Một số nhà kinh tế cho rằng, có một cách khác để kiềm chế chi tiêu nhằm chống lạm phát, đó là xây dựng khoản tiết kiệm hưu trí, thay vì trả thêm tiền cho ngân hàng thông qua lãi suất cao hơn. Thế nhưng theo một số nhà kinh tế, đó là điều hầu như không ai nhắc đến.
Việc tăng mức đóng góp hưu trí bắt buộc, có thể đạt được hiệu quả tương tự như tăng lãi suất, nhưng số tiền đó là của bạn. Vậy tại sao chúng ta không thảo luận về điều đó?
Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) dự kiến, sẽ công bố quyết định về lãi suất tiền mặt tiếp theo vào thứ Ba.
Thị trường tài chính và hầu hết các nhà kinh tế đều dự đoán, RBA sẽ giữ nguyên lãi suất tiền mặt khi lạm phát tiếp tục giảm, mặc dù Hội đồng Quản trị đã chỉ ra rằng, họ vẫn tập trung vào việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2 đến 3 phần trăm.
Kiềm chế lạm phát có nghĩa là, phải giảm nhu cầu ở một khía cạnh nào đó.
Mặc dù chính phủ cũng có thể tác động đến nhu cầu thông qua chính sách tài khóa, chẳng hạn như thay đổi thuế hoặc chi tiêu của chính phủ, nhưng hiện nay phần lớn nhiệm vụ của RBA là điều chỉnh lãi suất tiền mặt, để làm cho việc vay mượn trở nên đắt đỏ hơn.
Lãi suất cao hơn cũng có thể làm mạnh đồng đô la Úc, làm cho hàng nhập khẩu rẻ hơn và giảm nhu cầu xuất khẩu.
Nhưng thiết kế này lại ảnh hưởng đến chủ nhà ở Úc nặng nề hơn so với nhiều quốc gia khác, nhà kinh tế học Chris Richardson nói với SBS News.
"Vì chúng ta chưa xây dựng đủ nhà ở, nên giá nhà ở Úc rất cao và có rất nhiều nợ liên quan. Và lãi suất của chúng ta lại gắn liền với lãi suất ngắn hạn. Vì vậy, khi chúng ta chống lạm phát, gánh nặng thường dồn lên vai những người vay thế chấp nhiều hơn so với hầu hết các quốc gia khác”, Chris Richardson.
Ông tin rằng có một đòn bẩy khác, có thể được sử dụng thay thế hoặc song song với lãi suất tiền mặt, đó là quỹ hưu trí.
Tạm thời tăng khoản đóng góp hưu trí bắt buộc, và các gia đình sẽ có ít tiền hơn để chi tiêu, giúp hạ nhiệt nhu cầu, ông nói.
Sự khác biệt nằm ở chỗ tiền sẽ đi đâu, đó không phải tiền lãi cho ngân hàng, mà là khoản tiết kiệm cho việc nghỉ hưu của chính bạn.
Những người ủng hộ cho rằng, điều này có thể phân bổ gánh nặng chống lạm phát vượt ra ngoài phạm vi người vay.
Còn những người chỉ trích lập luận rằng, nó chỉ đơn giản là chuyển chi phí sang nơi khác.
Câu hỏi chính yếu là liệu quỹ hưu trí có thể giúp chống lạm phát hay không ?
Chế độ đóng góp hưu trí bắt buộc (Super Guarantee - SG) là tỷ lệ tối thiểu bắt buộc, mà người sử dụng lao động phải đóng vào quỹ hưu trí, của người lao động đủ điều kiện.
Tỷ lệ này đã tăng đều đặn trong hơn một thập niên, từ 9% năm 2014 lên mức cuối cùng theo luật định là 12% vào ngày 1 tháng 7 năm 2025, với mục đích mang lại cho người Úc một cuộc sống hưu trí thoải mái hơn.
Hiện tại, mức 12% này là cố định, nhưng theo lý thuyết này, nó không nhất thiết phải như vậy, chế độ đóng góp hưu trí bắt buộc có thể trở thành một đòn bẩy kinh tế tạm thời, được tăng lên khi lạm phát tăng cao và giảm xuống khi chi tiêu giảm, hoặc tỷ lệ thất nghiệp tăng.
Trên thực tế, tác động sẽ phụ thuộc vào thu nhập của người lao động và mức tăng tạm thời.
