James Wang, người đã bị kết án 5 năm và 3 tháng tù, có hộ chiếu Mỹ, nhưng đã đến Thâm Quyến với giấy nhập cảnh Trung Quốc (xem hình nhỏ).
Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Mỹ, John Kirby, hồi tuần trước thông báo rằng nhân viên lãnh sự Mỹ đã không gặp được công dân của mình kể từ khi Wang bị bắt giữ năm 2015.
“Chúng tôi đã nhiều lần yêu cầu các đối tác Trung Quốc để được đến thăm ông, chúng tôi cũng yêu cầu được dự phiên tòa của ông. Những tất cả yêu cầu đó đều bị từ chối.”
Cũng trong buổi họp báo tuần trước, ông John Kirby báo cáo về tình hình gần như ngược lại của bà Sandy Phan-Gillis, một công dân Mỹ gốc Việt bị giam giữ tại Trung Quốc và đang chờ ra tòa.
Không giống như Wang, Phan-Gillis đến từ Houston (hình dưới) đã được các nhân viên ngoại giao Hoa Kỳ thường xuyên đến thăm.
Trung Quốc nhìn nhận bà là một công dân Mỹ và đã thường xuyên thông báo về trường hợp của bà với phía Mỹ và cho biết chi tiết việc đem ra xét xử ở Tòa án Nhân dân Thành phố Nam Ninh.
Sự khác biệt trong cách đối đãi giữa hai trường hợp ông Wang và bà Phan-Gillis rõ ràng.
Trong trường hợp ông Wang, Trung Quốc không thừa nhận bất kỳ sự liên hệ Mỹ nào vì ông đã không nhập cảnh sử dụng passport Mỹ của mình.
Trong khi nhà chức trách Trung Quốc cho phép bà Phan-Gillis được hưởng dịch vụ lãnh sự hàng tháng của Tòa đại sứ Mỹ.
Tất nhiên, điều này không có nghĩa là bà Phan-Gillis sẽ được minh oan tại tòa án. Đến nay vẫn chưa biết bà bị buộc tội gì và những bằng chứng nào được đem ra trước tòa.
Nhưng chỉ biết rằng, các giới chức Mỹ cấp cao nhất, trong đó có Ngoại trưởng John Kerry, đã hơn một lần nêu trường hợp của bà ra với các quan chức Trung Quốc.
Theo trang tin ejinsight.com trường hợp của ông Wang là ví dụ mới nhất cho thấy Trung Quốc "thể hiện thẩm quyền" đối với người gốc Trung Quốc là công dân của các quốc gia khác.
Quyền này đang được thực hiện trên quy mô lớn đối với các công dân Canada và Úc gốc Hoa.
Người Trung Quốc ở Canada, Úc và những người mang quốc tịch khác đều được Trung Quốc xem như công dân của mình.
Đây cũng là lúc các cá nhân hiểu rằng chính phủ cấp passport cho họ không thể bảo vệ họ, trừ khi họ thực sự sử dụng passport đó khi nhập cảnh vào Trung Quốc.
Đây cũng là lúc mà theo ejinsight, các chính phủ có liên quan cần thể hiện quan điểm mạnh mẽ hơn với đối tác Trung Quốc, nơi quyền của công dân của họ không được chắc chắn, kể cả quyền đi du lịch sang Trung Quốc sử dụng passport của họ.
Và có lẽ đây cũng là lúc mà độc giả song tịch người Úc gốc Việt của SBS, những người có sự lựa chọn dùng một trong hai passport mà họ có khi trở về quê nhà, cần suy nghĩ về sự lựa chọn của họ.
