Từ ngày 1 tháng 7, người dân Úc sẽ chứng kiến những thay đổi về tiền lương, thuế, lương hưu, nghỉ phép dành cho cha mẹ và nhiều vấn đề khác, khi một loạt cải cách của chính phủ liên bang và tiểu bang có hiệu lực vào đầu năm tài chính mới.
Một năm tài chính mới bắt đầu đồng nghĩa với việc các quy tắc kinh tế mới chính thức được áp dụng. Kể từ ngày 1 tháng 7, hàng triệu người dân Úc sẽ chứng kiến những thay đổi sâu rộng đối với mức lương, hệ thống thuế thu nhập, quỹ hưu trí, chế độ nghỉ phép cha mẹ và hàng loạt chính sách quản lý thị trường khác. Đây là thời điểm tái lập thường niên của hệ thống pháp lý, nhưng làn sóng cải cách năm nay mang tính quy mô lớn và tác động trực tiếp đến gói tiền lương của người lao động, tích lũy hưu trí, ngân sách gia đình cũng như hoạt động vận hành của toàn bộ khối doanh nghiệp.
Hàng triệu người lao động chuẩn bị nhận đợt tăng lương mới
Trọng tâm của đợt cải cách lần này là quyết định mang tính lịch sử từ Ủy ban công bằng việc làm (Fair Work Commission) khi phê duyệt mức tăng 4,75% đối với mức lương tối thiểu và các mức lương quy định theo ngành (award wages). Quyết định này mang lại sự cứu cánh kịp thời cho hàng triệu người lao động đang phải đối mặt với áp lực chi phí sinh hoạt gia tăng trong suốt thời gian qua.
Theo quy định mới, mức lương tối thiểu toàn quốc sẽ tăng lên mức $26,44 mỗi giờ, tương đương với $1.004,90 một tuần dựa trên tuần làm việc tiêu chuẩn 38 giờ trước thuế. Sự điều chỉnh này sẽ chính thức áp dụng từ kỳ trả lương đầy đủ đầu tiên bắt đầu vào hoặc sau ngày 1 tháng 7.
Ước tính có khoảng 2,8 triệu nhân viên đang được trả lương theo các thỏa thuận ngành hiện tại cùng với những người lao động nhận lương tối thiểu trên toàn quốc sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách này.
Quỹ hưu trí sẽ được chi trả đồng thời với tiền lương
Một trong những thay đổi mang tính cấu trúc lớn nhất có hiệu lực trong năm tài chính này là việc triển khai cơ chế trả lương hưu cùng kỳ (payday super). Từ ngày 1 tháng 7, các chủ doanh nghiệp sẽ được yêu cầu đóng tiền hưu trí cho nhân viên ngay tại thời điểm chi trả tiền lương, thay vì đóng theo chu kỳ hàng quý như quy định trước đây. Thay đổi này được thiết kế nhằm mục đích giảm thiểu tình trạng chậm đóng hoặc nợ tiền hưu trí, đồng thời giúp người lao động dễ dàng theo dõi các khoản tích lũy nghỉ hưu của mình. Ông James Koval (Giám đốc chính sách và vận động chính sách tại Hiệp hội các quỹ hưu trí Úc - ASFA) nhận định:
"Điều này có nghĩa là hàng triệu người sẽ có số dư cao hơn khi nghỉ hưu đơn giản vì họ sẽ nhận được các khoản thanh toán hưu trí của mình sớm hơn và thường xuyên hơn." ông Koval nói.
Những người ủng hộ cải cách lập luận rằng việc đóng quỹ hưu trí thường xuyên hơn có thể cải thiện đáng kể số dư dài hạn thông qua sức mạnh của lãi kép, đặc biệt là đối với các lao động trẻ tuổi. Ông James Koval cũng lưu ý thêm rằng cải cách sẽ giúp người lao động phát hiện sớm các khoản hưu trí bị nợ bằng cách dễ dàng đối chiếu các khoản đóng góp được chuyển vào tài khoản với phiếu lương của họ.