Đối với một số người lao động, điều đó có thể có nghĩa là thêm 20 đô la mỗi tháng, được chuyển vào quỹ hưu trí trong thời kỳ lạm phát cao, và được trả lại vào thu nhập ròng khi lạm phát giảm và tỷ lệ đóng góp giảm.
Nhà kinh tế học Saul Eslake nhận thấy giá trị của ý tưởng này và ông nói với SBS News.
“Nếu khoản đóng góp hưu trí của người dân, được tăng tạm thời như một giải pháp thay thế cho việc tăng lãi suất, họ sẽ có ít thu nhập khả dụng hơn trong thời gian điều đó còn hiệu lực. Nhưng đó vẫn là tiền của bạn, nó sẽ mang lại cho bạn nhiều hơn khi về hưu. Bạn sẽ nhận lại được nó. Trong khi đó, khi bạn trả lãi suất cao hơn cho khoản vay thế chấp, bạn sẽ không nhận lại được”, Saul Eslake.
Bất kỳ thay đổi nào đối với khoản đóng góp hưu trí bắt buộc (SG) đều cần luật pháp, có nghĩa là đó sẽ là quyết định của chính phủ và quốc hội chứ không phải là điều mà Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) có thể đưa ra.
Một tác động khác là phân bổ gánh nặng lạm phát
Ông Richardson lập luận rằng, đòn bẩy hiệu quả nhất để kiềm chế chi tiêu là đòn bẩy tiếp cận được, phần lớn dân số và xét về tiêu chí đó, quỹ hưu trí có lợi thế hơn so với các khoản vay thế chấp.
Khoảng một phần ba người Úc có khoản vay thế chấp, so với khoảng 40-45% nhận được khoản đóng góp hưu trí bắt buộc thông qua việc làm.
Điều đó khiến những người làm công ăn lương, trở thành nhóm lớn nhất bị ảnh hưởng, bởi bất kỳ sự thắt chặt nào, ông Richardson nói.
Nếu bạn muốn có nhiều người cùng gánh chịu hơn là chỉ những người vay tiền, thì khoản tiền đó sẽ được lấy từ thu nhập ròng của những người làm công ăn lương. Đó là gánh nặng lớn nhất trong nền kinh tế.
Một đòn bẩy siêu việt sẽ không ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp, người lao động tự do, người tự kinh doanh hoặc người làm nghề tự do, nhiều người trong số họ có các thỏa thuận hưu trí khác nhau và có thể không nhận được khoản đóng góp bắt buộc của người sử dụng lao động theo cùng một cách — hoặc người Úc lớn tuổi, vì ngày càng ít người vẫn còn làm việc hoặc trả nợ thế chấp.
Tuy nhiên, việc chia sẻ gánh nặng rộng rãi hơn có nghĩa là, mỗi gia đình sẽ chịu ít khó khăn hơn, với cùng một hiệu ứng làm giảm kinh tế.
Nói một cách đơn giản, "bạn có thể phân tán nỗi đau đó", ông Richardson nói.
Điều này được hỗ trợ bởi mô hình năm 2023 của nhà kinh tế Tim Toohey tại Yarra Capital Management, cho thấy việc tăng 1 điểm phần trăm trong khoản đóng góp hưu trí bắt buộc, có thể có tác động tương tự đến khoản tiết kiệm của gia đình, như việc tăng 1% lãi suất — tương đương với bốn lần tăng lãi suất tiền mặt, tiêu chuẩn 0,25 điểm phần trăm.
Nhưng trong khi việc tăng đóng góp vào quỹ hưu trí thêm 0,25 điểm phần trăm, có thể tác động tương tự đến tiết kiệm hộ gia đình và do đó là chi tiêu, như việc tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, thì nó sẽ để lại nhiều tiền hơn trong ngân sách gia đình, vì số tiền đó được chuyển hướng vào khoản tiết kiệm hưu trí của người lao động, thay vì phải trả thêm lãi suất thế chấp.
Tất nhiên, có một điều cần lưu ý: vì người Úc không thể rút tiền từ quỹ hưu trí cho đến khi nghỉ hưu, nên khoản tiết kiệm thêm này sẽ không giúp ích được cho các gia đình, cần thêm tiền mặt để trang trải các chi phí trước mắt.
Nhưng nó sẽ giảm bớt áp lực cho người đi vay, ông Eslake nói.
Nếu họ có khoản thế chấp, điều này sẽ giảm bớt mức độ ảnh hưởng của việc tăng lãi suất.
Điều này sẽ giúp ích cho những người, ở độ tuổi 20 và 30, có khoản thế chấp lớn hơn.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
