Geçtiğimiz hafta İçişleri Bakanı Peter Dutton, İŞİD'e katıldıkları ve "ciddi terörizm faaliyeti gösterdikleri" nedeniyle beş kişinin Avustralya vatandaşlığından çıkarıldığını duyurmuştu.
İçişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, 1948 yılında yapılan Avustralya Vatandaşlık Yasası'nın başlangıcından bu yana, 34’ncü madde kapsamında 44 kişinin vatandaşlığı iptal edildi. Ayrıca 6 kişinin de, İslam devleti kurma amacıyla savaştığı için Avustralya vatandaşlığından atıldığı belirtildi. Aslında geçen haftaya kadar bu nedenle vatandaşlıktan çıkarılan tek kişi, Khaled Sharrouf olmuştu. Sharrouf, 2015 terörle mücadele yasaları altında Avustralya vatandaşlığından çıkarılmıştı.
Deniz aşırı ülkelerde terörist faliyetlere katılmak, devlet tarafından vatandaşlıktan atılmaya yol açabilecek tek sebep. İçişleri Bakanlığı, bir kişinin vatandaşlık başvurusunda yanıltıcı bilgi verdiğini kanıtlandığı takdirde de vatandaşlığını iptal etme gücüne sahip. Hatta bu vatandaşlık zaten verilmiş olsa bile…
2015'ten bu yana ise Avustralya Parlamentosu, vatandaşlarının Avustralya'ya olan bağlılığıyla çelişen olaylara karışmaları halinde vatandaşlıktan çıkarılmalarını öngörüyor. Üstelik de çok geniş bir çerçevede değerlendiriyor bu konuyu. Fakat hangi faaliyetler vatandaşlıktan atılmaya yol açar ve bir davranışın, kişinin Avustralya'ya olan bağlılığıyla tutarlı olup olmadığına kim karar verir?
Sadece çifte vatandaşlar risk altında
Öncelikle belirtmeliyiz ki sadece çifte vatandaşların Avustralya vatandaşlıkları risk altında. Çünkü Avustralya, vatandaşlarının vatansız olmasına izin vermiyor. "Sadece çifte vatandaş olanlar Avustralya vatandaşlığından çıkarılabiliyor ki, bu da eşitsizliğin başka bir türüdür. Çünkü iki kişi, örneğin denizaşırı terör eylemleri gibi eylemlere katılmışlarsa, içlerinden sadece çifte vatandaş olan Avustralya vatandaşlığını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalır. Eğer sadece Avustralya vatandaşıysanız, bu hak sizden alınamaz” diyor Avustralya Ulusal Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde vatandaşlık hukuku uzmanı ve Kamu Politikası Üyesi olan Profesör Kim Rubenstein. Anayasanın 32A bölümüne göre, Avustralya vatandaşlığından çıkarılmanın 5 sebebi bulunuyor.
1. Avustralya vatandaşlığınızdan vazgeçebilirsiniz
İlginçtir, sadece vatandaşlıktan çıkmak istemeniz, çıkabileceğiniz anlamına gelmiyor. Buna bakanlığın karar vermesi gerekiyor. Ve bu karar, vatansız kalacağınız anlamına geliyorsa, vatandaşlıktan çıkma izni vermiyor. Önce çifte vatandaş olduğunuzu ve Avustralya vatandaşlığından çıktığınızda, diğer vatandaşlığınızın olduğunu kanıtlamanız gerekir.
2. Suç veya sahtekarlık içeren durumlar
Otomatik olarak bir Avustralya vatandaşı değilseniz, (örneğin, göçmen olarak Avustralya vatandaşlığı başvurusunda bulunmuşsanız), Bakanlık, suç veya sahtekarlık içeren durumlarda vatandaşlığınızı iptal edebilir. Burada sözü edilen sahtekarlık, vatandaşlık başvurusu sırasında yanlış ve yanıltıcı bilgi vermektir.İçişleri Bakanlığı sözcüsüne göre, kişi vatandaşlık hakkını aldıktan sonra, başvurusunda sahtekarlık yaptığı ve yanlış bilgi verdiği tespit edilirse vatandaşlıktan çıkarılır. Veya vatandaşlık başvurusunda ciddi bir suç bildirilmemişse, yine vatandaşlıktan atabilir. Bir başka deyişle, bu yaptığınız devlete vatandaşlık kararınızı verirken doğru bilgi vermediğiniz anlamına gelir.
3. Özel ikamet şartlarına uyulmaması
Otomatik olarak Avustralya vatandaşı olmamışsanız, bakanlık, özel ikamet şartlarına uymadığınız durumlarda da vatandaşlığınızı iptal edebilir. Özel ikamet şartları, Avustralya'ya özel hizmetler verenler için uygun görülen vatandaşlık şartlarıdır. Örneğin, Pakistan doğumlu kriket oyuncusu Fawad Ahmed'e Avustralya kriket deneme takımında oynaması için Avustralya vatandaşlığı verildi.
