SBS Việt ngữ

Cùng giữ tiếng Việt: Thuận vợ, thuận chồng, khác "tông" vẫn không lạc tiếng

SBS Việt ngữ

Gia đình chị Thanh Tâm, anh Geoff và hai con Bảo Tú, Bảo An

Gia đình chị Thanh Tâm, anh Geoff và hai con Bảo Tú, Bảo An Source: Supplied


Published 5 December 2021 at 7:21pm
By TS Trần Hồng Vân
Source: SBS

Ở các gia đình mà bố hoặc mẹ không nói tiếng Việt, việc giữ tiếng Việt cho con thường rất khó khăn. Tuy nhiên, ở gia đình chị Thanh Tâm và anh Geoff thì việc này có vẻ đơn giản hơn ta tưởng rất nhiều.


Published 5 December 2021 at 7:21pm
By TS Trần Hồng Vân
Source: SBS


Trong việc giữ tiếng Việt cho con, sự đồng thuận và nhất quán của bố mẹ đóng vai trò không nhỏ. Cả hai bố mẹ có cùng một “tiếng nói” sẽ giúp con giữ tiếng Việt tốt hơn. Mời quý vị cùng nghe những chia sẻ của anh chị Thanh Tâm, Geoff và hai cháu Bảo Tú, Bảo An (12 tuổi) để khám phá bí quyết giúp con nói tiếng Việt thành thạo.

Nhiều bạn nhỏ gốc Việt ở Úc nói mình ở Úc thì mình nói tiếng Anh là đủ rồi, không cần phải biết nói tiếng Việt làm gì. Bảo Tú và Bảo An thấy thế nào? Nói được tiếng Việt thì có lợi gì cho các con?

Bảo Tú: Nói được tiếng Việt giúp mình có thể nói chuyện được với ông bà, người thân của mình ở Việt nam.

Advertisement
Bảo An: Lợi ích của việc nói được tiếng Việt là con có thể đọc sách, nghe nhạc, xem tivi Việt Nam nữa.

Nghe tiếng các con nói chuyện phỏng vấn trên điện thoại khiến ta nghĩ là đang nói chuyện với hai em bé Việt 100%. Chị Thanh Tâm và anh Geoff có thể cho biết điều gì đã khiến anh chị muốn giữ tiếng Việt và giúp con nói tiếng Việt tốt như vậy?

Chị Thanh Tâm: Điều rất đơn giản là mình là người Việt, là mẹ của các con, quê ngoại con ở Việt Nam, thì không có lý gì mà các con không hiểu được truyền thống và văn hóa Việt Nam. Để hiểu được và giữ được truyền thống văn hóa Việt Nam cho con thì chỉ bằng cách hiểu tiếng Việt, nói được tiếng Việt. Vì có làm gì đi chăng nữa, ở đâu đi chăng nữa thì cái nguồn cội của mình và quê ngoại của các con không có gì có thể thay thế được. Cho nên việc đó rất quan trọng đối với bản thân mình, đối với các con và gia đình mình.

Anh Geoff: Chúng tôi đã nghe rất nhiều người Việt nam, các ông bà, cô dì chú bác và bạn bè nói là họ rất thất vọng vì con cháu họ về Việt nam mà không thể nói chuyện được với họ. Cho nên từ trước khi cưới nhau, chúng tôi đã quyết định là mình phải làm cái gì đó để việc này không xảy ra với các con chúng tôi. Chúng tôi đã làm những gì chúng tôi có thể để các con nói chuyện được với gia đình và bạn bè ở Việt nam, và chúng tôi đã thành công trong việc này. 

Theo các nghiên cứu về duy trì tiếng mẹ đẻ trên thế giới, với các gia đình bố mẹ nói tiếng khác nhau, có một cách để các con nói được cả hai tiếng của bố mẹ là áp dụng nguyên tắc One Parent One Language Policy (OPOL) tức là tiếng của ai người đấy nói với con. Ví dụ bố nói tiếng Anh với con, mẹ nói tiếng Việt với con, như vậy con sẽ dùng tiếng Anh khi nói chuyện với bố, và tiếng Việt khi nói chuyện với mẹ. Ở gia đình mình, anh chị đã làm thế nào? Anh chị có thảo luận trước để thống nhất với nhau về việc nói tiếng gì, ở đâu và khi nào không? 

Chị Thanh Tâm:Thực ra thì về việc dạy cho con tiếng Việt, từ khi mới quen nhau cho đến khi cưới, đến khi có các con, bọn mình đã coi mặc nhiên nó là một cái bản sắc mà mình phải gìn giữ, một cái gì đó rất quý mà không gì có thể thay thế được. Ngay cả khi mới cưới thì ông xã mình đã nói rằng là khi có con, em phải giữ được tiếng Việt cho các con, dạy cho con văn hóa của người Việt, điều đó là rất quan trọng đối với anh.

