Rena Bahduş Paskalya anılarını anlatıyor: Janet Hanım'ın damla sakızlı Mardin çörekleri...

View Transcript

SBS Türkçe

View Podcast Series

Follow and Subscribe

Apple Podcasts YouTube Spotify Download (9.31MB)

Download the SBS Audio appAvailable on iOS and Android

Türkiye'den Melbourne'a göç eden Süryani Bahduş ailesinin ikinci kuşağı Rena Bahduş, ailesinin Paskalya Bayramını nasıl kutladığını SBS Türkçe'ye anlattı.

Paskalya, Hristiyan toplumu için çok önemli bir bayram. 40 gün önceden oruç ile başlayan bu kutsal dönem, İsa Peygamber'in çarmıha gerilerek öldürüldüğü Good Friday (Kutsal Cuma) ve yeniden dirildiği Paskalya Pazarı ile devam ediyor.

Melbourne'da yaşayan Rena Bahduş, İstanbul'da geçirdiği çocukluğunda yaşadığı Paskayla günlerinin bugün Melbourne'da yaşadıklarından çok da farklı olmadığını anlatıyor.

Annesinin Paskalya'da Mardin ve Diyarbakır mutfaklarından hazırladığı yemekleri özlemle anan Bahduş, yumurta tokuşturmanın büyük bir eğlence olduğunu ancak bugün artık gerçek yumurtaların yerini çikolata yumurtalarının aldığını anlatıyor.

Transcript

Seda Ercan

Hristiyan takviminin en önemli bayramı olan Paskalya, dünya çapında milyonlarca insan tarafından kutlanıyor. Hristiyanlar için Paskalya son derece önemli bir dönem. Ancak dindar olmayanlar veya diğer inançlara sahip insanlar için Paskalya denince akla uzun hafta sonu aileyle veya arkadaşlarla yapılacak sosyal etkinlikler, açık havada eğlenceler ve çocukların odak noktası olduğu aktiviteler geliyor. Peki Paskalya dönemi evlerde nasıl eda ediliyor? Türkiye'den göç eden Süryani Bahtuş ailesinin ikinci kuşağı olan Rena Bahtuş'la Türkiye'de ve daha sonra göç ettikleri Melbourne'da Paskalya bayramını nasıl kutladıklarını konuştuk ve rahmetli annesinin Paskalya sofralarını andık. Rena Hanım, SBS Türkçe yayınımıza hoş geldiniz.

Rena Bahduş

Teşekkür ederim Seda Hanım. İyi günler.

Seda Ercan

Rena Hanım, Easter yani Paskalya, Hristiyan alemi için ne anlama geliyor? Neyi temsil ediyor? Bizi aydınlatır mısınız bu konuda lütfen?

Rena Bahduş

Paskalya, Hristiyan toplumu için çok önemli bir bayramdır aslında. İsa Mesih'in çarmıha gerildikten sonra ölümü, yani buna Kutsal Cuma veya bazen Büyük Cuma deniliyor. İngilizce de Good Friday denilir. Ve ondan sonra, üç gün sonra da dirilişi ve gökyüzüne yükselişini simgeleyen bir gündür. Buna da Easter Sunday adlandırılır. O yönden bizim için çok önemli bir bayramdır.

Seda Ercan

Peki bu aslında ne kadarlık bir dönemi kapsıyor acaba? Yani Good Friday var. Sonra Paskalya Pazarı var. Ama öncesinde de hazırlıklar oluyor mu acaba?

Rena Bahduş

Tabii ki Paskalya dönemi büyük perhiz dönemiyle başlar. Bu 40 günde başlar. Bazen de bir ay. Bazı kişiler bir ay perhizi tutarlar. Bu süreç boyunca oruç tutulur. Hayvansal gıdalar tüketilmez. Bunlar başlıca olarak et, süt ve süt mamulleri, yumurta, balık gibi yiyeceklerdir. İsteyen kişiler haftada bir gün sadece balık yiyebilirler. Bunlardan hariç genellikle o kırk veya bir ay içinde vegan çeşidi her şey yenilir.

Seda Ercan

Bu 40 günlük perhizin sonunda da Good Friday başlıyor. Good Friday günü özel neler yapılıyor acaba?

Rena Bahduş

Good Friday gününde genelde tabii ki kiliseye gidiliyor. O bizim için üzücü bir gündür. Çünkü İsa Mesih'in çarmıha gerildiği ve öldüğü bir gün olduğu için o gün gidip ayinler yapılır kilisede. Bundan sonra 3 gün sonra da Easter Sunday oluyor.

Seda Ercan

Peki Rena Hanım şimdi derin bir dini anlam ifade ediyor hem Büyük Cuma hem de Paskalya pazarı ama bu anlamın ötesinde Paskalya bütün ülkenin böyle rengarenk yumurtalarla süslendiği işte çocukların sepetleri kollarına takıp Bahçelerde saklanmış renkli yumurtaları aradı. Bu renkli yumurtalar ne anlama geliyor acaba? Bu gelenek nasıl başlamış?

Rena Bahduş

Yumurtalar aslında yeni yaşamın veya doğurganlığın sembolü olmaktadır. İsa Mesih'in dirilişinin sembolizmini kutlamak amacıyla bu yumurtalar boyanır ve yenilir. O yönden oluyor. Genelde aslında ilk önce yumurtalar sadece kırmızıya boyanırdı ve kırmızı rengi İsa Mesih'in kanının sembolüydü. Tabii daha sonradan rengarenk boyalı ortaya çıktı. Bu sonradan gelen bir gelenektir.