Trong khi khối doanh nghiệp hoan nghênh mục đích cốt lõi của cải cách, các hiệp hội thương mại đã lên tiếng cảnh báo rằng giai đoạn chuyển tiếp có thể tạo ra những thách thức lớn về mặt vận hành và dòng tiền, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định rằng dù doanh nghiệp phải trải qua giai đoạn điều chỉnh, cải cách này đã được lập kế hoạch từ nhiều năm và không làm tăng tổng số tiền chủ doanh nghiệp phải trả, mà chỉ thay đổi tần suất thanh toán.
"Chúng tôi nghĩ rằng có thể có một vài trục trặc nhỏ ban đầu, nhưng đó vẫn là một cải tiến đáng kể bởi vì nó có nghĩa là đối với hàng triệu người Úc, họ sẽ nhận được tiền hưu trí thường xuyên hơn." ông Koval giải thích.
Điều chỉnh chính sách thuế, hưu trí và các hạn mức hỗ trợ từ chính phủ
Bên cạnh sự thay đổi về tần suất đóng quỹ hưu trí, người dân Úc cũng sẽ chứng kiến các điều chỉnh quan trọng đối với các quy định thuế và hạn mức đóng góp tài chính.
Về chính sách thuế, mức thuế suất biên thấp nhất sẽ giảm từ 16% xuống còn 15% đối với thu nhập chịu thuế trong khoảng từ $18.201 đến $45.000, mang lại sự giảm nhẹ áp lực thuế cho hàng triệu công nhân. Ngoài ra, một đề xuất khấu trừ thuế ngay lập tức trị giá $1.000 cho các chi phí liên quan đến công việc dự kiến sẽ được áp dụng từ năm 2026-27 nếu được thông qua thành luật, nhưng sẽ không áp dụng cho tờ khai thuế của năm nay.
Đối với các khoản thanh toán trợ cấp chính phủ, một số ngưỡng và giới hạn thanh toán của Centrelink cũng sẽ tăng lên thông qua hoạt động chỉ số hóa định kỳ từ ngày 1 tháng 7. Các gia đình nhận Trợ cấp thuế gia đình Phần A và Phần B sẽ thấy mức thanh toán tối đa tăng lên, trong khi các ngưỡng thu nhập và tài sản đối với các khoản thanh toán bao gồm trợ cấp cao niên và Trợ cấp hỗ trợ người khuyết tật cũng sẽ thay đổi.
Ngưỡng áp thuế bao nhiêu?
Đáng chú ý, ngưỡng thu nhập áp dụng Phụ phí thuế y tế (Medicare Levy Surcharge) sẽ tăng lên mức $105.000 đối với người độc thân và $210.000 đối với các gia đình. Phụ phí này áp dụng cho những người có thu nhập cao không tham gia bảo hiểm bệnh viện tư nhân đủ điều kiện và được đóng thêm bên cạnh khoản thuế Medicare tiêu chuẩn.
Song song đó, hạn mức đóng góp hưu trí miễn thuế (concessional contributions cap) bao gồm hưu trí do người sử dụng lao động đóng và thỏa thuận trích lương trước thuế, sẽ tăng từ $30.000 lên $32.500 mỗi năm. Hạn mức đóng góp sau thuế (non-concessional contributions cap) cũng được ấn định tăng từ $120.000 lên $130.000, trong khi hạn mức số dư chuyển khoản chung tăng từ 2 triệu đô la lên 2,1 triệu đô la.
"Đối với những người có thể đang ở độ tuổi cuối 50 hoặc đầu 60 và thực sự suy nghĩ về cách họ có thể có một cuộc sống nghỉ hưu thoải mái nhất có thể, những thay đổi này có thể thực sự tích cực," ông Koval nói.
Ông giải thích thêm rằng việc tăng trần hạn mức sẽ tạo ra nhiều cơ hội hơn cho người dân Úc thực hiện các khoản đóng góp bổ sung tự nguyện, củng cố tích lũy tài chính trước khi chính thức rời khỏi lực lượng lao động. Chính phủ cũng đã đề xuất các thay đổi về thuế đối với các cá nhân có số dư quỹ hưu trí lớn vượt quá 3 triệu đô la, mặc dù việc thực thi vẫn phụ thuộc vào tiến trình lập pháp.
