Làm giáo viên dạy tiếng Việt cho trẻ em ở nước ngoài có khó không? Ngoài năng lực tiếng Việt giỏi và trình độ sư phạm cao thì thầy cô còn cần có những năng lực và phẩm chất gì để giúp các em yêu thích học tiếng Việt trong môi trường tiếng Anh áp đảo?
Vào một ngày cuối năm, Hồng Vân tình cờ được biết đến một thầy giáo dạy tiếng Việt qua kỳ thi kiểm định năng lực tiếng Việt của giáo viên do Viện Giáo dục Ngôn ngữ Cộng đồng của trường Đại học Sydney tổ chức hàng năm. Sau 5 phút nói chuyện thì Hồng Vân phải xin phỏng vấn thầy giáo trẻ này cho chương trình Cùng giữ tiếng Việt ngay tức thì.
Mời quý vị nghe audio của chương trình để khám phá lý do vì sao mà Hồng Vân không thể bỏ qua một nhân vật như vậy cho chương trình của mình.
Tốt nghiệp cử nhân ngôn ngữ và luật và đã có một thời gian làm giáo viên trung học và đại học ở Việt nam, thầy giáo Nguyễn Hữu Quyền đến với nước Úc và học bằng Cử nhân giáo dục tiểu học tại đại học UTS và Thạc sĩ giáo dục tiểu học tại đại học Western Sydney. Nhưng khi vào lớp dạy các em ở trường tiểu học thì thầy giáo Quyền lại thấy bị thu hút bởi những giọng tiếng Việt ngọng “đớt đớt” vô cùng dễ thương của các em nhỏ gốc Việt đang nỗ lực nói tiếng Việt với thầy. Có một cái gì đó thôi thúc thầy muốn giúp các em nói tiếng Việt tốt hơn, học tiếng Việt nhiều hơn, và muốn khám phá tiếng Việt và tìm hiểu về văn hóa Việt nam. Và thế là thầy đã chuyển sang dạy tiếng Việt cho các em ở trường tiểu học Smithfield Public School.
“Cái job này rất tuyệt vời. Mới đầu vào trường em thấy đến 90% các bé từ Kindy đến lớp 6 nói tiếng Việt đớt đớt lưỡi, hầu hết không đọc và viết tiếng Việt được, em nghĩ thú vị đây, em muốn giúp các bé nói tiếng Việt cho chuẩn. Các bé lúc bắt đầu học còn nói và viết không thạo, em dạy các bé tập ghép câu, câu đơn rồi câu phức, thấy các con làm được em có cảm giác như trúng số vậy.”
Mỗi tuần các em chỉ có 1-2 tiếng học với thầy, làm thế nào để thiết kế 1 giờ học hiệu quả và vui cho các em. Với kiến thức và hiểu biết về công nghệ và các trò chơi game các em học sinh được học trong giờ chính mạch, thầy Quyền đã tạo ra những game thu hút các em như Who’s the millionaire hay Kahoot nhưng với nội dung là tiếng Việt, các câu hỏi về tiếng Việt, và lồng ghép kiến thức về văn hóa Việt. Thầy cũng hiểu là với các em, sự nhàm chán là sát thủ tiếng Việt nên thầy luôn khiến các em bận rộn trong giờ học của thầy với các hoạt động học mà chơi, chơi mà học với đầy đủ các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.
“Mỗi tuần các em chỉ có 1-2 giờ học với em thôi nên em phải “ép’’ mạnh trong 1-2 giờ đó, thay đổi các hoạt động liên tục, bài học kết cấu đa dạng, với đánh vần, tập đọc, chơi trò chơi, tập viết, học toán và các môn khác bằng tiếng Việt nữa. Chỉ 5-10 phút cho đánh vần mỗi buổi học thì không nhiều, nhưng 1 học kỳ 10 tuần là các bé cũng học được tương đối. Rồi viết cũng vậy, học sinh từ Kindy đến lớp 6, sau mỗi buổi học là viết đầy 2 trang vở. Và em cũng giới thiệu với các em các nét đẹp của văn hóa Việt nam như phong cảnh, món ăn, trang phục, lễ hội, … để các em hiểu về văn hóa cội nguồn của mình. Nhìn các bé trố mắt, mở miệng, thấy thú vị, khoảnh khắc đó giúp mình quyết định theo nghề dạy tiếng Việt, nó như đam mê của mình vậy.”
