Watch FIFA World Cup 2026™ LIVE, FREE and EXCLUSIVE

PM husu ba Australianu sira atu 'halo sira nia parte' iha diskursu nasionál ne'ebe raru akontese

Iha diskursu nasionál ida ne'ebé ladún akontese, Primeiru-Ministru Anthony Albanese fó ona konsellu ba australianu sira oinsá sira bele ajuda hasoru falta kombustível nian.

A close up shot of Anthony albanese in a black suit

Primeiru-Ministru hato'o ona diskursu ida ba nasaun, hodi husu ba australianu sira atu 'ajuda malu' tanba folin gazolina no gazoel nian sa'e maka'as. Source: AAP / Mick Tsikas

Primeiru-ministru Anthony Albanese husu ona ba Australianu sira atu "halo sira nia parte" liuhosi "tempu inserteza sira" ne'ebé provoka hosi funu ne'ebé la'o hela iha Médiu Oriente iha nia diskursu nasionál dahuluk.

Diskursu ho minutu tolu ne'e grava ona no transmite iha nasaun tomak iha tuku 7 kalan iha loron-kuarta kalan bainhira impaktu ekonómiku sira hosi blokeiu Estreitu Ormuz nian aumenta maka'as.

Buat ne'ebe importante tebes maka, primeiru-ministru rekuza ona atu hatete katak iha problema sira ho interupsaun iha kadeia fornesimentu kombustível globál - ne'ebé kauza ona petróleu brutu sa'e maka'as no kauza falta lokalizadu sira tanba sosa ho pániku - hanesan krize ida.

Albanese viola ona konvensaun ba métodu komunikasaun ne'ebé ladún uza, ne'ebé baibain uza hodi fó sai dezenvolvimentu nasionál boot sira hanesan envolvimentu iha Funu Irake nian.

Iha nia diskursu PM hatete "Ha'u nia maluk australianu sira. Tuir natureza, ita hanesan nasaun ida ne'ebé optimista. Maibé ha'u komprende katak agora daudaun susar atu sai pozitivu".

"Funu iha Médiu Oriente hamosu aumenta ihfolin gazolina no gazoel nian iha istória. Austrália la'ós partisipante ativu ida iha funu ne'e". "Maibé australianu hotu-hotu selu folin aas tebes tanba funu ne'e."

Diskursu ne'e laiha medida foun sira, envezde repete anúnsiu sira ne'ebé halo iha loron hirak liubá.

Ida-ne'e inklui Planu Nasionál Seguransa Kombustível nian ne'ebé adota hosi Gabinete Nasionál iha Segunda-feira, redusaun ida ba fulan tolu iha excise kombustível nian ho sentavus 26,3 kada litru no redusaun ida hosi taxa utilizadór estrada veíkulu pezadu nian ba kondutór kamiaun sira.

Premeiru Ministru mos fó hanoin ba australianu sira atu kontemnte ho sira nia férias Páskua, maibé konserva kombustível bainhira posivel no "halo sira nia parte" hodi liu tempu dezafiante sira iha oin.

Albanese hatete "Se ita-boot la'o iha estrada, keta lori kombustível barak liu fali ita-boot nia presiza - enxe de'it hanesan ita-boot normalmente ense. Hanoin ema seluk iha ita-boot nia komunidade, iha ai-laran no iha indústria krítiku sira".

"No iha semana hirak tuir mai, se ita-boot atu ba serbisu, karik diak liu sa'e komboiu ka Tram ka autokaru".

PM rekoñese katak xoke ekonómiku nian sei "iha ita nia let durante fulan ruma nia laran".

Albanese nota katak se situasaun sai aat liután, "ita bele koordena pasu sira tuirmai hamutuk," maibé nia la elabora saida maka sei inklui iha pasu ne'e.

SBS News hetan informasaun husi fonte seniór ida husi gabinete katak restrisaun ba kombustivel la'ós imediatu, maibé ezije medida voluntáriu, maibé situasaun ne'e volatil tebes.

Enderesu raru ida ne'ebé rai ba tempu krize nian

Diskursu ne'e kontraste tebes ho diskursu ikus ne'ebé Australia hetan iha Marsu tinan 2020 hosi eis-primeiru-ministru Scott Morrison iha inísiu pandemia COVID-19.

Nune'e mos Iha Fevereiru 2009, eis-primeiru-ministru Kevin Rudd uza métodu ne'ebe hanesan hodi hato'o deskulpa ida ba "Jerasaun ne'ebe foti obriga hosi familia sira" husi ema Indijena sira.

Iha tinan 2003, Eis-primeiru-ministru John Howard mos dirije ba nasaun hodi fó sai katak Austrália sei hamutuk ho funu iha Irake.

SORRY CANBERRA KEVIN RUDD
Iha tinan 2009, Primeiru-Ministru iha tempu ne'ebá, Kevin Rudd, hato'o deskulpa ida ne'ebé hein kleur tebes hodi hatete deskulpa ba "tristeza, sofrimentu no lakon" ne'ebé maka inflika ba jerasaun mane no feto indíjena sira. Source: AAP / Alan Porritt

Austrália agora daudaun iha nivel daruak hosi planu nasionál resposta ba kombustível ho etapa haat, no governu kontinua garante katak nível fornesimentu públiku nian mantein metin, maski prokura aumenta ona folin sira.

Iha predisaun katak, Albanese sei hatan tan pergunta sira kona-ba pozisaun Austrália nian no posibilidade hosi resesaun ida iha loron-kinta, bainhira nia mosu iha Klube Nasionál Imprensa nian ka National Press Club.

For the latest from SBS News, download our app and subscribe to our newsletter.


4 min read

Published

By Ewa Staszewska

Presented by Cristina Benedek

Source: SBS




Share this with family and friends


Follow SBS Tetum

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now