Mở rộng chế độ nghỉ phép cha mẹ và tăng cường bảo vệ người tiêu dùng
Chính sách hỗ trợ gia đình cũng ghi nhận bước tiến lớn khi chế độ Nghỉ phép cha mẹ có lương do chính phủ tài trợ sẽ tăng từ 120 ngày lên 130 ngày, tương đương với 26 tuần dựa trên tuần làm việc 5 ngày tiêu chuẩn. Quyền lợi nghỉ phép dành cho người phối ngẫu (partner leave) cũng tăng từ 15 lên 20 ngày bảo lưu. Quy định áp dụng cho các trẻ em được sinh ra hoặc được nhận nuôi từ ngày 1 tháng 7, nhằm hỗ trợ sự tham gia của lực lượng lao động và mang lại sự linh hoạt lớn hơn cho các gia đình.
Về an ninh mạng, một hệ thống bảo vệ chống lừa đảo qua tin nhắn văn bản mới sẽ yêu cầu các doanh nghiệp sử dụng mã định danh người gửi (sender ID) thương hiệu phải đăng ký. Tin nhắn từ các nguồn chưa đăng ký sẽ hiển thị tách biệt, ngăn chặn các hành vi giả mạo tổ chức uy tín.
Trên phạm vi toàn quốc, các doanh nghiệp có nghĩa vụ gì?
Các doanh nghiệp thủy sản bắt buộc phải cung cấp thông tin xuất xứ rõ ràng cho người tiêu dùng. Lệ phí đăng ký công ty của Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc (ASIC) sẽ tăng theo định giá hằng năm. Khối doanh nghiệp nhỏ tiếp tục được tiếp cận cơ chế khấu trừ tài sản tức thì cho các khoản mua sắm đủ điều kiện dưới ngưỡng $20.000. Người tiêu dùng điện cũng nhận được sự bảo vệ mạnh mẽ hơn trước nguy cơ bị ngắt điện với việc tăng ngưỡng nợ tối thiểu.
Các thay đổi quan trọng tại từng tiểu bang
Bên cạnh các chính sách liên bang, các tiểu bang cũng đồng loạt triển khai những quy định riêng biệt:
Tiểu bang New South Wales: Bắt đầu chuyển đổi từng giai đoạn sang tái chế rác hữu cơ thực phẩm và rác vườn bắt buộc (FOGO), ban đầu tập trung vào các nguồn phát thải chất thải quy mô lớn. Đồng thời, các nghĩa vụ chống rửa tiền và tài trợ khủng bố mới bắt đầu áp dụng cho nhiều lĩnh vực chuyên môn bổ sung.
Tiểu bang Victoria: Người thuê nhà sẽ được tiếp cận hệ thống thế chấp tiền thuê nhà lưu động, cho phép chuyển khoản tiền thế chấp hiện có giữa các bất động sản thuê. Giá điện tham chiếu tại bang này cũng được ấn định giảm.
Tiểu bang Queensland: Áp dụng các yêu cầu báo cáo an toàn trẻ em mới đối với các tổ chức làm việc với trẻ em, đồng thời triển khai các quy tắc di chuyển bằng thiết bị điện tử mới nhắm vào hành vi nguy hiểm khi sử dụng xe đạp điện và xe e-scooter.
Tiểu bang Tây Úc: Mở rộng chương trình ký gửi hộp đựng và cung cấp các biện pháp hỗ trợ chi phí nhiên liệu do chính quyền bang công bố.
Tiểu bang Nam Úc: Mở rộng điều kiện cấp Thẻ người cao tuổi (Seniors Card) để bao gồm nhiều cư dân hơn bất kể số giờ làm việc của họ.
Vùng lãnh thổ Thủ đô Úc (ACT) và tiểu bang Tasmania: Các thay đổi liên quan đến bất động sản, bao gồm các thiết lập thuế đóng dấu (stamp duty) và các thỏa thuận cho người mua nhà đầu tiên cũng chính thức có hiệu lực.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
