Giữa guồng quay hối hả của nền kinh tế hiện đại, cứ hai người Úc thì có một người đang đối mặt với sự kiệt sức cùng cực. "Cuộc đua năng suất" không còn là con đường dẫn đến thành công mà trở thành cái bẫy tinh thần đầy nghiệt ngã. Từ câu chuyện của Nicole đến những góc nhìn sắc sảo về "chi phí của sự lựa chọn", sẽ cùng quý vị bóc tách thực trạng burnout đáng báo động và mở ra lối thoát cho những ai đang khao khát tìm lại chính mình.
Cơn sốt của những vòng xoáy công việc không hồi kết đang đẩy nhiều người Australia vào tình trạng kiệt sức. Trong khi một số vẫn bám trụ vì những "lựa chọn đắt đỏ", số khác như Nicole đã tìm thấy chìa khóa để giải phóng bản thân.
Cách đây chín năm, cuộc sống của Nicole Lindner và người bạn đời của cô, Nic, là một vòng lặp mệt mỏi của những chuyến đi dài và áp lực công việc. Giờ đây, họ đứng ngoài "cuộc đua của những con chuột" (rat race) - một cách nói ẩn ý cay đắng của cuộc đua năng suất nơi công sở.
Nay thì họ tận hưởng sự bình yên trên trang trại của mình. Câu chuyện của họ không chỉ là một hành trình cá nhân, mà còn là tấm gương phản chiếu thực trạng đáng báo động: cứ hai người Australia thì có một người đang trải qua tình trạng kiệt sức tại nơi làm việc.
Những con số biết nói về sự kiệt sức
Theo một cuộc thăm dò năm 2025 do Beyond Blue thực hiện, 50% người lao động Australia đang đối mặt với hội chứng cháy sạch (burnout). Các nguyên nhân chính được chỉ ra bao gồm khối lượng công việc không phù hợp (49%), thiếu sự hỗ trợ từ ban quản lý (32%) và điều kiện làm việc cứng nhắc (21%).
Tình trạng này không phân biệt tuổi tác hay ngành nghề. Nó len lỏi từ những văn phòng cao tầng ở Sydney đến các doanh nghiệp dịch vụ tại Melbourne. Sự theo đuổi không ngừng nghỉ các nấc thang sự nghiệp và thành công đang khiến nhiều người phải tự hỏi: Liệu "cuộc đua chuột" này có còn xứng đáng để tham gia?
Cái giá của những chuyến đi dài
Nicole Lindner nhớ lại quãng thời gian cô và Nic còn làm việc trong khu vực công. Mỗi ngày, họ mất 5 tiếng đồng hồ chỉ để di chuyển giữa Newcastle và Parramatta. Tình trạng này kéo dài suốt 5 năm.
"Nó về cơ bản giống như làm một công việc bán thời gian chỉ riêng cho việc đi lại — bên cạnh một công việc toàn thời gian..." Nicole Lindner nói
Hệ quả tất yếu là sự kiệt sức và suy giảm sức khỏe tâm thần. Nicole mô tả họ như những "thây ma" vào cuối tuần, chỉ để rồi sáng Chủ nhật lại chuẩn bị lặp lại vòng xoáy đó. Quyết định thay đổi đến khi họ nhận ra mình có hai lựa chọn: tiếp tục cuộc đua và gánh khoản vay mua nhà đắt đỏ hơn ở Sydney, hoặc theo đuổi giấc mơ sống bền vững tại vùng nông thôn.
Họ đã chọn phương án thứ hai. Sau vài năm thắt lưng buộc bụng để tiết kiệm, cặp đôi bán căn hộ tại Newcastle và mua 4 ha đất tại Nimbin, phía bắc NSW. Giờ đây, họ sở hữu một trang trại và doanh nghiệp lưu trú du lịch nông thôn đạt giải thưởng.
"Khi chúng tôi chuyển đi, chúng tôi đã có thể nghỉ ngơi trong vài năm và nuôi dạy con cái. Và sau đó chúng tôi đầu tư số tiền tiết kiệm được, đồng thời xây dựng khu lưu trú du lịch nông thôn trên trang trại của mình, hiện là một doanh nghiệp đoạt giải thưởng," Nicole Lindner nói
Bẫy chi phí và những lựa chọn sai lầm
Max Phelps, một chuyên gia huấn luyện tài chính, đưa ra một góc nhìn khác về lý do tại sao nhiều người cảm thấy bị mắc kẹt. Ông cho rằng vấn đề không nằm ở chi phí sinh hoạt, mà là "chi phí của những lựa chọn".
Tôi nghĩ khi chúng ta phân tích những gì chúng ta thực sự cần để tồn tại, cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt là một sự nhầm lẫn hoàn toàn... Chi phí của mọi thứ hiện nay so với 50 năm trước; chúng ta đang sống rất sung túc... Nhưng chúng ta đã nâng cấp tất cả những lựa chọn nhỏ của mình để mọi thứ tiêu tốn của chúng ta nhiều hơn mức cần thiết.Max Phelps
Max từng là giám đốc của một công ty đa quốc gia với mức lương cao, nhưng ông lại gặp khó khăn trong việc tiết kiệm. Chỉ khi chuyển sang làm việc tại châu Á và học cách sống bằng mức lương địa phương, ông mới nhận ra rằng tiết kiệm thực chất là việc kiểm soát chi tiêu.
