Một liên minh các tổ chức y tế cho biết, các công ty thuốc lá đang lợi dụng những lo ngại về buôn bán thuốc lá bất hợp pháp, để phá bỏ các chính sách kiểm soát hút thuốc, đã được thực hiện trong nhiều thập niên và thúc đẩy việc cắt giảm thuế. Các tổ chức y tế cho biết, họ đặc biệt lo ngại trước các báo cáo cho rằng, các nghị sĩ đã nghe lời khai từ tập đoàn thuốc lá khổng lồ Philip Morris, một cách bí mật.
Trong một bức thư ngỏ, Hội đồng Ung thư, Quỹ Tim mạch, Hiệp hội Y tế Công cộng và các tổ chức khác, đã kêu gọi sự minh bạch nghiêm ngặt và các biện pháp bảo vệ, chống lại sự can thiệp của ngành công nghiệp vào chính sách công, khi cuộc điều tra của Thượng viện về hoạt động buôn bán thuốc lá bất hợp pháp,, đang bùng nổ bước sang ngày điều trần thứ hai.
Vào ngày thứ hai của các phiên điều trần công khai, trong cuộc điều tra của Thượng viện, về sự bùng nổ của hoạt động buôn bán thuốc lá bất hợp pháp, một liên minh các tổ chức y tế đã công bố một bức thư ngỏ.
Trong bức thư, Hội đồng Ung thư, Quỹ Tim mạch, Hiệp hội Y tế Công cộng và các tổ chức khác, đã kêu gọi sự minh bạch trong chính sách y tế công cộng.
Bức thư ngỏ được đưa ra, sau khi các đại diện từ công ty thuốc lá toàn cầu lớn Phillip Morris, được cấp một phiên điều trần kín, không được công khai tại cuộc điều tra hồi đầu tháng này.
Anita Dessaix từ Ủy ban Y tế Công cộng của Hội đồng Ung thư cho biết, phiên điều trần bí mật này làm suy yếu nghĩa vụ của Úc, trong việc bảo vệ việc hoạch định chính sách, khỏi sự can thiệp của ngành công nghiệp thuốc lá.
"Thật đáng thất vọng, khi ngành công nghiệp thuốc lá được mời tham gia cuộc điều tra này, sau cánh cửa đóng kín, với máy quay bị tắt và các nhân chứng không được nêu tên. Và một lần nữa, điều thực sự đáng lo ngại là nó vi phạm, Công ước Khung về Kiểm soát Thuốc lá, và rõ ràng họ đã được đề nghị một phiên điều trần rất kín đáo, so với tất cả các nhóm y tế công cộng khác”, Anita Dessaix.
Được biết cuộc điều tra về ngành công nghiệp thuốc lá bất hợp pháp, do Thượng nghị sĩ Đảng Tự do Leah Blyth chủ trì, đang điều tra quy mô và bản chất của thị trường thuốc lá bất hợp pháp và các tác động kinh tế, xã hội và sức khỏe của nó ở Úc.
Ủy ban cũng đang xem xét, các đường giây phân phối và phương thức buôn lậu thuốc lá bất hợp pháp, cũng như sự tham gia của các nhóm tội phạm có tổ chức, sau một loạt vụ đánh bom xăng và cướp bóc bạo lực, liên quan đến buôn bán thuốc lá bất hợp pháp trong những năm gần đây.
Hãng tin AAP đưa tin rằng, đại diện của Phillip Morris đã sử dụng phiên điều trần kín và không được công khai, để vận động hành lang cho việc bán thuốc lá hợp pháp với giá rẻ hơn, tuyên bố rằng cuộc khủng hoảng sẽ giảm bớt, nếu chính phủ bãi bỏ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá.
Bà Dessaix cho biết, liên minh các nhóm y tế vô cùng lo ngại rằng, ngành công nghiệp thuốc lá đang cố gắng sử dụng ảnh hưởng của mình, để đảo ngược chính sách y tế công cộng, hiệu quả hàng thập niên.
"Rõ ràng chúng ta đã thấy, sự suy giảm liên tục trong việc hút thuốc, cũng như ở giới trẻ, trong suốt 10, 15, 20 năm qua. Việc ngành công nghiệp thuốc lá có tiếng nói trong việc hoạch định chính sách, cũng như các nhóm đại diện của ngành như các nhà bán lẻ, cho thấy, họ không có quyền ảnh hưởng đến chính sách y tế công cộng ở Úc”, Anita Dessaix.
Ngân sách tuần trước cho thấy, thị trường thuốc lá chợ đen đang phát triển của Úc đã làm giảm thêm hàng tỷ đô la từ ngân sách liên bang, với doanh thu từ thuế thuốc lá hiện được dự báo sẽ giảm mạnh xuống, chỉ còn hơn 2 tỷ đô la mỗi năm vào năm 2030.
Các nhà phân tích cho rằng, tỷ lệ hút thuốc thấp hơn đã đóng một phần vai trò, nhưng động lực chính là sự bùng nổ của doanh số bán thuốc lá bất hợp pháp, mà chính phủ ước tính chiếm hơn một nửa tổng thị trường thuốc lá.
