Czy j. polski zniknie z listy języków, z których można zdawać maturę w Australii?
W trakcie przygotowywania dzisiejszej pogadanki wpadł mi w ręce artykuł z Sydney Morning Herald, na temat egzaminów maturalnych. Od lat nie lekceważę żadnych publikacji dotyczących szkolnictwa. Tak samo było i w tym przypadku.
Artykuł dotyczył strony finansowej egzaminów maturalnych. W Nowej Południowej Walii na przygotowanie, przeprowadzenie oraz ocenianie matur w ubiegłym roku wydano 98 milionów dolarów. W latach poprzednich było tylko niewiele mniej. Znaczną część tej kwoty pochłania opracowanie i przygotowanie pytań egzaminacyjnych wraz z odpowiednio dobranymi tekstami, szczególnie z języków. Bez względu na to, czy dany egzamin będą zdawać tysiące uczniów, czy tylko kilkanaścioro ta procedura jest bardzo kosztowna.
Coraz częściej daje się słyszeć głosy, aby zlikwidować niektóre, oferowane do matury kursy. Oczywiście w pierwszym rzędzie te, które mają niewielką liczbę kandydatów, bo są najdroższe w przeliczeniu na jednego ucznia.
I tutaj pojawia się dla nas ostrzegawcze światełko. Spośród kilkunastu języków, z których można w Australii zdawać maturę, polski z roku na rok ma coraz mniej kandydatów. Na pewno nie jest jeszcze zagrożony w przeciągu paru najbliższych lat.
Ale co będzie dalej?
Kto z nas wie? To znaczy powinniśmy wiedzieć wszyscy! Jeśli już teraz nie rozpoczniemy intensywnego działania, to przyszłość języka polskiego, naszego pięknego rodzinnego języka jako przedmiotu maturanego w Australii może być po prostu zagrożona.
Dlaczego to jest takie ważne? Po co zdawać język polski?
Wyjaśnienie zacznę od końca – nie, absolutnie nie lepiej wybierać jakiś inny język. Już nawet z tego powodu, że z góry skazujemy nasze dziecko na doganianie tych, którzy danym językiem posługują się na co dzień w swoich rodzinach, jak my polskim. O wiele trudniej jest dobrze zdać język wyuczony, niż ten nawet w minimalnym stopniu nabyty w domu.
Do matury a tym samym do przyjęcia na studia liczy się 5 najlepiej zdanych przedmiotów. Dla wszystkich naszych uczniów język polski to ich najlepiej zdany przedmiot maturalny. Daje im to aż 20% ogólnego wyniku do przyjęcia na studia. Niektóre uniwersytety dodają nawet punkty za dobrze zdany język poza angielskim. Więc oczywiste jest, że warto wybrać do matury język polski.
Czy dziecko poradzi sobie, z ‘polską maturą’?
Zacznijmy może od tego, że wielu polskich rodziców nie zdaje sobie sprawy na czym polega matura z języka polskiego. To nie jest egzamin jaki pamiętamy z naszych lat szkolnych w Polsce. Nie ocenia się znajomości gramatyki ani literatury, ale podobnie jak z każdego drugiego języka największy nacisk kładzie się na umiejętność komunikacji, możliwość porozumienia się w tym języku.
Jak wygląda matura z języka polskiego w Australii?
Egzamin maturalny ocenia cztery umiejętności ucznia: mówienie, słuchanie, czytanie oraz pisanie.
Egzamin ustny z mówienia uczniowie zdają już w sierpniu. Składa się on z dwu części – część pierwsza, to swobodna rozmowa na codzienne tematy: zainteresowania, spędzanie wolnego czasu, plany na przyszłość... Rozmowa trwa ok 7 minut i jest oceniana z 10 punktów.
Część druga, o wartości 15 punktów, to około 8 minutowa dyskusja na wybrany przez ucznia temat. Tematy mogą być różne – o wielkim Polaku, o regionie Polski lub mieście, z którego pochodzi rodzina, o muzyce, o sporcie itd. Do tego tematu uczeń może się przygotowywać nawet przez dwa lata, oczywiście pod kierunkiem nauczyciela. Pomoc rodziców jest jak najbardziej widziana.
Tak więc pierwsze 25 punktów można otrzymać właściwie minimalnym wysiłkiem. Akcent, urodzonego tutaj ucznia nie wpływa na ocenę.
Egzamin pisemny z języka polskiego uczniowie zdają o tej samej porze październiku w całej Australii. Trwa 2 godz. 40 min. Składa się on z trzech części, każda na oddzielnym arkuszu egzaminacyjnym.
Najpierw rozumienie tekstów wysłuchanych, których w sumie jest sześć. Aby udowodnić zrozumienie każdego z tych tekstów, na pytania do pierwszych trzech należy odpowiedzieć po angielsku. Do kolejnych trzech, odpowiedzi trzeba napisać po polsku. Teksty są krótkie, nieskomplikowane, po prostu wzięte z życia. Ta część egzaminu warta jest 30 punktów.
Kolejną częścią egzaminu jest rozumienie tekstów przeczytanych. Pierwsze dwa, krótkie teksty są tematycznie związane. Pytania zwykle dotyczą porównania opinii, czy też sposobu prezentowania tej opinii. Uczniowie wyjaśniają to po angielsku. Ta część warta jest 10 punktów. Na trzeci, również krótki tekst trzeba odpowiedzieć po polsku. Może to być na przykład odpowiedź na zamieszczony list, napisanie krótkiego ogłoszenia, zrobienie notatki – podane są wszystkie informacje. Należy je po prostu umiejętnie wykorzystać i napisać w innej formie. Ta część ma wartość 15 punktów.
Ostatni arkusz egzaminacyjny zawiera trzy pytania na wolny temat. Należy wybrać jedno z tych pytań i napisać wypracowanie na około półtorej strony.
Podczas egzaminów wolno korzystać ze słowników.
A co z bogatą polską literaturą?
W trakcie cotygodniowych lekcji, trwających trzy godziny zegarowe każdy nauczyciel może według własnego uznania wybrać ciekawe teksty literackie. I robimy to, biorąc oczywiście pod uwagę możliwości uczniów, których mamy w klasie. Także przy opracowywaniu tematu do ustnej dyskusji, każdy uczeń może a nawet powinien dotrzeć do utworów literackich obrazujących ten temat.
Co zrobić, żeby dobrze zdać? Czy wystarczy tylko w domu mówić po polsku?
Oczywiście jest niezwykle ważne, aby starać się w domu mówić po polsku, ale to nie wystarczy. Konieczne jest pewne usystematyzowanie znajomości języka i przede wszystkim opanowanie techniki egzaminacyjnej. To właśnie daje praca pod kierunkiem doświadczonego nauczyciela.
Dlatego szczególnie na poziomie szkoły średniej należy zapisać dziecko do prowadzonych przez Departament Edukacji jednego z ośrodków Saturday School.
W Sydney jest ich trzy – w Ashfield, Chatswood i w Liverpool. Nauka w tych szkołach jest całkowicie bezpłatna. Dlatego zwracam się do wszystkich państwa.
Zapiszcie swoje dziecko na j.polski!
Zapisy trwają jeszcze do 20 lutego.
W innych stanach Australii istnieja podobne ośrodki nauki języka polskiego.
Wykorzystajmy szansę jaką Australia daje naszym dzieciom. To opłaci nam się stokrotnie.
Marianna Łacek
Zainteresowanym rodzicom z NSW, a także z innych stanów Australii chętnie udzielę dodatkowych informacji:
Marianna Łacek tel . (02) 9798 8690 email: mlacek@optusnet.com.au
