Vào tháng Giêng, “Đồng hồ Ngày tận thế” cho biết chúng ta còn 90 giây nữa là đến nửa đêm, sau khi các nhà khoa học nguyên tử đặt lại điểm dự đoán về sự hủy diệt của thế giới.
"Đồng hồ ngày tận thế" là một chiếc đồng hồ mang tính biểu tượng cho thấy thế giới sắp kết thúc như thế nào, và khung cảnh này gần hơn 10 giây so với năm ngoái.
Trên lý thuyết thì dấu mốc nửa đêm của đồng hồ ngày tận thế là thời điểm hủy diệt.
Hàng năm, các nhà khoa học di chuyển kim đồng hồ đến gần hoặc xa hơn mốc nửa đêm, dựa trên khả năng đọc của họ về các mối đe dọa hiện hữu vào thời điểm đó.
Chuyên gia về mối đe dọa hiện hữu Paul Ingram từ Đại học Cambridge cho biết mối đe dọa kết hợp giữa chiến tranh ở Ukraine và biến đổi khí hậu là nguyên nhân dẫn đến dự đoán:
"Nếu chúng ta vẫn cứ nghiện cạnh tranh và xung đột như một cách quản lý các tương tác xã hội và tương tác với hệ sinh thái, thì chúng ta sẽ diệt vong. Tôi nghĩ khi các mối đe dọa ngày càng lớn hơn và chúng ta nhận thức rõ hơn, hiểu chúng rõ hơn, thì vẫn có hy vọng, nhưng chúng ta đã thực sự thay đổi cách làm cũng như cách suy nghĩ và tiếp cận những vấn đề này.''
Những suy nghĩ đầy u ám có lẽ không xa lạ - chắc chắn vào tháng 1, người Úc đã nhìn lại một năm tồi tệ đối với môi trường vào năm 2022.
Mưa lớn dai dẳng gây ra lũ lụt trên diện rộng, cháy rừng và nắng nóng khắc nghiệt.
Cựu Ủy viên Cứu hỏa và Cứu hộ New South Wales Greg Mullins cho biết các chính phủ kế nhiệm đang nhìn thấy hậu quả của việc họ không hành động chống lại biến đổi khí hậu.
"Thật khó khăn khi họ đã trải qua hết thảm họa này đến thảm họa khác. Một tác động khác của biến đổi khí hậu là sự kết hợp các thảm họa. Bạn đang hồi phục sau cơn đau này thì một cơn đau khác lại ập đến. Đó là điều vô cùng khó khăn. Và điều mà các chính phủ thực sự phải tập trung vào là giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Vì vậy, chúng ta phải nhanh chóng giảm lượng khí thải, chúng ta phải tập trung vào là loại hành tinh nào mà chúng ta sẽ để lại cho con cháu và thế hệ mai sau."
Vào tháng 2, Hội đồng Khí hậu đã công bố báo cáo Dirty Dozen hàng năm, nêu tên và chỉ trích 12 nhà gây ô nhiễm nhiên liệu hóa thạch lớn nhất của Úc.
Hội đồng liệt kê các công ty như Chevron, B-H-P và Shell là những công ty gây hại nhiều nhất cho khí hậu.
Trưởng bộ phận Vận động cho Hội đồng Khí hậu, Tiến sĩ Jennifer Rayner, cho biết các công ty này cần giảm tác động đến khí hậu.
"Chúng ta cần Dirty Dozen và các công ty giống như họ thực sự chuyển đổi bằng cách tìm nguồn nhiên liệu mới, thay đổi công nghệ, và cuối cùng là các công ty nhiên liệu hóa thạch này sẽ chuyển sang các hoạt động kinh doanh mới, vì chúng tôi biết rằng thời gian dành cho nhiên liệu hóa thạch không còn nhiều."
Tuy nhiên, lưới năng lượng của Úc vẫn cần năng lượng than để đáp ứng yêu cầu.
13% công suất của thị trường - dưới hình thức ít nhất 5 nhà máy điện đốt than - dự kiến sẽ ngừng hoạt động trong vòng 4 năm.
Cơ quan Điều hành Thị trường Năng lượng Úc đã cảnh báo rằng việc sản xuất điện mới, đường dây truyền tải mới và kho lưu trữ năng lượng mới sẽ là cần thiết để tránh tình trạng mất điện.
Tổng thư ký Liên hợp quốc, Antonio Guterres, đã lên án các quốc gia có nền kinh tế lớn vì đã gây ra các vấn đề biến đổi khí hậu mà các nước nghèo hơn đang phải gánh chịu hậu quả.
Các nền kinh tế lớn hơn đang tiếp tục làm cho hành tinh của chúng ta nóng lên và thải ra lượng khí thải nhà kính ở mức kỷ lục. Và những gã khổng lồ về nhiên liệu hóa thạch đang thu về lợi nhuận khổng lồ, trong khi hàng triệu người ở các nước bạn lại không đủ ăn.Tổng thư ký Liên hợp quốc, Antonio Guterres.
