Her yıl Transparency International tarafından hazırlanan endeks, 180 ülkenin kamu sektöründeki yolsuzluk algısını hesaplıyor. Devlet sektörünün kişisel veya aile çıkarları için kullanılması, rüşvet ve kamu fonlarının kötü kullanılması ölçülüyor.
Avustralya 100 üzerinden 77 puanla 13’üncü sıradaki yerini korudu. Öte yandan Türkiye 41 puanla 78’inci sırada.
Transparency International genel olarak yolsuzluk konusunda bir gerileme olduğunu belirtiyor.
Tam demokratik ülkeler ortalama 75 puan alırken, sıkıntılı demokrasilerde bu 49, hibrid olarak tanımlanan yarı otokratik ülkelerde ise 35.
Özellikle Türkiye ve Macaristan’ın son beş yılda gerilediği belirtilirken, Türkiye “yarı özgür” kategorisinden “özgür değil”e geçirildi. Bunun demokratik standartlar, bağımsız medya ve hukukun egemenliği konularındaki gerilemeye bağlıyor.
Özellikle izlenmesi gereken ülkeler olarak 22nci sıradaki Amerika ve 35 puanla 105inci sıradaki Brezilya var.
Danimarka yolsuzluğun en az olduğu ülke olarak belirlenirken Yeni Zelanda ikinci sırada
Transparancy Internaitonal Avustralya’nın başındaki Serena Lillywhite, ülkenin son yedi yılda 8 puan kaybettiğini söyledi.
Lillywhite: "Yolsuzluğun en az olduğu on ülkeden biriydik. 2014’ten beri ilk onda değiliz. Gerekli önlemleri almadık. Bir nedeni, etkili bir yolsuzluk karşıtı program geliştirmememiz.”
Koalisyon hükümeti birkaç ay önce baskılar ardından Commonwealth Dürüstlük Komisyonu kurmuştu. Ancak uzmanlar komisyonun yetkilerinin ve etkisinin sınırlı olduğu kanısında.
Başsavcı Christian Porter, komisyonun güvenlik kurumları ve kamu sektörüne odaklanan iki bölümü olacağını söyledi.
Kamu bölümü üst düzey memurlar ve politikacıları kapsayacak, ancak halka açık sorgulama yetkisi yok.
Monash Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden uzman öğretmen Yee-Fui Ng, komisyonu eleştirenlerden.
"Mevcut halinin gerekli etkinlikte olduğunu düşünmüyorum. Şu andaki durumumuzla karşılaştırınca bir ilerleme var. Çünkü şu anda bu konuya kamu sektörünü tam olarak kapsamayan birkaç farklı kurum bakıyor," dedi.
Geçen yıl Griffith Üniversitesi ve Transparency International’ın ortaklaşa yapılan bir ankette, federal ve eyalet hükümetlerine olan güvenin 2017’de yüzde 46’ya düştüğü bildirilmişti.
Federal hükümet için çalışanlara olan güven de oldukça düşüktü.
Ng, anket sonuçlarının yolsuzluk karşıtı reformlara olan ihtiyacı gösterdiğini söyledi.
"Yürürlüğe koyabileceğimiz çok sayıda reform var. Meclis üyeleri için bir davranış kılavuzu ve siyasi bağış için kurallar getirilebilir."
Lillywhite da aynı fikirde.
"Ülkeyi yeniden yapılandıran reformlar için fırsat çok sık gelmez ve biz de çok etkili bir yolsuzlukla mücadele kurumu kurulmasını talep etmeliyiz. Kıraliyet komisyonu güçlerine sahip ve soruşturma başlatma hakkı olan bir kurum gerekli. Halka açık sorgulama ve federal politikacıları soruşturma hakkı olmalı."
Bu yıl 180 ülkenin üçte ikisi 50 puandan az aldı. Ortalama puan ise 43, Türkiye’nin aldığından iki puan yukarıda.
Yolsuzlukla demokrasinin sağlığı arasında doğrudan bir ilişki oalduğunu söyleyen Transparency International, yolsuzluğun antidemokrat ve popülist siyasilerin güçlerini suistimal edebildiği ülkelerde daha yaygın olduğe belirtildi.
Transparency International’ın Başkanı Edda Mueller, Almanya’da bu yılın endeksini açıklarken yaptığı yorumda,
"Hukukun üstünlüğü ve demokratik kuralların zayıfladığı yerde yolsuzluk artıyor. Bağımsız basının ve sivil toplumun zayıflaması da tetikliyor. Bunun örneklerini endeksimizde bulabilirsiniz," diye konuştu.
Listenin en altındaki Yemen, Güney Sudan, Suriye ve Somali gibi ülkeler genelde iç savaşın içinde olan yerler.
