Để các bạn nhỏ có điều kiện được thực hành tiếng Việt, thầy cô đưa ra một thử thách là đi chợ, mua đồ.
Sau khi đã trải nghiệm nhiều địa danh lịch sử và văn hóa của Hà Nội trên chuyến xe buýt hai tầng, các bạn nhỏ cùng phụ huynh và thầy cô, tất thảy hơn 60 người, lại tiếp tục cùng nhau lên đường để cùng khám phá những vùng đất mới.
Chiếc xe lại lăn bánh, những cung đường núi non hiểm trở và đẹp như mơ của miền sơn cước mở ra trước mắt. Điểm đến của đoàn chúng tôi là một phiên chợ vùng cao tại Bản Lác - Mai Châu – tỉnh Hòa Bình.
Bản Lác từ lâu đã là một địa điểm văn hóa – du lịch nổi tiếng tại Việt Nam. Những nét truyền thống văn hóa Thái được thể hiện đặc sắc trong kiến trúc nhà sàn, trong phương ngữ. Chúng ta cũng dễ dàng bắt gặp những nét Thái tinh tế trong những điệu múa xòe, nhảy sạp rộn vang khắp chốn hay trong những chiếc khăn Piêu, thổ cẩm của dân tộc Thái.
Người ta vẫn nói, để biết rõ tập tục, đời sống của người dân ở một vùng đất nào đó thì đến chợ là rõ nhất. Khỏi phải nói, lạc vào phiên chợ vùng cao của người Thái là một trải nghiệm vô cùng độc đáo và mới lạ với các bạn nhỏ người Việt tại nước ngoài.
Phiên chợ rực rỡ sắc màu và rộn rã tiếng nói cười, trao đổi đã lôi cuốn các bạn từ đầu chí cuối. Các bạn ngạc nhiên và vô cùng thích thú với những nét văn hóa đặc trưng của miền núi, nơi rất đông đồng bào người Thái đang sinh sống.
Và điều quan trọng nhất là các bạn được giao tiếp tiếng Việt với những người dân Việt Nam trong một phiên chợ vùng cao.
Để các bạn nhỏ có điều kiện được thực hành tiếng Việt, thầy cô đưa ra một thử thách là đi chợ, mua đồ. Thầy cô đã phân chia các bạn học sinh thành các nhóm nhỏ khác nhau, mỗi nhóm gồm từ 4 đến 5 bạn. Mỗi nhóm được phát cho một khoản tiền nhỏ nhưng đều nhau. Nhiệm vụ của mỗi nhóm là đi quanh chợ phiên, trao đổi, mặc cả với người bán hàng để mua được càng nhiều hàng càng tốt bằng khoản tiền đã được cung cấp từ trước. Đội nào mua được nhiều nhất sẽ là đội giành được giải thưởng.
Phiên chợ vùng cao dường như sôi nổi hơn với sự hiện diện của những vị khách hàng nhỏ tuổi đặc biệt này. Không còn thấy tiếng Anh, tiếng Pháp hay các ngoại ngữ nào nữa, tất cả là tiếng Việt và tiếng dân tộc Thái. Đó là một môi trường sinh động, hấp dẫn để thực hành tiếng Việt. Các em không chỉ quan sát, lắng nghe mà còn chủ động hỏi và trả giá để mua hàng.
Ngay cả các phụ huynh đi theo cũng ngạc nhiên thấy con mình giỏi quá. Mặc cả thực chất là một thương lượng hội thoại mà ở đó các bạn nhỏ phải biết vận dụng linh hoạt và đầy đủ các lý lẽ để lập luận và thuyết phục cho bằng được người nghe đồng ý và chấp nhận đề xuất của mình. Đây là những điều mà các bạn có thể đã từng được học qua sách vở nhưng chưa sử dụng bao giờ.
Chính trong môi trường thực hành sống động này, với tính chất thách thức của cuộc thi và không khí hào hứng của bạn bè, các bạn nhỏ đã chủ động và tự tin phát huy vốn tiếng Việt của mình. Những người bán hàng hiền lành chân chất ở vùng cao dường như cũng ngạc nhiên và thích thú trước sự hiện diện của các bạn nhỏ kiều bào trong phiên chợ địa phương.
Một điều không thể không nói đến trong chuyến trải nghiệm chợ phiên này là sự ủng hộ và tham gia nhiệt thành của các phụ huynh trong đoàn. Các phụ huynh đều đi theo để giám sát các hoạt động của các bạn nhỏ trong từng nhóm. Quan trọng hơn, các phụ huynh có thể chỉ bảo, hướng dẫn và góp ý cho các con khi thực hành tiếng Việt trong chợ. Phụ huynh cũng là người giảng giải thêm để các bạn có thể hiểu cặn kẽ hơn về ý nghĩa của một số từ ngữ, phong tục.
