Ngày 19 tháng 2 năm 2026 đi vào lịch sử xứ sở kim chi như một ngày phán quyết định mệnh. Tại Tòa án Trung tâm Quận Seoul, cựu Tổng thống Yoon Suk-yeol đã bị tuyên án tù chung thân. Bản án này không chỉ khép lại một chương đầy biến động trong chính trường Hàn Quốc mà còn mở ra những cuộc thảo luận sâu rộng về sức sống của thể chế, sự thượng tôn pháp luật và tương lai của một cường quốc tầm trung tại Đông Á.
Đêm thiết quân luật và tiến trình phế truất thần tốc
Mọi chuyện bắt nguồn từ biến cố đêm ngày 3 tháng 12 năm 2024. Vào lúc 22 giờ 23 phút, ông Yoon Suk-yeol bất ngờ xuất hiện trên sóng truyền hình quốc gia, tuyên bố thiết quân luật toàn quốc với lý do đối phó với "lực lượng chống nhà nước". Trong chưa đầy 30 phút, hình ảnh xe tăng và bộ binh phong tỏa Quốc hội đã làm rúng động dư luận quốc tế.
Tuy nhiên, phản ứng của hệ thống chính trị Hàn Quốc đã diễn ra với tốc độ kinh ngạc. Chỉ 3 giờ sau đó, Quốc hội đã triệu tập khẩn cấp và bỏ phiếu nhất trí hủy bỏ lệnh thiết quân luật với tỷ lệ 190-0. Sự kiên định của các nghị sĩ và việc quân đội rút lui sớm đã ngăn chặn một cuộc khủng hoảng máu me.
Tiến trình pháp lý sau đó diễn ra như một hiệu ứng domino:
- Ngày 14/12/2024: Quốc hội bỏ phiếu luận tội với 204 phiếu thuận.
- Ngày 4/4/2025: Tòa án Hiến pháp chính thức phế truất ông Yoon với tỷ lệ tuyệt đối 8-0.
- Ngày 3/6/2025: Ông Lee Jae-myung đắc cử Tổng thống trong cuộc bầu cử có tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao kỷ lục (79,38%).
Sau hơn một năm xét xử với 120 phiên tòa và hàng trăm nhân chứng, thẩm phán đã đưa ra phán quyết cao nhất cho tội danh "dẫn dắt cuộc nổi loạn" theo Điều 87 Bộ luật Hình sự: Tù chung thân, không ân xá trong 20 năm đầu và tịch thu tài sản.
Cột mốc lớn nhất kể từ cuộc cách mạng dân chủ 1987
Các chuyên gia chính trị học đồng nhất coi đây là sự kiện quan trọng nhất kể từ khi Hàn Quốc chuyển mình sang nền dân chủ trực tiếp vào năm 1987. Dù trong quá khứ, các cựu Tổng thống như Chun Doo-hwan hay Roh Tae-woo từng bị kết án, nhưng trường hợp của ông Yoon Suk-yeol mang những đặc điểm khác biệt căn bản.
Lần đầu tiên, một tổng thống được bầu dân chủ hợp pháp bị kết án tù chung thân vì tội nổi loạn trong thời bình. Bản án cho thấy sự trưởng thành của các cơ chế hiến định. Như Giáo sư Kim Eui-young từ Đại học Quốc gia Seoul nhận định, đây là minh chứng cho việc dân chủ Hàn Quốc có khả năng "tự thanh lọc" mà không cần đến bạo lực đường phố hay sự can thiệp từ bên ngoài. Đặc biệt, việc quân đội và cảnh sát từ chối tuân theo các mệnh lệnh bất hợp pháp trong đêm thiết quân luật đã khẳng định nguyên tắc trung lập chính trị đã bén rễ sâu sắc trong bộ máy nhà nước.
Tác động toàn diện đến cấu trúc nội trị và xã hội
Bản án lịch sử này đang tạo ra những chuyển dịch mạnh mẽ trong cán cân quyền lực tại Seoul.
Về chính trị: Chính quyền của Tổng thống Lee Jae-myung đang sở hữu lợi thế lớn để thúc đẩy các chương trình nghị sự cải cách. Với sự ủng hộ từ đa số tại Quốc hội (175/300 ghế), ông Lee tập trung vào việc giới hạn quyền ban bố thiết quân luật, cải tổ Viện Kiểm sát và đẩy mạnh các gói an sinh xã hội như hỗ trợ nhà ở 30 nghìn tỷ won. Ngược lại, đảng đối lập People Power Party (PPP) đang rơi vào cuộc khủng hoảng tồn vong với tỷ lệ ủng hộ chạm mức thấp kỷ lục (26-28%).
