Trước lúc bình minh trên vùng duyên hải Côte d’Azur của nước Pháp, tại một viện bảo tàng tĩnh mịch trên đỉnh đồi, vốn là tư gia cũ của danh họa Pierre-Auguste Renoir, bọn đạo tặc đã lẻn qua hàng rào khu vườn rồi bất ngờ trở thành tâm điểm của dư luận. Mục tiêu của chúng là cuỗm đi 12 bức tranh của Renoir, nhưng rốt cuộc chúng chỉ lấy được 4 bức, rồi trong lúc cuống cuồng đào thoát trước vòng vây của cảnh sát, lại đánh rơi mất 2. Giờ đây, giới mỹ thuật thế giới lại một lần nữa đặt câu hỏi: Ai lại đi đánh cắp những kiệt tác, mà rốt cuộc chẳng thể nào bán được?
Trước lúc mặt trời mọc trên vùng Riviera của nước Pháp, một nhóm trộm đã kéo đến một viện bảo tàng yên tĩnh trên đỉnh đồi, với một kế hoạch khá đơn giản.
Cắt hàng rào, băng thật nhanh qua khu vườn, đột nhập vào tòa nhà, lấy tranh rồi tẩu thoát.
Thoạt đầu, mọi việc dường như diễn tiến hết sức thuận lợi. Mục tiêu của chúng cũng gần như tuyệt mỹ, chẳng kém gì chính kế hoạch ấy, đó là tiếp cận nhiều bức tranh của danh họa Renoir.
Tòa nhà nói trên là ngôi nhà cũ của Renoir tại Cagnes-sur-Mer, nằm giữa hai thành phố Nice và Cannes.
Ông Bryan Masson, thị trưởng địa phương cho biết, bọn trộm hành động rất nhanh, nhưng cũng hết sức vụng về.
“Chúng sử dụng, nếu có thể nói như vậy, một loại dao điện, một chiếc cưa kim loại, hay bất cứ tên gọi nào khác. Chúng đã cắt những chốt giữ khung tranh, của các tác phẩm Renoir. Việc cảnh sát thành phố can thiệp cùng với tiếng còi báo động của viện bảo tàng và của lực lượng cảnh sát, đã buộc bọn trộm phải vội vã. Thành thử, chúng chỉ lấy được 4 tác phẩm trong số 12 bức thuộc bộ sưu tập của viện. Chúng bỏ chạy xuyên qua các khu vườn, và dường như đã đánh rơi 2 tác phẩm trên đường tẩu thoát”, Bryan Masson.
Hai bức tranh ấy đã được tìm thấy, ngay trong khu vườn của viện bảo tàng.
Sát bên khu vực này, là nhà của một người đàn ông chỉ tự xưng là “Luc”, ông đã ngủ suốt thời gian vụ trộm diễn ra.
“Tôi bị các viên chức cảnh sát đánh thức, vào khoảng 6 giờ 45 sáng. Thật kỳ lạ. Tôi là hàng xóm sát vách của viện bảo tàng... rồi xung quanh đây lại đa phần là người cao tuổi... Thật đáng bất an. Chúng ta cần phải có phản ứng và làm điều gì đó, để ngăn những chuyện như thế này tái diễn”, Luc.
Điều đã xảy ra là bọn trộm đã mang đi được hai tuyệt phẩm, đó là bức ‘Chân dung bà Colonna Romano’ và ‘Thiếu nữ bên giếng nước’, đều là những tác phẩm được Bảo tàng Musée d'Orsay ở Paris, cho mượn trưng bày.
Nếu nhìn một cách tổng quát, Pierre-Auguste Renoir (1841-1919) được xem là một trong những họa sĩ quan trọng nhất, của trường phái Ấn tượng (Impressionism). Tranh của ông nổi tiếng vì vẻ đẹp tươi sáng, giàu sinh khí, đề cao niềm vui sống và vẻ đẹp của con người hơn là những suy tư triết lý hay bi kịch xã hội.
Các tác phẩm của ông được xem là kiệt tác của nghệ thuật phương Tây thế kỷ 19.
Nếu dùng lối phê bình mỹ thuật quen thuộc trên các tạp chí Văn, Bách Khoa hay Nghệ Thuật trước đây, có thể nói: Renoir là họa sĩ của ánh sáng, của tuổi trẻ và của những giờ phút an vui của đời sống. Tranh ông không chất chứa những cơn bão tố tâm linh như Van Gogh, cũng không mang vẻ đăm chiêu triết lý như Cézanne. Ông chỉ muốn lưu giữ trên mặt vải, những khoảnh khắc đẹp nhất của con người dưới ánh mặt trời. Và chính vì vậy hơn một thế kỷ đã trôi qua, tranh Renoir vẫn giữ được sức quyến rũ đặc biệt đối với đông đảo công chúng trên khắp thế giới.