Dạy tiếng Việt cho các em đầy niềm vui nhưng thầy Quyền cũng có những khó khăn, đó là các em ở nhà ít nói tiếng Việt, chỉ học tiếng Việt qua 1-2h mỗi tuần trên lớp với thầy nên thầy cố gắng giúp các em nói các tiếng Việt và tiếp xúc với văn hóa Việt càng nhiều càng tốt. Thầy có mong ước là bố mẹ cùng thầy hỗ trợ các em giữ và phát triển tiếng Việt.
“Em mong là các bố mẹ ở nhà không nói tiếng Anh với các bé, giúp các bé nói tiếng Việt ở mọi lúc mọi nơi, giúp các bé thêm cơ hội tiếp cận với tiếng Việt và văn hóa Việt. Các bố mẹ có thể cho con tham gia các hoạt động lễ hội văn hóa của người Việt như Trung thu, cho đi học tiếng Việt ở trường Việt ngữ cuối tuần để bảo tồn tiếng Việt, văn hóa Việt.”
Nói chuyện với thầy giáo Quyền, người ta cảm nhận được sự sôi nổi, nhiệt huyết trong từng lời thầy kể về công việc của mình, người ta cũng lây cảm giác cay khóe mắt khi thầy chia sẻ về niềm vui khi các em học sinh nói được một câu tiếng Việt hoàn chỉnh. Điều gì đã góp phần hun đúc nên tình yêu với công việc dạy tiếng Việt cho các em nhỏ gốc Việt ở nước ngoài ở thầy Quyền? Đó là niềm tự hào là người Việt và ý thức về việc giữ gìn bản sắc văn hóa Việt là làm giàu bản sắc đa văn hóa Úc, được cộng hưởng bởi sự tự tin về năng lực làm việc của bản thân.
“Em luôn tâm niệm là mình hòa nhập chứ không hòa tan, cho dù đi đâu, sống ở đâu thì mình vẫn giữ văn hóa, giữ bản sắc của mình, và như thế cũng là làm giàu cho nền văn hóa nước Úc. Mình tôn trọng nền văn hóa nước họ và mình vẫn tự hào là người Việt. Không phải là vì mình từ nước ngoài mà mình tự ti. Em không sợ người ta nghĩ về em thế nào, em làm mọi việc từ cái tâm của mình, cho nên có khó khăn gì trên con đường em đi thì em cũng không ngại ai nói gì. Em gặp và nói chuyện với các thầy cô giáo khác họ rất quý em, vì em tự tin, tự hào về nguồn gốc Việt nam của mình. Em có thể dạy được tiếng Việt và em có thể dạy được tất cả môn học, cho trẻ từ 0 tuổi đến học sinh lớp 12.”
Xin cảm ơn thầy giáo Nguyễn Hữu Quyền về một buổi nói chuyện rất thú vị và truyền cảm hứng.
Một năm học vừa kết thúc, là các bậc cha mẹ, chúng ta thầm cảm ơn các thầy cô đã dạy dỗ cho con em chúng ta kiến thức học đường, cũng như kiến thức cho cuộc sống. Đối với các thầy cô giáo dạy tiếng Việt, chúng ta còn đặc biệt cảm ơn các thầy cô đã giúp con em chúng ta giữ tiếng Việt, giữ tiếng quê hương, và hiểu thêm về một phần bản sắc văn hóa Việt mà chúng mang trong người. Qua những giờ học với các thầy cô giáo đáng quý như thầy Quyền, con em chúng ta không chỉ biết đánh vần, ghép câu, nói tròn vành rõ chữ hơn, mà chúng còn được truyền cho niềm tự hào về nguồn gốc Việt của chúng, sự tự tin khi sinh sống và làm việc với các sắc dân khác trong xã hội đa văn hóa đa ngôn ngữ như nước Úc. Chúc cho thầy giáo Quyền cũng như các thầy cô dạy tiếng Việt của chúng ta luôn mạnh khỏe và luôn có nhiều tâm huyết để kiến tạo ra những giờ học vui, truyền cảm hứng cho các em nhỏ gốc Việt.