Về xã hội: Vết nứt ý thức hệ đang lộ rõ. Trong khi giới trẻ đô thị và phụ nữ ủng hộ bản án như một sự công bằng cho các cáo buộc tham nhũng và lạm quyền, thì một bộ phận người cao tuổi ở nông thôn vẫn coi ông Yoon là nạn nhân của "trả thù chính trị". Theo East Asia Institute, khoảng cách tả-hữu tại Hàn Quốc đang ở mức rộng nhất trong nhiều thập kỷ, đặt ra thách thức lớn về việc hàn gắn quốc gia cho chính quyền đương nhiệm.
Kinh tế Hàn Quốc: Từ cú sốc đến lộ trình phục hồi
Cuộc khủng hoảng thiết quân luật từng đẩy kinh tế Hàn Quốc vào tình trạng tồi tệ nhất kể từ năm 1997. Chỉ trong 72 giờ sau tuyên bố của ông Yoon, chỉ số KOSPI đã bốc hơi 8,4%, và đồng won mất giá thảm hại. Tuy nhiên, việc tuyên án vào đầu năm 2026 lại được thị trường đón nhận như một tín hiệu kết thúc sự bất ổn.
| Chỉ số kinh tế | Giai đoạn khủng hoảng (Cuối 2024) | Tình trạng hiện tại (Đầu 2026) |
| Chỉ số KOSPI | Giảm sâu, dưới 2.300 điểm | Phục hồi trên 2.700 điểm |
| Tỷ giá Won/USD | 1.478 (Mức thấp nhất 15 năm) | 1.380 - 1.410 (Ổn định) |
| Tăng trưởng GDP | 1,4% (Năm 2024) | Dự báo phục hồi nhờ xuất khẩu bán dẫn |
Các tập đoàn lớn như Samsung, SK Hynix và Hyundai đang tận dụng sự ổn định chính trị để đẩy mạnh đầu tư vào AI và năng lượng xanh. Việc làm rõ trách nhiệm pháp lý của cựu lãnh đạo đã giúp nâng cao độ tin cậy thể chế trong mắt các nhà đầu tư nước ngoài.
Vị thế địa chính trị và thông điệp gửi đến thế giới
Trên bàn cờ quốc tế, việc Hàn Quốc tự giải quyết khủng hoảng nội bộ thông qua pháp luật đã nâng cao vị thế của nước này như một "cường quốc tầm trung" có trách nhiệm.
- Quan hệ với Mỹ: Tòa Bạch Ốc và Bộ Ngoại giao Mỹ tiếp tục khẳng định liên minh Mỹ-Hàn là trụ cột bất biến. Mỹ đánh giá cao sức mạnh của pháp quyền tại Seoul, coi đây là minh chứng cho một đồng minh dân chủ vững mạnh.
- Chính sách với Triều Tiên: Chính quyền mới chuyển từ đối đầu sang sáng kiến "chung sống hòa bình". Dù Bình Nhưỡng vẫn duy trì thái độ cứng rắn, nhưng việc ổn định nội bộ giúp Seoul có vị thế vững chắc hơn trong các cuộc đàm phán khu vực.
- Quan hệ khu vực: Sự ổn định tại Seoul cũng giải tỏa áp lực cho Ngũ Giác Đài trong việc phối hợp an ninh ba bên Mỹ-Hàn-Nhật, đồng thời cho phép Hàn Quốc thực hiện chính sách ngoại giao thực dụng hơn với Trung Quốc.
Thắng lợi mang tính điều kiện cho tương lai
Nhìn tổng thể, bản án chung thân dành cho ông Yoon Suk-yeol là một thắng lợi của hệ thống hiến định Hàn Quốc. Nó gửi đi một thông điệp đanh thép: Không một cá nhân nào, kể cả người nắm giữ quyền lực cao nhất, được phép đứng trên Hiến pháp.
Tuy nhiên, đây là một thắng lợi kèm theo nhiều điều kiện. Tương lai của Hàn Quốc phụ thuộc vào việc liệu chính quyền của Tổng thống Lee Jae-myung có thể chuyển hóa sự ủng hộ hiện tại thành những cải cách thực chất, vượt qua sự phân cực xã hội và chèo lái con tàu kinh tế vượt qua những biến động toàn cầu hay không. Hàn Quốc đang đứng trước cơ hội bước vào giai đoạn "dân chủ trưởng thành", nơi mà sự thượng tôn pháp luật trở thành nền tảng không thể lay chuyển cho sự thịnh vượng bền vững.
READ MORE
Á châu Ngày nay
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