Trở lái với vụ đánh cắp tranh của danh họa Renoir, hiện nay cảnh sát đang ráo riết truy tìm các bức tranh cũng như thủ phạm. Nhưng chính những kẻ này giờ đây, lại phải đối diện với một vấn đề khác.
Ông James Ratcliffe thuộc cơ quan ‘Art Loss Register’, ‘Đăng ký Tác phẩm bị Đánh Cắp’ cho rằng, có lẽ bọn trộm đã suy tính rất nhiều về cách đột nhập viện bảo tàng, nhưng lại không nghĩ xa đến chuyện sẽ làm gì, sau khi đã thoát ra ngoài.
“Tôi cho rằng, vụ việc xảy ra hôm nay tại Bảo tàng Renoir, là một thí dụ điển hình về những kẻ trộm nhìn thấy cơ hội ,để lấy đi những hiện vật mà chúng cho là rất có giá trị, nhưng lại không nhất thiết suy tính cặn kẽ bước đi kế tiếp của mình”, James Ratcliffe.
Chính những “bước đi kế tiếp” ấy, mới là điểm đặc biệt trong nền kinh tế đầy nghịch lý, của nạn trộm cắp tác phẩm nghệ thuật.
Một bức tranh càng nổi tiếng và càng đắt giá, thì số người có đủ khả năng mua nó lại càng ít.
Và một khi ai nấy đều biết đó là tài sản bị đánh cắp, thị trường vốn đã nhỏ bé ấy, gần như biến mất hoàn toàn.
“Hãy tưởng tượng rằng đối với một bức tranh có giá trị rất cao, chẳng hạn trị giá vài triệu euro, thì trên toàn thế giới có lẽ chỉ vài trăm người, nhiều lắm cũng chỉ như vậy, vừa có hứng thú vừa có khả năng tài chính để mua nó. Nhưng nếu tôi nói với quý vị rằng, họ phải chấp nhận mua một tài sản bị đánh cắp và không bao giờ có thể công khai trưng bày cho bất cứ ai xem, thì danh sách những người sẵn lòng mua món đồ đó, gần như sẽ thu hẹp xuống còn... là chẳng còn ai cả”, James Ratcliffe.
Được biết các tác phẩm này, còn được lưu hồ sơ rất đầy đủ.
Hình ảnh của chúng đã được phổ biến rộng rãi và được đăng ký trong cơ sở dữ liệu của ‘Art Loss Register’, khiến giới kinh doanh mỹ thuật và các nhà đấu giá, có thể nhận diện ngay lập tức.
Các công tố viên Pháp hiện điều tra vụ trộm theo hướng, đây là hành động của một băng nhóm có tổ chức.
Tuy nhiên, xét theo cách vụ đột nhập diễn ra, ông Ratcliffe lại nghi ngờ rằng, thủ phạm có thể không hề tinh vi đến thế.
“Theo tôi, đây là những người đã nhìn thấy một cơ hội có vẻ khá đơn giản: cắt một hàng rào lưới thép, đập vỡ cửa sổ, chộp lấy vài bức tranh, giật chúng khỏi tường rồi bỏ chạy. Cách hành động đó, theo nhận định của tôi, không đòi hỏi một mức độ tổ chức quá cao. Vì vậy, tôi cho rằng, có nhiều khả năng đây là những tội phạm vặt, hơn là thành phần thuộc các tổ chức tội phạm chuyên nghiệp”, James Ratcliffe.
Tuy nhiên nước Pháp không xa lạ gì, với những vụ việc tương tự.
Chỉ vài tháng trước đây, những kẻ trộm đã đột nhập vào Viện Bảo tàng Louvre ở Paris và mang đi số nữ trang thuộc các triều đại hoàng gia, trị giá 88 triệu euro từ Phòng Trưng bày Apollo, trong đó có cả một chiếc vương miện từng thuộc về Hoàng hậu Eugénie.
Đối với loại chiến lợi phẩm ấy, bọn trộm vẫn còn nhiều lựa chọn như tháo rời nữ trang, cắt lại đá quý, hoặc nung chảy chúng thành những món đồ hoàn toàn khác, để dễ bề tiêu thụ.
Còn đối với nhóm đạo tặc lần này... Chúng đang giữ trong tay những bức tranh Renoir.
Mà tranh Renoir, muốn còn giá trị, thì trước sau vẫn phải là tranh Renoir.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