Seda Ercan

Peki şimdi sizin aileniz, babanız Mardinli, anneniz Diyarbakır'da Türkiye'den, siz İskenderun doğumlusunuz ve belli bir yaşa kadar da İstanbul'da büyüdükten sonra kardeşlerinizle beraber, ailenizle beraber babanız ailece sizi Melbourne'a taşıdı. Türkiye'deki günlerinizde hatırladığınız kadarıyla Paskalya nasıl kutlanırdı acaba? Buradakinden farklı mıydı? Buraya geldiğinizde bir değişiklik gördünüz mü?

Rena Bahduş

İnanın ki orada da aynı şekilde kutlanırdı. Bir değişiklik yok diyebilirim. Yine Cuma günü ve Paskalya Pazar günü kiliseye gidilir. Orada ayinler okunur. Kilise çıkışı herkese renkli yumurtalar ve çörekler dağıtılır. Herkes birbirinin bayramını kutlar. Ondan sonra yumurta tokuşturma oyunları yapar ve çok eğlenceli olur aslında. Tabii çok iyi hatırlıyorum. O yumurta tokuşturma çok güzel, eğlenceli geçerdi. Ve genelde işte biz çocuk olduğumuz için hep biz kaybederdik. Böyle çok çekişmeli bir oyundur, eğlenceli bir şeydi ve her zaman yetişkinler kazanırdı bu oyunu. Çünkü çocuk olduğun için, tokuşturduğun zaman nasıl vuracağını bilemediğiniz için hep kaybederdik çocuk olarak. Ama tabii ki bunların hepsini hatırlıyorum. Çok güzel geçerdi. Kilise çıkışı herkes evlerine gider. Dostlarıyla yemekler yerdik. Seda Hanım şu noktada şu bilgiyi de söylemek isterim.

Seda Ercan

Lütfen buyurun.

Rena Bahduş

Biz Süryani Ortodoks toplumu olarak Paskalya Bayramı'nı eski takvime göre kutlarız. Yani bu sene mesela Paskalya bir hafta sonraya denk geliyor. Bazı seneler hatta altı hafta sonra bile olabiliyor. Her sene değişik zamanlarda olabiliyor. Bazı senelerde aynı zamana düşebiliyor. Bu sene bir hafta aralıklı oluyor. Takvimegöre biz Ortodokslar kutluyoruz.

Seda Ercan

Yani Katolikler 3 Nisan tarihi itibariyle Good Friday olarak başlıyor Paskalya'ya ama Ortodokslar bu sene bir hafta sonra başlayacak Paskalya'ya, öyle mi?

Rena Bahduş

Evet, öyle.

Seda Ercan

Peki Paskalya döneminde evlerde neler pişer, sofralara neler konur? Annenizin Paskalya sofralarının çok meşhur olduğunu da biliyorum. Biraz Paskalya sofrasını anlatır mısınız bize?

Rena Bahduş

Bahduş ailesi olarak annem, Cennet annem Mekanı cennet olsun. Paskalya zamanında çörekler yapardı. Damla sakızlı olanından. Ve bu çöreğin piştiği gün mutfağımız mis gibi kokardı Seda Hanım. Bir görseniz. Pamuk gibi püfür püfür tadı olan çörekler. Bir de onun yanında özel Mardin çöreği vardı. O da çok güzel. Baharatla yapılan bir çörekti. O da güzel olurdu. Ben severdim onu. Bir de Diyarbakır çöreği vardır ki o da tuzlu şeklinde yapılan bir çörektir. O da hoş olur. Bir de Annem lebeniye yapardı. O nasıl bir şey dersiniz? Buğday kaynatılır, yoğurtlu ve pekmezli yapılan bir tatlıdır.

Seda Ercan

Tatlı?

Rena Bahduş

Evet tatlı. Yoğurtla yapılıyor, pekmez dökülüyor. O ona bir tat verir. Tabi bazı kişiler ona pekmezsiz yapıyor. O zaman o tatlı gibi olmaz. Ben pekmezlisini severim. Sütlaç yapılır tabii ki. Annem yumurtalar haşlardı, biz değişik renkli yumurtalar haşlardık. Üzerine o stickerlar var ya, böyle İsa Mesih'in resmini veya haç koyardık, böyle yapıştırırdık yumurtaların üstüne. Et ağırlıklı yemekler yapardı annem.

Seda Ercan

Değil mi? Yani o vegan dönemden çıkılıyor, oruçtan çıkılıyor, et pişiyor o zaman evde, öyle mi?

Rena Bahduş

Tabii. Bir ay boyunca et yemediğimiz için, et, süt ve o gibi mamuller yemediğimiz için Paskalya zamanında daha çok et ağırlıklı yiyecekler yapılırdı, yemekler yapılır. Ondan sonra tabii arkadaşlarla, dostlarla kutlanırdı. Daha sonra misafirler bayramlaşmaya gelir. Yani klasik olarak gelirler. İkramda bulunuruz. Onlara çikolata veririz. Şimdiki Avustralya'ya geldiğimiz için çikolata yumurtaları veririz. Ondan sonra tabii normal yumurta da veririz ama artık şimdi insanlar normal yumurta, çikolata varken normal yumurtaya pek dokunmuyorlar. Ondan sonra çörek veririz. Sadece yumurtayı tokuşturma yarışı olduğu zaman alıyorlar. En son da bu tokuşturma yarışı olduğu zaman en son yumurtası hiç kırılmamış olan kişi birincilik yani o yarışmayı kazanan kişi o oluyordu. İşte böyle gülüşlü, kahkahalı bir bayram böyle geçerdi.

Seda Ercan

Rena Hanım, o zaman Paskalya bayramınızı bir hafta önceden de olsa şimdiden kutluyoruz sizin.

Rena Bahduş

Teşekkür ederim. Size iyi günler, iyi yayınlar dilerim.

END OF TRANSCRIPT