Chúng tôi luôn đánh giá rất cao vai trò của phụ huynh trong mọi hoạt động giữ gìn tiếng Việt cho con. Việc tham gia cùng với con thực tế không phải là một việc gì quá khó khăn phức tạp. Chỉ cần phụ huynh chúng ta mong muốn và sẵn lòng nhập cuộc thì đều có thể tạo ra những hoạt động trải nghiệm giao tiếp thực tế thế này cho con.
Thu Thủy tin là các phụ huynh đang nghe chương trình hoàn toàn có thể thực hiện được những điều này một cách linh hoạt nhất. Chẳng hạn như đưa con đi chợ Việt cuối tuần cùng quý vị khi quý vị đi mua đồ. Cho các con tự chủ động mua bán, trao đổi. Hoặc cùng con tham gia vào các hoạt động văn hóa, nghệ thuật của cộng đồng người Việt nơi mình sinh sống... cũng đã truyền cho con một thông điệp quan trọng về tình yêu tiếng Việt và giúp con tự tin hơn trong việc nghe nói tiếng Việt.
Rõ ràng, việc được đi chợ phiên với các bạn nhỏ người Việt này là một trải nghiệm vô cùng đặc biệt và quý giá. Về mặt tiếng Việt, các bạn nhỏ đã được thực hành tiếng Việt một cách tự nhiên nhất thông qua việc trao đổi mua bán, mặc cả với những người bán hàng.
Ngoài ra, các em học sinh cũng học được về nền văn hóa, lịch sử và phong tục tập quán của các dân tộc địa phương thông qua các sản phẩm truyền thống được bán tại chợ phiên. Các em được tận mắt nhìn thấy, được hỏi và tìm hiểu về cách chế biến những món ăn đặc trưng như cơm lam, xôi nếp cẩm..., cách những nghệ nhân ở đây dệt thổ cẩm, hoặc thậm chí học được một vài từ ngữ tiếng dân tộc Thái. Từ đó, các em thêm hiểu, thêm yêu và thêm gắn bó với tiếng Việt và quê Việt.
Một tiếng đi chợ phiên trôi qua thật nhanh. Cả phụ huynh, học sinh và thầy cô đều đã có những trải nghiệm lí thú. Đó là cuộc sống thật, là những gì diễn ra hàng ngày trên biết bao vùng thôn quê bình dị của Việt Nam.
Hòa mình vào trong một không gian như vậy chính là một bài học tiếng Việt không thể tuyệt vời hơn dành cho các bạn nhỏ. Ở góc độ của những người làm giáo dục hay dưới lăng kính của phụ huynh thì những lợi ích đối với các bạn nhỏ về tiếng Việt và văn hóa cũng như độ gắn kết quê hương thông qua chuyến đi là không thể phủ nhận được.
Cũng cần nói thêm hai điều. Một là trẻ em luôn học và nhớ mọi thứ rất nhanh. Khi đặt các em trong môi trường giao tiếp tự nhiên, các em hoàn toàn có thể hiểu được các từ ngữ mà các em chưa bao giờ biết đến và có thể nói ra những câu nói mà các em chưa nói bao giờ. Do đó, học tiếng Việt hay bất kì một ngôn ngữ nào khác ở độ tuổi thiếu niên nhi đồng luôn là một thời điểm vàng, không thể bỏ qua.
Hai là, bản thân tiếng Việt chưa bao giờ là một ngôn ngữ xa lạ với các em. Đơn giản là vì tiếng Việt, bằng cách này hay cách khác, vẫn hiện diện trong đời sống hàng ngày của các em. Các em có thể không nói được tốt tiếng Việt, không biết nhiều từ vựng, nhưng hàng ngày các em vẫn được lắng nghe tiếng Việt thông qua lời chuyện trò của phụ huynh và những người xung quanh. Đó chính là cơ sở để hình thành vốn liếng tiếng Việt ban đâu của các em.
Khi gặp một môi trường giao tiếp thuận lợi như chuyến đi này thì cái tiếng Việt trong tiềm thức đó được kích hoạt, được đánh thức nhanh chóng và tự nhiên trong mỗi bạn nhỏ gốc Việt, giúp các bạn học và sử dụng tiếng Việt một cách nhanh chóng đến bất ngờ.