Hồi tháng 3, Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu [IPCC] đã công bố một báo cáo xác nhận rằng con người đã gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu và lượng khí thải nhà kính đang tiếp tục gia tăng.
Giáo sư Malte Meinshausen, từ Đại học Melbourne, nói với SBS rằng thời gian không còn nhiều:
"Đây thực sự là thập niên cuối cùng và những năm 2030 là lần cuối cùng chúng ta có cơ hội duy trì nhiệt độ toàn cầu nóng lên ở mức 1,5 độ. Trong chu kỳ đánh giá tiếp theo, nếu chúng tôi trình bày báo cáo tiếp theo, cơ hội đó sẽ không còn nữa."
Dự luật phát thải khí hậu của chính phủ, buộc 215 quốc gia phát thải lớn nhất phải giảm 4,9% lượng khí thải mỗi năm, được thông qua vào cuối tháng 3 sau khi các Thượng nghị sĩ ngủ lại trong văn phòng của họ sau các cuộc tranh luận kéo dài vào đêm khuya.
Trong khi đó, Tổ chức Khí tượng Thế giới [WMO] cảnh báo rằng mực nước biển toàn cầu đang tăng với tốc độ hơn gấp đôi so với thập niên đo lường đầu tiên từ năm 1993 đến năm 2002.
Tổng thư ký WMO Petteri Taalas cho biết:
“Chúng ta đã thua trong trò chơi sông băng tan chảy và trò chơi nước biển dâng, đó là tin xấu, và theo IPCC (Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu), ước tính về mực nước biển dâng là nửa mét đến một mét trong mỗi thế kỷ."
Chính phủ đã đánh giá mực nước biển dâng cao 1 mét sẽ khiến tổng số nhà ở trị giá 63 tỷ đô la có nguy cơ bị lũ lụt.
Vào tháng 6, các nhà lãnh đạo thế giới đã tập trung tại một cuộc họp thượng đỉnh ở Paris để thảo luận về cuộc khủng hoảng khí hậu.
Nhà hoạt động khí hậu Thụy Điển Greta Thunberg cho biết thời gian dành cho thế giới không còn nhiều.
"Lượng khí thải nhà kính đang ở mức cao nhất mọi thời đại và nồng độ CO2 trong khí quyển chưa từng cao đến mức này trong toàn bộ lịch sử nhân loại. Và chúng ta vẫn đang tăng tốc sai hướng. Lượng khí thải đang gia tăng và khoa học đã rất rõ ràng về điều này, những người sống ở tuyến đầu của tình trạng khẩn cấp về khí hậu đã gióng lên hồi chuông cảnh báo từ lâu."
Tháng 7 vừa qua đã mang theo mưa lớn và lũ lụt đến một số thành phố trên thế giới.
Ở vùng đông bắc Hoa Kỳ, mưa lớn đã cuốn trôi đường sá, buộc nhiều người phải sơ tán và thậm chí làm gián đoạn việc di chuyển bằng đường hàng không và cướp đi sinh mạng của một phụ nữ ở New York đang cố gắng chạy trốn khỏi nhà.
Thủ đô New Delhi của Ấn Độ chứng kiến mưa gió gây hỗn loạn, trong khi lũ quét và lở đất ở các tiểu bang vùng đồi phía bắc đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 15 người.
Các tỉnh ở miền trung và đông bắc Trung Quốc cũng hứng chịu lượng mưa lớn sau các đợt nắng nóng, lũ lụt và hạn hán trong mùa hè phía bắc.
Một đợt nắng nóng cực độ quét qua bán cầu bắc, được mệnh danh là 'Cerberus' theo tên con chó thần thoại canh giữ cổng Địa ngục.
Nhà khoa học khí hậu, Giáo sư Hannah Cloke, từ Đại học Reading, cho biết sức nóng có thể là kẻ giết người - và bà đã có những dự đoán nghiệt ngã cho tương lai:
''Chúng ta đã chứng kiến một đợt nắng nóng nghiêm trọng vào mùa hè năm ngoái. Chúng ta cũng đã chứng kiến một đợt nắng nóng dữ dội trước đó. Nhưng nó ngày càng trở nên tệ hơn và chúng ta bị ràng buộc bởi một số thay đổi này. Chắc chắn, chúng ta nên ngừng ngay việc thảy khí nhà kính vào khí quyển vì điều đó sẽ gây ra nhiều vấn đề hơn nữa trong tương lai."
Tháng 7 trở thành tháng nóng nhất hành tinh trong lịch sử được ghi nhận.
Báo cáo liên thế hệ năm 2023 do Chính phủ Úc công bố nhìn về tương lai 40 năm sau và đưa ra cảnh báo rõ ràng về một quốc gia nghèo hơn, kém năng suất hơn và nóng hơn.