Anh Geoff: Chúng tôi không đặt ra quy định hay nguyên tắc là nói tiếng Việt hay nói tiếng Anh lúc nào. Chúng tôi chỉ thống nhất ngay từ đầu, từ trước khi các con biết đến ngôn ngữ là các con sẽ nói tiếng Việt trước rồi tiếng Anh sau. Và sau đó sẽ học đọc, viết tiếng Việt và học tiếng Anh. Chúng tôi luôn cố gắng đưa các con về Việt nam đều dặn để các con có cơ hội duy trì tiếng Việt. 

Đối với gia đình chúng tôi, mọi việc diễn ra rất tự nhiên, khi nào vợ tôi muốn nói chuyện với các con thì cô ấy nói tiếng Việt với chúng, khi nào tôi muốn nói với các con thì tôi nói tiếng Anh. Và đến bây giờ thì chúng tôi thấy là cách này rất hiệu quả, nó đã giúp các con chúng tôi duy trì được cả tiếng Việt và tiếng Anh. 

Chị Tâm và hai con về thăm Việt Nam
Chị Tâm và hai con về thăm Việt Nam Source: Supplied


Nhiều người cho rằng con nói tiếng Việt tốt chỉ có ở gia đình cả hai bố mẹ đều nói tiếng Việt. Ở các gia đình mà vợ hay chồng không nói tiếng Việt thì họ thường bỏ cuộc ngay từ đầu vì khó quá. Chị có thấy đây là một việc rất khó không? Và chị đã làm thế nào để giúp con nói tiếng Việt từ đầu? 

Chị Thanh Tâm: Gọi là khó thì thực ra cũng không phải là khó lắm, bởi vì là mình dạy cho con tiếng Việt từ khi con mới hình thành, qua việc  đọc sách, cho nó nghe nhạc rồi nói chuyện với các bé, từ khi các bé còn ở trong bụng. Nó trở thành một cái thói quen bình thường thì khi các con được sinh ra, mình vẫn nói chuyện với các con như một người mẹ Việt Nam bình thường. Mình hát ru cho các con, rồi cho các con xem phim ca nhạc thiếu nhi của Việt Nam, thì tự dưng khi lớn lên, các con bắt đầu học nói thì các con nói rất bình thường, không có gì khác biệt giữa mẹ và con về ngôn ngữ hết. Cho nên đối với mình việc đó cũng nhẹ nhàng thôi.

Như vậy là chị đã nói tiếng Việt với con từ khi mang bầu và sinh con ra, mặc định đấy là ngôn ngữ để nói với con nên các con đã nói tiếng Việt với chị ngay khi bắt đầu tập nói. Thế còn việc dạy con học đọc và viết thì chị có thấy khó hơn không? 

Chị Thanh Tâm: Dạy các con đọc và viết là khó khăn lớn nhất của mình. Nhưng mình cũng may mắn là có điều kiện đưa các con về Việt nam khá thường xuyên ở thời gian đầu đời nên các con cũng được tiếp xúc nhiều với tiếng Việt, mỗi năm được 1-2 tháng. Thêm nữa, cạnh nhà bà ngoại có cô giáo dạy tiểu học nên cô cũng dạy kèm cho tiếng Việt, các con sang bên đó học tiếng Việt cho sõi hơi. Vì cô giáo không biết nói tiếng Anh nên các con phải dùng tiếng Việt 100% với cô, nên đó cũng là lợi thế để các con có thể vận động hết khả năng ngôn ngữ để  giao tiếp được với cô, hiểu được cô nói, đọc được bài cô cho.

Một khó khăn nữa là lúc các con còn nhỏ thì mình có thể nói chuyện  hoàn toàn gần như 100% bằng tiếng Việt với các con được nhưng bây giờ chúng nó lớn lên, rồi đi học ở trường, thời gian ở trường nhiều hơn thời gian ở nhà hoặc gặp gỡ với mình cho nên nó nói tiếng Anh nhiều hơn, cũng có phần khó cho mình là việc nói chuyện của mấy mẹ con cũng bị hạn chế. Nhưng sau đó thì mình cũng tự điều chỉnh và cố gắng hết sức để trong các cuộc thoại đó thì ít nhất phải được 80% là tiếng Việt.

Anh luôn ủng hộ và khuyến khích vợ và các con nói tiếng Việt. Như thế có nghĩa là có những lúc anh không hiểu vợ con nói gì, có lúc nào anh cảm thấy không thoải mái về việc này không?

Anh Geoff: Khi mà chúng tôi quyết định sẽ nuôi dạy các con song ngữ thì tôi đã biết là sẽ có những lúc tôi không biết vợ con đang nói chuyện gì. Tuy nhiên tôi biết một điều là nếu như có một việc gì đó xảy ra hay có gì quan trọng thì vợ con tôi chắc chắn sẽ cho tôi biết chuyện gì xảy ra và việc đó có liên quan đến tôi như thế nào.   

Theo Bảo Anh và Bảo Tú thì học tiếng Việt khó nhất ở điểm nào? 

