.

Chociaż ten moment jest często określany jako początek narodu, nie był to ani początek brytyjskiego przybycia, ani formalne założenie kolonii.

Sydney Cove, New South Wales, Australia, 1788, (1886).
Sydney Cove, New South Wales, Australia, 1788, (1886). Sydney Cove is a bay on the southern shore of Sydney Harbour. It was the site chosen in 1788 by Captain Arthur Phillip for the establishment of the first British colony in Australia, which later became the city of Sydney. The date of the colony's founding, 26 January, is today celebrated as Australia Day. Wood engraving from 'Picturesque Atlas of Australasia, Vol I', by Andrew Garran, illustrated under the supervision of Frederic B Schell, (Picturesque Atlas Publishing Co, 1886). (Photo by The Print Collector/Print Collector/Getty Images) Credit: Print Collector/Print Collector/Getty Images

Czy pierwsza flota przybyła 26 stycznia?

Nie. Pierwsza Flota zaczęła przybywać do Botany Bay 18 stycznia 1788 roku. Po ocenie obszaru Phillip stwierdził, że nie nadaje się do osadnictwa ze względu na słabą glebę i ograniczoną ilość słodkiej wody.

Silne wiatry opóźniły oddalenie floty i 25 stycznia dwa francuskie okręty dowodzone przez kapitana Jean-François de La Pérouse pojawiły się na morzu. Wczesnym rankiem Phillip i mała grupa przenieśli się do Sydney Cove, gdzie 26 stycznia odbyła się krótka ceremonia.

Kiedy oficjalnie powstała Australia?

Kolonia Nowej Południowej Walii została oficjalnie ogłoszona 7 lutego 1788 roku, kiedy oficjalnie ustanowiono gubernatora Arthura Phillipa.

Granice kolonii rozciągały się na wschód od 135 południka, obejmując ponad połowę kontynentu. Granice te opierały się na traktatach europejskich, mimo że ziemia była już domem Pierwszych Narodów.

Arthur Phillip, British naval commander, c 1789.
WIELKA BRYTANIA - 10 CZERWCA: Grawerowanie W. Sherwina na podstawie obrazu F Wheatly przedstawiającego Phillipa (1738-1814), który w 1787 roku dowodził Pierwszą Flotą przewożącą skazanych do Australii. Dzień jego lądowania w Botany Bay, 26 stycznia 1788 roku, był później obchodzony jako Dzień Australii. Phillip założył kolonię karną w Sydney Cove w Port Jackson i został gubernatorem (administratorem kolonialnym) Nowej Południowej Walii. (Zdjęcie: SSPL/Getty Images) Credit: Science & Society Picture Librar/SSPL via Getty Images

Jak lądowanie wpłynęło na Pierwsze Narody?

Pierwsza Flota przybyła do Kraju należącego do co najmniej 29 grup rodowych Pierwszych Narodów w basenie Sydney.

Dla ludów Pierwszych Narodów 26 stycznia oznacza początek wywłaszczenia, przemocy i oporu. Te skutki są nadal odczuwalne dzisiaj.

Dlaczego 26 stycznia stał się Dniem Australii?

26 stycznia został po raz pierwszy opublikowany jako święto państwowe w Nowej Południowej Walii w 1818 roku przez gubernatora Lachlana Macquarie. Był wtedy znany jako Dzień Pierwszego przybycia lub Dzień Fundacji.

Do 1888 roku większość kolonii obchodziła 26 stycznia jako Dzień Założenia lub Rocznicę, chociaż każda kolonia miała inne daty założenia.

Pod koniec XIX wieku Australijskie Stowarzyszenie Tubylców stało się zdecydowanym orędownikiem święta narodowego 26 stycznia. Organizacja promowała federację, ale ograniczyła członkostwo do ludzi białych, urodzonych w Australii mężczyzn.

Czy Dzień Australii oznacza Federację?

Nie. Wspólnota Australii powstała w Nowy Rok 1901. Pierwsze posiedzenie parlamentu federalnego odbyło się później, 9 maja 1901 r.

26 stycznia nie oznacza żadnego z tych wydarzeń. Zamiast tego upamiętnia lądowanie w 1788 roku w Sydney Cove.

Kiedy weszła w życie nazwa Australia Day?

Idea narodowego Dnia Australii pojawiła się podczas I wojny światowej w ramach zbierania funduszy na wojnę. Przez kilka lat wydarzenia odbywały się w lipcu, a nie w styczniu.

Do 1918 roku niektóre organizacje zaczęły nazywać 26 stycznia Dniem Australii. W 1930 roku Australijskie Stowarzyszenie Tubylców formalnie przyjęło tę nazwę, a do 1935 roku większość stanów poszła za nią, chociaż Nowa Południowa Walia nadal nazywała to Dniem Rocznicy przez kilka kolejnych lat.

Dlaczego 26 stycznia jest dniem żałoby dla narodów Pierwszych Narodów?

W 150. rocznicę lądowania w 1938 r. przywódcy Pierwszych Narodów zorganizowali Dzień Żałoby. Był to jeden z najwcześniejszych krajowych protestów praw obywatelskich Aborygenów, zwracający uwagę na niesprawiedliwość, wykluczenie, i wywłaszczenie.

Od tego czasu 26 stycznia pozostał potężnym dniem protestów, pamięci i przetrwania dla wielu społeczności Pierwszych Narodów.

Kiedy 26 stycznia stał się narodowym świętem państwowym?

Ustalenia dotyczące świąt państwowych różniły się między stanami przez dziesięciolecia. Niektórzy zaznaczyli sam 26 stycznia, podczas gdy inni obchodzili święto w najbliższy poniedziałek.

Po dwusetnej rocznicy 1988 wszystkie stany stopniowo dostosowywały swoje święta państwowe. 26 stycznia stał się jednolitym narodowym świętem państwowym w 1994 roku.

Australia Day Live 2024
SYDNEY, AUSTRALIA - JANUARY 26: A general view is seen during Australia Day Live 2024 at the Sydney Opera House on January 26, 2024 in Sydney, Australia. (Photo by Don Arnold/WireImage) Credit: Don Arnold/WireImage

Dlaczego 26 stycznia nadal ma znaczenie?

26 stycznia ma wiele znaczeń. Dla niektórych reprezentuje tożsamość narodową i świętowanie. Dla wielu ludów Pierwszych Narodów symbolizuje inwazję, stratę i odporność.

Dyskusje trwają w całej Australii, zrozumienie pełnej historii daty ma kluczowe znaczenie dla mówienia prawdy i budowania bardziej świadomej i integracyjnej przyszłości.

Ten segment został wyprodukowany we współpracy z NITV. Dźwięk z John-Paul Janke pochodzi z wideo NITV.


Share
Follow SBS Polish

Download our apps
SBS Audio
SBS On Demand

Listen to our podcasts
Independent news and stories connecting you to life in Australia and Polish-speaking Australians.
Interviews and feature reports in English from SBS News
Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS
Polish News

Polish News

Watch it onDemand