Tháng Tư này, ông Ken Bottrell sẽ tưởng niệm ngày giỗ người vợ của ông đã qua đời hai năm trước vì bị ung thư phổi.
‘Dale và tôi đều nghĩ rằng chúng tôi sẽ không muốn bị bỏ rơi vào cuối đời, muốn lúc nào cũng sống một cuộc sống thật sự, không trở thành gánh nặng cho bất cứ ai và sẽ hưởng thụ trọn vẹn chất lượng của cuộc sống.’
Người đàn ông 76 tuổi nói vợ và con gái của ông đã làm xong mọi giấy tờ cần thiết về một kế hoạch hướng dẫn chăm sóc sớm.
Kế hoạch này vạch ra những sự lựa chọn họ muốn được chăm sóc như thế nào trong tương lai và được ví như một “bản di chúc sống”.
Nhưng ông Bottrell thừa nhận rằng những cuộc thảo luận về các lựa chọn mình muốn điều trị trong tương lai, khi đang bị bệnh nặng, quả là không dễ chịu chút nào.
‘Đó là một cuộc đối thoại đầy khó khăn nhưng cũng có khía cạnh dễ dàng, nếu nó mang ý nghĩa và mọi người đều muốn phải lập xong kế hoạch đó. Riêng tôi thì muốn Dale có thể kiểm soát việc điều trị của bản thân bà, hiểu những gì xảy ra cho bà và bà có thể nói đó là cái tôi muốn, tôi muốn mọi thứ xảy ra như thế này, là một người chồng tôi tôn trọng sự lựa chọn của bà và tôi muốn bà có tiếng nói.’
Ông nói bà Dale vợ ông đã có thể qua đời theo phẩm giá và sự tôn kính mà bà mong muốn, vì bà đã có kế hoạch trước cũng như kế hoạch của bà cũng bảo đảm rằng các bác sĩ nhẹ nhõm hơn khi điều trị cho bà.
Tuy nhiên chương trình Kế hoạch Chăm sóc Sớm của Úc ước tính chỉ có không tới 15% người Úc có một sự hướng dẫn chăm sóc sức khỏe trước, và như vậy vẫn còn rất nhiều thân nhân không biết mình phải làm gì khi sự việc xảy ra.
Bác sĩ Sonia Fullerton là đại sứ chương trình Kế hoạch Chăm sóc Sớm của Úc .
‘Chúng tôi biết rằng nếu bệnh nhân và gia đình đã thảo luận trước về các lựa chọn chăm sóc sức khỏe quan trọng trong cuộc đời mình, thì sẽ giúp giảm bớt căng thẳng, lo lắng và tuyệt vọng cho người nhà khi họ buộc phải tự mình quyết định. Nếu bạn ở trong tình huống phải đưa ra những lựa chọn quan trọng cho việc điều trị của bản thân, thì lập kế hoạch trước vẫn tốt hơn nhiều, so với việc chờ đợi ngày đó đến và nghĩ rằng người thân của mình đều biết mình muốn gì.’
Bà là một chuyên gia tư vấn chăm sóc giảm nhẹ và bà cho rằng một nhu cầu đang rất cần thiết hiện nay là cộng đồng phải ý thức về kế hoạch chăm sóc trước.
‘Tôi có thể đang đứng ở phòng cấp cứu, một bệnh nhân bị bệnh nặng bất ngờ, và không thể nói được với tôi là người này muốn được điều trị ở đâu, như thế nào và không muốn những điều gì. Sau đó tôi phải hỏi người nhà bệnh nhân là bệnh nhân có từng nhắn gởi gì cho họ không, muốn điều trị kiểu gì và không muốn làm gì không. Gia đình bệnh nhân bỗng nhìn tôi một cách hoảng loạn, vì họ chưa từng nói với nhau những chuyện này trước đây, cũng như họ không thể biết chắc chắn là thân nhân của họ muốn gì nữa.’
Quá trình chuẩn bị còn bao gồm việc bệnh nhân có thể chỉ định người thứ hai sau mình chịu trách nhiệm ra quyết định khi cần thiết, và điều này sẽ khiến thân nhân giải tỏa áp lực, cũng như được biết trước về những lựa chọn của người thứ hai này, nếu tình huống khẩn cấp xảy ra.
Tại các tiểu bang như Victoria và Tasmania, mặc dù việc hỗ trợ cái chết tự nguyện được ủng hộ rộng rãi, góp phần can thiệp vào Luật Trợ tử, nhưng ý thức chung của cộng đồng về kế hoạch chăm sóc sớm vẫn còn thiếu sót.
Phó Giáo sư về Bác sĩ Gia đình Joel Rhee tại trường Đại học Wollongong giải thích hiện nay chưa có nhiều cuộc thảo luận quan trọng về vấn đề này.
‘Bạn biết đấy mọi người ai rồi cũng phải nói về cái chết, hay về một bệnh nhân sắp chết, hay các vấn đề tương tự. Dĩ nhiên một vài nhóm sắc tộc có thể mong muốn đây chỉ là một cuộc nói chuyện thôi và như vậy sẽ khiến bệnh nhân giảm bớt cảm giác phải đối mặt. Dù theo kiểu gì cũng được nhưng bạn cần phải có một kế hoạch.’
Ước tính khoảng một phần ba bệnh nhân không thể ra quyết định y khoa quan trọng vào lúc cuối đời, nhưng nhiều người cũng không chủ động muốn nói về chuyện này, rằng họ muốn chuyện này xảy ra như thế nào trước khi quá muộn.
Phó Giáo sư Rhee nói việc thúc đẩy chương trình lập kế hoạch chăm sóc sớm này có thể khó khăn hơn tại các cộng đồng sắc tộc.
‘Bản thân tôi không sinh ra tại Úc, tôi sinh ra tại Nam Hàn, và tôi biết người Nam Hàn cho rằng nói về cái chết và những chuyện tương tự là một chủ đề cấm kỵ, người ta cho rằng cuộc nói chuyện này có thể là một điềm gở.’
Chương trình hy vọng một sự thay đổi xảy ra có thể giúp việc điều trị y khoa trở nên nhẹ nhõm hơn, gia đình thanh thản hơn cũng như rõ ràng hơn về ước nguyện của người thân yêu.
Tuần lễ Kế hoạch Chăm sóc Sớm vẫn đang tiếp tục cho đến thứ Sáu ngày 26/3.