Tổng trưởng ngân khố Jim Chalmers cho biết báo cáo này là một lời nhắc nhở rằng không thể chần chừ hành động chống biến đổi khí hậu.
"Chúng ta không thể tự mãn về tương lai. Và sự tự mãn đó có thể gây tổn hại nhiều nhất khi nói đến biến đổi khí hậu."
Mùa bão Đại Tây Dương 2023 là mùa bão Đại Tây Dương hoạt động mạnh thứ tư trong lịch sử với 20 cơn bão tồi tệ nhất kể từ năm 1933.
Trong số đó, bảy cơn bão đã trở thành bão lốc xoáy nhiệt đới, trong đó có ba cơn bão đạt cường độ bão lớn.
Bão Idalia hồi tháng 8 đổ bộ vào Florida với sức gió hơn 192 km/giờ và lượng mưa lớn.
Cơn bão đã khiến Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden phải suy nghĩ:
"Tôi nghĩ không ai có thể phủ nhận tác động của cuộc khủng hoảng khí hậu nữa. Chỉ cần nhìn xung quanh. Lũ lụt lịch sử, ý tôi là lũ lụt lịch sử, hạn hán dữ dội hơn, nắng nóng cực độ, cháy rừng nghiêm trọng đã gây ra thiệt hại lớn mà chúng ta chưa từng thấy trước đây, không chỉ trên khắp Quần đảo Hawaii và Hoa Kỳ, mà còn ở Canada và các nơi khác trên thế giới."
Nhưng trận cháy rừng trên đảo Maui của Hawaii đã thu hút sự chú ý của thế giới vào tháng 8.
Hàng chục người thiệt mạng, hàng ngàn người phải di dời và thị trấn lịch sử Lahaina bị thiêu rụi.
Biến đổi khí hậu là nguyên nhân gây ra sự dữ dội bất ngờ của ngọn lửa.
Thiếu tướng Kenneth Hara, từ Bộ Quốc phòng tiểu bang Hawaii, cho biết các điều kiện rất khó khăn.
"Lý do khiến lửa lan nhanh như vậy là có báo cáo về gió giật lên tới 85 dặm một giờ (137 km/h). Bạn biết đó, tốc độ diễn ra quá nhanh và đó là lý do tại sao Maui khó ngăn chặn đám cháy. Và bởi vì gió quá lớn nên chúng tôi không thể đưa trực thăng đi chữa cháy."
Tại Úc, có thể mùa hè năm nay sẽ khá nóng và có khả năng nguy hiểm.
Nha Khí tượng tuyên bố Úc đã bước vào mô hình khí hậu El Niño.
Các cơ quan dịch vụ khẩn cấp lo ngại điều đó sẽ làm tăng nguy cơ cháy rừng trên cả nước.
Bằng chứng về thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra đã lên đến đỉnh điểm tại COP-28, hội nghị về Biến đổi Khí hậu của Liên Hợp Quốc tại Dubai, UAE.
Một trong những kết quả quan trọng là việc ra mắt quỹ mất mát và thiệt hại để hỗ trợ các quốc gia bị ảnh hưởng bởi hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Đặc phái viên về khí hậu của Barbados, Avinash Persaud, cho biết các quốc gia đã chờ đợi thỏa thuận này từ lâu.
Tất cả các quốc gia dễ bị tác động của biến đổi khí hậu hiện nay cũng là những quốc gia mắc nợ nhiều nhất trên thế giới, vì phải tài trợ cho việc tái thiết và phục hồi mà không có kinh phí.Đặc phái viên về khí hậu của Barbados, Avinash Persaud
Nhưng khi tuyên bố cuối cùng được thống nhất, nhiều quốc gia đã thất vọng vì cam kết loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch không mạnh mẽ hơn.
Trưởng bộ phận Khí hậu và Năng lượng tại Greenpeace Australia Jess Panegyres nói với SBS rằng điều quan trọng là phải tiếp tục đấu tranh.
"Điều tích cực là thế giới đã đồng ý về những gì cần thiết. Và đó là sự chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch. Nhưng điều đáng thất vọng là vẫn chưa có kế hoạch hành động nào để thực hiện việc này. Vì vậy, chúng ta sẽ tiếp tục đấu tranh cho hành động cần thiết để duy trì mức 1,5 độ C. Đó là những gì các nước láng giềng Thái Bình Dương của chúng ta đang yêu cầu và đó là những gì chúng ta cần ở Úc để tránh những vụ cháy rừng thảm khốc, lũ lụt và nắng nóng khắc nghiệt hơn."
Các nhà khoa học nói rằng biến đổi khí hậu là vấn đề nguy hiểm nhất mà loài người phải đối mặt.
Liệu tiến bộ có đạt được trong năm nay hay không vẫn còn là vấn đề tranh luận.