"Chỉ khi chúng tôi chuyển đến châu Á... và làm việc với mức lương địa phương, chúng tôi mới nhận ra rằng tiết kiệm thực sự là về việc kiểm soát chi tiêu, và sau đó mới là tiết kiệm," Max Phelps chia sẻ.
Sau 15 năm trong thế giới doanh nghiệp, Max đã từ bỏ để trở thành giáo viên toán với mức lương giảm 93%, trước khi trở thành một người môi giới thế chấp tự doanh. Ông tin rằng việc lập kế hoạch chi tiêu cụ thể là chìa khóa để thoát khỏi áp lực tài chính.
Áp lực từ định nghĩa về một "cuộc sống bình thường"
Đối với Lisa, một quản lý tại Sunshine Coast, rào cản rời bỏ cuộc đua năng suất chính là kỳ vọng xã hội. Cô cảm thấy bị áp lực bởi ý niệm rằng thành công phải được đo bằng nhà cửa, xe hơi và những chuyến du lịch xa xỉ.
"Tôi cảm thấy như tất cả chúng ta đã vô tình đồng ý với ý tưởng rằng chúng ta sẽ đo lường thành công — và thậm chí đôi khi là việc chúng ta là ai với tư cách là con người — dựa trên nhà cửa, xe hơi, những chuyến kỳ nghỉ của chúng ta... Tôi nghĩ chúng ta đã thổi phồng những gì một cuộc sống 'bình thường' nên trông như thế nào." Lisa nói.
Sự thắt chặt chi tiêu để đối phó với áp lực tài chính khiến Lisa cảm thấy lạc lõng với bạn bè, những người vẫn đang nói về các chuyến đi nước ngoài hay cải tạo nhà cửa. Đồng thời, việc cân bằng giữa công việc toàn thời gian và chăm sóc con cái khiến cô luôn cảm thấy mình đang "bỏ lỡ điều gì đó ở đâu đó".
Những mô hình làm việc linh hoạt: Lối thoát hay rào cản?
Để giảm bớt tình trạng kiệt sức, một số doanh nghiệp đang áp dụng các mô hình làm việc mới. Kath Blackham, CEO của một công ty tư vấn AI tại Melbourne, đã áp dụng tuần làm việc 4 ngày với nguyên tắc 100/80/100: 100% năng suất trong 80% thời gian với 100% lương.
"... Hiệu quả mang lại ngay lập tức: nhân viên hạnh phúc hơn, tỷ lệ nghỉ việc và nghỉ ốm ít hơn, lợi nhuận tăng lên — và năng suất cũng tăng theo." Kath Blackham khẳng định.
Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình với việc can thiệp vào cách thức làm việc. Graham Wynn, một chuyên gia tuyển dụng tại Melbourne, phản đối quy định mới của chính phủ bang Victoria yêu cầu cho phép nhân viên làm việc tại nhà ít nhất hai ngày mỗi tuần.
"Quyết định tồi tệ nhất từ trước đến nay. Chính phủ không nên can thiệp... vào những nơi làm việc như thế này. Người sử dụng lao động và người lao động sẽ tự mình giải quyết," Graham Wynn nói.
Ông Wynn lo ngại điều này sẽ tạo ra sự bất hòa giữa nhân viên văn phòng (được làm việc từ xa) và nhân viên trực tiếp (không thể làm việc từ xa).
Tự tạo ra cuộc đua của riêng mình
Với Pragna Bhavsar và Sahil Bhandula, đại dịch COVID-19 đã thay đổi hoàn toàn tư duy của họ. Họ bắt đầu một công việc kinh doanh phụ về ẩm thực Ấn Độ trong thời gian phong tỏa. Pragna cuối cùng đã rời bỏ công việc nhân sự tại doanh nghiệp lớn vào năm 2024 để toàn tâm toàn ý cho sự nghiệp riêng.
Dù làm việc nhiều hơn trước, cô cảm thấy xứng đáng vì đang xây dựng thứ gì đó cho chính mình. Cô cũng thừa nhận rằng kinh nghiệm từ thế giới doanh nghiệp là nền tảng quan trọng.
"Tôi thực sự nghĩ rằng cuộc đua năng suất là thứ mà tất cả chúng ta, tại một thời điểm nào đó, sẽ là một phần của nó — hoặc cần phải là một phần của nó để tiến sang phía bên kia. Tôi không nghĩ mình có thể điều hành doanh nghiệp của mình nếu tôi chưa từng là một phần của thế giới doanh nghiệp và học hỏi những gì tôi đã làm," Pragna Bhavsar chia sẻ.
Dù là chọn cách thoát ly hoàn toàn như Nicole, hay học cách kiểm soát tài chính để sống tự do như Max, thông điệp chung là sự cần thiết của việc tái định nghĩa giá trị sống. Cuộc đua chuột sẽ chỉ tiếp tục chạy nếu chúng ta vẫn chấp nhận luật chơi của nó. Như Nicole đã nói về cuộc sống hiện tại trên trang trại so với chín năm trước: "Đó là sự khác biệt giữa phấn và phô mai" (chalk and cheese) — một sự thay đổi hoàn toàn và xứng đáng.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
