Công chúng Úc sắp có cơ hội thưởng lãm chiếc dương cầm đầu tiên đến cùng với Đoàn Tàu Thứ Nhất vào hơn 200 năm trước.
Chiếc dương cầm đầu tiên được Bác sĩ phẫu thuật George Worgan mang đến Úc cùng với Đoàn Tàu Thứ Nhất vào năm 1788. Sau ba năm làm việc tại Úc ông quyết định hồi hương và tặng nó cho học trò là bà Elizabeth McArthur. Bà McArthur sau này bán nó cho một gia đình nông dân ở Windsor, phía tây bắc Sydney, và chiếc dương cầm được truyền từ đời này sang đời khác.
Đây là một trong 130 chiếc dương cầm mang ý nghĩa lịch sử, được hiến tặng cho Học viện Biểu diễn Nghệ thuật Tây Úc (West Australian Academy of Performing Arts). Người trao tặng nó là ông Stewart Symonds.
Ông Symonds kể về hành trình của chiếc dương cầm như sau:
"Một người bạn của tôi là Bill Bradshaw từng được nghe kể về chiếc dương cầm và tìm đến xem thử. Nó được đặt trong phòng giặt, làm bệ đỡ cho đủ thứ bột giặt và nước tẩy, nhưng bọn trẻ trong nhà đã được dặn đi dặn lại qua nhiều thế hệ là: "Đừng làm hỏng nó, đừng va mạnh vào nó. Đây là một món đồ rất cổ, nó đến cùng với Đoàn Tàu Thứ Nhất. Hãy bảo quản cẩn thận."
Ông Bill Bradshaw đã mua chiếc dương cầm và sau đó nhượng lại cho ông Stewart Symonds, và ông này quyết định hiến tặng nó cho Học viện Biểu diễn Nghệ thuật Tây Úc để cả nước có cơ hội thưởng lãm nó.
"Bộ sưu tập này quan trọng hơn bản thân tôi, và thậm chí hơn cả bản thân quý vị. Nó được dành cho các thế hệ tương lai, những người trong 100, 200, 500 hay thậm chí 1000 năm tới, tôi hy vọng là họ có thể thưởng lãm và lắng nghe những giai điệu được viết bởi những người mở đất thủa ban đầu. Những suy tư, tình ý, cảm xúc, tất cả đều gói ghém trong những nhạc cụ lịch sử này."
Quan hệ của ông Stewart Symond với Học viện Biểu diễn Nghệ thuật Tây Úc, trực thuộc Đại học Edith Cowan, bắt đầu khi ông ta gặp gỡ Giáo sư Geoffrey Lancaster, khi giáo sư đang nghiên cứu để viết một quyển sách nhan đề The First Fleet piano: a musician's view (Chiếc Dương Cầm Của Đoàn Tàu Thứ Nhất: Nhìn từ quan điểm của một nhạc sư).
Giáo sư Lancaster cho biết bộ sưu tập này là một món quà vô giá, và trường đại học đang xem xét phương pháp tốt nhất để triển lãm cho đại chúng.
"Điều này dĩ nhiên có liên quan đến việc nghiên cứu mọi khía cạnh, từ nghệ thuật trang trí và thiết kế, lịch sử chiếc dương cầm, cho đến lối chơi nhạc trên những chiếc dương cầm như thế. Cơ hội để nghiên cứu là vô hạn và thực chất, hầu hết những học viện âm nhạc danh tiếng trên thế giới đều xem bộ sưu tập những nhạc cụ lịch sử của họ như bảo vật."
Giáo sư Lancaster cũng là chủ nhân của một chiếc dương cầm có niên đại từ năm 1786. Ông cho biết, bộ sưu tập cũng đem lại cơ hội vô giá cho nhà trường để bắt đầu tìm hiểu và giảng dạy về kỹ nghệ phục chế.
Nhà trường dự tính gửi sinh viên đến Anh để học việc với các nghệ nhân phục chế và làm việc trực tiếp với một số cổ vật trong bộ sưu tập. Khi trở lại, các sinh viên này sẽ có đủ kỹ năng cần thiết để nhà trường mở những khóa phục chế của riêng mình.
"Một khi kế hoạch được tiến hành, dĩ nhiên là chúng tôi hy vọng trong vòng 7 đến 10 năm có thể tự thực hiện công tác phục chế ngay tại Úc. Chúng tôi sẽ không phải ra hải ngoại để tìm kiếm các nghệ nhân và nhà chuyên môn, nhằm phục chế những chiếc dương cầm vô giá trong bộ sưu tập này. Xét về mặt giáo dục thì đây quả là điều đáng mừng."
Điều đáng mừng nhất là các bản nhạc được sáng tác hàng trăm năm trước sẽ được biểu diễn trở lại, bằng chính thứ nhạc cụ của thời đó. Nhà trường cũng đang chế tạo những bản sao hiện đại của chiếc dương cầm cổ cho sinh viên sử dụng. Và một vài sinh viên may mắn sẽ có cơ hội được biểu diễn bằng chính những cổ vật này.
"Đây là cơ hội hoàn hảo để nhà trường bắt tay vào nghiên cứu những chủ đề trên. Không chỉ về âm thanh sơ khai của những chiếc dương cầm, mà còn về lối chơi dương cầm trong quá khứ. Khi kết nối những chủ đề này lại với nhau, quý vị sẽ có thứ âm nhạc đẹp lạ lùng, truyền cảm và quyến rũ. Điều đó thật tuyệt vời."