Ông Jim Chalmers đã phản đối lời kêu gọi cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, nói rằng ông không tin rằng điều đó sẽ tạo ra sự khác biệt, đối với doanh số bán hàng bất hợp pháp.
Bà Dessaix cho rằng các chính sách y tế mạnh mẽ hơn, là cách tốt nhất để giải quyết vấn đề, thay vì giảm hoặc loại bỏ thuế.
"Điều thực sự quan trọng cần nhớ, là hầu hết người hút thuốc, thực sự không muốn hút thuốc. Vậy chính phủ có thể làm gì hơn nữa, để hỗ trợ hai phần ba số người hút thuốc, mà chúng ta biết là muốn bỏ thuốc? Vấn đề là phải bảo đảm rằng, chúng ta đang làm mọi thứ có thể để hỗ trợ cai thuốc lá, cũng như giáo dục cộng đồng và nhắc nhở mọi người về tác hại sức khỏe do thuốc lá gây ra. Nếu chúng ta làm những điều đó và làm thật tốt, chúng ta sẽ bắt đầu thấy vấn đề thuốc lá bất hợp pháp được kiểm soát”, Anita Dessaix.
Đây là một vấn đề đã được nêu ra, trong vòng điều trần thứ hai của cuộc điều tra, về ngành công nghiệp thuốc lá bất hợp pháp.
Giám đốc điều hành của Master Grocers Australia là Martin Stirling, nằm trong số những người kêu gọi giảm thuế.
"Các nhà bán lẻ của chúng tôi cho biết, khách hàng của họ đã đến lúc, đưa ra quyết định hợp lý dựa trên giá cả, không phải vì họ muốn mua thuốc lá bất hợp pháp, mà vì họ không có lựa chọn nào khác. Và những khách hàng mà các nhà bán lẻ của chúng tôi nói chuyện hàng ngày cho biết, nếu sản phẩm rẻ hơn một chút, họ sẽ vui vẻ mua sản phẩm hợp pháp, đang chịu thuế tiêu thụ đặc biệt”, Martin Stirling.
Trong khi đó Thượng nghị sĩ Đảng Lao động Dorrinda Cox, người đã chất vấn ông Stirling tại cuộc điều tra, đã bác bỏ tuyên bố đó là vô căn cứ.
"Đó không phải là điều có thể định lượng được, đó là bằng chứng mà ủy ban này đã nhận được. Vì vậy, nếu bạn đưa ra những nhận xét tùy tiện và thu thập bằng chứng giai thoại, thì điều đó không đủ cơ sở để chúng tôi đưa ra quyết định chính sách, một quyết định về chính sách quốc gia”, Dorrinda Cox.
Cuộc điều tra cũng đã nghe bằng chứng về sự gia tăng tội phạm bạo lực, liên quan đến thị trường thuốc lá bất hợp pháp.
Hilda Sirec là Phó Ủy viên Điều tra An ninh Quốc gia thuộc Cảnh sát Liên bang Úc.
Bà nói với cuộc điều tra rằng, bạo lực giữa các băng đảng và thiệt hại tài sản, đang xảy ra trên khắp các khu vực pháp lý.
Phó Giám đốc điều hành của Ủy ban Tình báo Hình sự Úc là Adam Meyer cũng cho biết, có một mạng lưới hoạt động tội phạm, liên quan đến buôn bán thuốc lá bất hợp pháp và tác động của nó rất lớn.
"Cho dù đó là bạo lực nhằm vào cá nhân, hay hơn 200 vụ đốt phá mà chúng ta đã chứng kiến tại các cửa hàng bán thuốc lá và nhiều cơ sở khác, phần lớn đều liên quan đến bạo lực giữa các nhóm, tức là các nhóm khác nhau đang cố gắng giành quyền kiểm soát lớn hơn, đối với thị trường thuốc lá bất hợp pháp. Thật không may là bạo lực đó đã lan sang cộng đồng và đã có ít nhất ba trường hợp tử vong, liên quan đến một số vụ bạo lực này”, Adam Meyer.
Cuộc điều tra cũng đã nghe thấy rằng, thị trường bất hợp pháp và bạo lực liên quan, cũng đang đẩy phí bảo hiểm lên cao. đối với các nhà bán lẻ sản phẩm hợp pháp.
Người phát ngôn của Cơ quan Thanh tra Doanh nghiệp Nhỏ và Gia đình Úc là Aidan Storer, đã nói với cuộc điều tra rằng, các nhà bán lẻ thuốc lá hợp pháp đã báo cáo nhiều thách thức và họ không phải là những người duy nhất.
"Các nhà bán lẻ sản phẩm thuốc lá hợp pháp tại các cơ sở kinh doanh, đã phải chịu áp lực tăng lên đối với phí bảo hiểm, chủ yếu liên quan đến rủi ro và rủi ro an toàn, nhưng cũng liên quan đến các doanh nghiệp bán lẻ khác, có thể cùng hoạt động tại những khu vực bán thuốc lá, bởi vì những cơ sở bán lẻ đó thường được coi là khu vực có rủi ro cao hơn”, Aidan Storer.
Ủy ban điều tra của quốc hội, sẽ công bố báo cáo về những phát hiện, từ các phiên điều trần vào giữa năm nay.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