4. Avustralya’ya sadakatsizlik
Avustralya Vatandaşlık Yasası'nın 35'inci bölümüne göre iki ülke vatandaşlığı bulunan kişi, terörizmle ilgili işlere karışırsa, veya deniz aşırı ülkelerde terör örgütü olarak ilan edilmiş organizasyonlarda faliyet gösterir ve onlar için savaşırsa, Avustralya’ya sadakatsizlik etmiş olur ve doğrudan vatandaşlıktan çıkarılır. “Avustralya’ya sadakatsizlik ya da Avustralya’ya bağlılıkta tutarsızlık” deniz aşırı ülkelerde terör örgütü için savaşmak olarak özetlense de aslında bu terminoloji çok daha geniş bir alanda yorumlanabilir. Bu konunun, “Terör suçları ve diğer bazı suçlar için mahkumiyet" olarak adlandırılan yeni bir hükmü de olduğunu söyleyen Profesör Rubenstein, bu durumda Avustralya Ceza Mahkemesi uyarınca terör suçlarından mahkum edilmiş bir kişilerin, bakanlık tarafından vatandaşlıktan atıldığını belirtiyor. Profesör Rubenstein'a göre, Parlamento’nun bağlılık ve sadakat kavramlarını terörizmin ötesinde bir gösterge olarak düşünebilme kapasitesi, devlete vatandaşlıktan çıkarma cezasıyla cezalandırma konusunda çok daha fazla güç veriyor. “Parlamentonun Avustralya'ya olan bağlılığınızla çeliştiğini söyleyeceği faaliyet alanları çok geniş ve yeni bir kapsamdır. Hangi faaliyetlerin bu kapsama gireceğine Parlamento karar verecek” diyor Profesör Rubenstein. Ve soruyor: "Gelecekte hükümetin Avustralya'ya sadakatsizlik anlamına gelecek konuları çeşitlendirmekten alıkoyacak olan nedir?” Bir örnek, Avustralya'da kabul edilemez bulduğumuz, şu anda ceza hukuku ile ele alınan pedofili gibi bir davranış olabilir. Profesör Rubenstein'a göre, gelecekte bir hükümet, bu suçtan mahkum edilen bir çifte vatandaşı Avustralya değerlerine sadakatsiz olarak değerledirebilir. "Ceza hukuku ile vatandaşlık hukuku arasındaki sınırın burada bulanıklaşmasından endişe duyuyorum. Liberal demokratik toplumda açıkça kabul edilemez olan bu tür faaliyetlerin vatandaşlık yasasını kullanmaktan ziyade ceza hukuku sistemi aracılığıyla ele alınması gerektiğidir” diyor Profesör Rubenstein.
5. Avustralya vatandaşlığından çıkarılmış bir ebeveynin vesayeti altında olmak
Avustralya vatandaşlığından çıkarılmış bir ebeveynin vesayeti altındaki çocukların da vatandaşlıkları iptal edilebilir. Hatta çocuk Avustralya vatandaşlığı için başvuruda bulunmuşsa, bu başvurular da reddedilebilir.
Vatandaşlık başvurularının reddi
Avustralya'da 4 yıl boyunca ikamet etmek, 12 ay veya daha uzun süre daimi oturum iznine sahip olmak da Avusutralya vatandaşlığı almaya uygun olacağınız anlamına gelmiyor. İçişleri Bakanlığı bu yılın başlarında, 2016-2017 mali yılında 4,151 vatandaşlık başvurusunu reddettiğini açıkladı. Bunlardan 1,866'sı, Avustralya Vatandaşlık Sınavı’nda başarısız olan kişilerin başvurularıydı. Göç avukatı Judy Hamawi, "İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenen tüm şartları yerine getirdikten sonra bile bir vatandaşlığın reddedilmesi mümkün olabilir" diyor. Hamawi başka hangi durumlarda vatandaşlık başvurularının reddedilebileceğini ise şöyle açıklıyor:
“Bunlar arasında, karakter testini geçemeyen veya bir suçtan mahkum edilip,12 ay hapis cezasına çarptırılma sebepleri de yer alabilir. Vatandaşlığa başvurduktan sonra uzun bir süre Avustralya'dan ayrılmak, Bakanlığın başvurunuzu reddetmesinin başka bir nedeni olabilir. Yurtdışına taşınma veya belirli bir süre yurtdışında yaşamanız, vatandaşlığınızı aldıktan sonra Avustralya'da yaşamak niyetinde olmadığınız anlamına gelebilir. Bireyin tekrarlayan trafik suçları, ev içi şiddet mahkumiyetleri ve sahtecilik suçları karakter testinde olumsuz sonuç verebilir.” İçişleri Bakanlığı sözcüsü de, Avustralya hükümetinin vatandaşlık yasalarının bütünlüğünü çok ciddiye aldığını ve çocuklar da dahil olmak üzere tüm Avustralya toplumunu suçlardan korumayı taahhüt ettiğini belirtiyor.