Bảo Tú: Con thấy khó nhất là khi con viết và đọc sách.

Bảo An: Con thấy khó nhất là viết, viết có dấu khó, dấu ngã, dấu hỏi. 

Các con thấy các con mang bản sắc là người Việt hay là người Úc hay ở giữa, nửa Úc nửa Việt?

Bảo An: Con nghĩ là cả hai bằng nhau. Nhưng nếu mà con phải chọn một cái thì con chọn Việt nam vì Việt nam có quê mà con không có đến đó được lâu lắm.

Gia đình chị Thanh Tâm ở Bribie Island, Queensland
Gia đình chị Thanh Tâm ở Bribie Island, Queensland Source: Supplied


Là gia đình có bố mẹ nói tiếng mẹ đẻ khác nhau và rất thành công trong việc giữ tiếng Việt và giúp con phát triển song ngữ, từ kinh nghiệm của mình, anh chị và hai cháu có điều gì muốn nhắn đến thính giả SBS? 

Anh Geoff: Quan trọng là các con phải được tiếp xúc với tiếng Việt từ trước khi các con biết nói, như thế chúng lớn lên trong môi trường tiếng Việt và tiếng Anh và mọi sự diễn ra rất tự nhiên, chúng nói những ngôn ngữ này như một phần quá trình phát triển của chúng. Một điều nữa tôi muốn nhắn đến những người cha hay người mẹ không nói tiếng Việt là đừng bao giờ sợ là nếu khuyến khích các con nói tiếng Việt là mình bị cô lập hay không biết mọi người nói gì về mình. Nếu bạn có một gia đình hạnh phúc, vợ chồng con cái tin tưởng nhau thì chắc chắn mọi người sẽ cho bạn biết thông tin cần biết. Việc này chưa bao giờ là vấn đề với gia đình chúng tôi và sẽ không bao giờ là vấn đề.

Tôi chưa bao giờ có cảm giác là bị gia đình tôi nói sau lưng điều gì, bởi vì chúng tôi luôn cởi mở và thành thật với nhau. Nếu tôi có chuyện gì nói với các con thì vợ tôi cũng được biết và ngược lại cô ấy sẽ cho tôi biết nếu cô ấy nói chuyện gì với các con.
Chị Thanh Tâm: Mình cũng cùng quan điểm như vậy, tin tưởng nhau thì việc gì cũng xong. Và đối với việc dạy cho các con giữ văn hóa và ngôn ngữ thì không có gì ngoài sự kiên nhẫn và nghĩ đến cái lợi ích của con sau này. Cho dù có thay máu đổi da thì vẫn không thể nào đổi được nguồn gốc của mình từ đâu đến, trong tiếng Anh gọi là cái root, mình phải có cái gốc rễ của mình, giữ được nó thì cây mới lớn  được.

Bảo An: Đừng có bao giờ quên tiếng Việt Nam và đừng bao giờ quên tiếng Úc. Tại vì có thể là một ngày nào đó mình ở bên Việt nam thì mình phải biết cách nói chuyện với ông bà ngoại mình ở Việt nam, sang bên Úc thì mình cũng phải biết cách nói chuyện với ông bà nội và bạn bè của mình ở Úc.

Bảo Tú: Mình học tiếng Việt và nói tiếng Việt để sau này lớn lên không hối hận vì đã không giữ tiếng Việt.

Giúp trẻ nói được tiếng Việt là cho con cơ hội nói chuyện được với tất cả những người thân yêu của mình, những người quan trọng trong cuộc đời mình, như ông bà, cô bác hai bên nội và bên ngoại.
Cám ơn chị Thanh Tâm, anh Geoff và hai con Bảo Tú, Bảo An đã chia sẻ với thính giả SBS những suy nghĩ và trải nghiệm của gia đình mình trong việc giữ tiếng Việt. Theo các nghiên cứu và từ những chia sẻ của các bố mẹ trong chương trình Cùng nhau giữ tiếng Việt, việc giữ tiếng Việt cho con khi ở nước ngoài rất gian nan. Tuy nhiên, những chia sẻ của gia đình chị Thanh Tâm và anh Geoff khiến ta có cảm giác là việc này đơn giản như ta nấu một bữa cơm Việt. Bí quyết của anh chị có lẽ là những suy nghĩ tích cực đối với việc giữ tiếng Việt, ý thức về nguồn gốc, cội nguồn của mình, coi việc nói tiếng Việt với con từ bé là đương nhiên, là mặc định và đặc biệt là sự ủng hộ và của người chồng, người không chung ngôn ngữ nhưng chung tiếng nói về việc giữ tiếng Việt cho con. 

Mời quý vị tham gia giải câu đố của chương trình kỳ này: Trong tiếng Việt có những câu thành ngữ nào có nghĩa tương tự câu Thuận vợ thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn?

Xin quý vị hãy gửi câu trả lời về chương trình theo địa chỉ: hoặc nhắn tin ngay bên dưới bài trên 

 



Share