Trong khi hàng triệu người đang phải gánh chịu nỗi đau kinh tế và sự mất mát từ các cuộc xung đột vũ trang tại Trung Đông, một bộ phận không nhỏ nhà đầu tư lại đang sôi nổi thảo luận về cách kiếm tiền từ chính những biến động này. Từ TikTok đến các diễn đàn tài chính trên Reddit, một làn sóng đầu tư mới đang hình thành, nơi chiến sự không chỉ là tin tức thời sự mà còn là tín hiệu thị trường.
Cơn sốt lợi nhuận từ tiếng súng
"Đây chính xác là cách bạn sẽ kiếm được một đống tiền từ cuộc chiến đang diễn ra ở Trung Đông," một nhà sáng tạo nội dung tài chính trên TikTok tuyên bố đầy quả quyết. Không khó để tìm thấy những đoạn video sử dụng định dạng meme để thảo luận về các mã cổ phiếu quốc phòng, đi kèm với đó là những lời khoe khoang về mức lợi nhuận khổng lồ.
Trên Reddit, các diễn đàn tài chính tràn ngập những câu hỏi về việc lựa chọn danh mục đầu tư tối ưu khi xung đột toàn cầu nổ ra. Những từ khóa như "khoản đầu tư tốt nhất cho một cuộc chiến dài hơi" trở thành chủ đề nóng. Đối với những cộng đồng này, sự bất ổn địa chính trị được coi là một biến số có thể tính toán để tối đa hóa tài sản.
Thực tế, bối cảnh địa chính trị hiện tại đang vô cùng khốc liệt. Theo tổ chức nhân quyền HRANA, hơn 3.600 người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào Iran kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28 tháng 2.
Tại Lebanon, Bộ Y tế nước này xác nhận hơn 2.500 người tử vong do các đòn không kích của Israel kể từ khi xung đột với Hezbollah leo thang vào ngày 2 tháng 3. Cuộc chiến không chỉ gây thương vong mà còn chặn đứng các mạch máu cung cấp dầu mỏ quan trọng, gây ra những cú sốc kinh tế trên toàn cầu.
Tại Úc, mô hình dự báo từ Đại học Griffith cho thấy một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông có thể đẩy lạm phát tăng thêm 5%. Người dân Úc có thể phải đối mặt với tình trạng "lạm phát đình trệ" (stagflation) – sự kết hợp tồi tệ giữa tăng trưởng kinh tế chậm lại, tỷ lệ thất nghiệp cao và giá cả leo thang. Tuy nhiên, giữa bối cảnh đó, một số nhà đầu tư lại coi đây là thời điểm của những cơ hội.
Nghịch lý của các ưu đãi tài chính
Phó giáo sư Rand Low về tài chính định lượng tại Đại học Bond cho biết, những cuộc trò chuyện về cách "tận dụng hoặc kiếm lời từ thời điểm khủng hoảng" đã trở nên phổ biến trong giới đầu tư. Đồng quan điểm, Giáo sư Jagannadha Pawan Tamvada từ Trường Kinh doanh
"Có những mô hình đã được thiết lập chặt chẽ, nơi dòng vốn chảy vào các lĩnh vực dự kiến sẽ hưởng lợi từ sự bất ổn. Chúng ta cũng đang thấy sự xuất hiện của các sản phẩm tài chính, bao gồm các quỹ ETF tập trung vào quốc phòng, theo dõi rõ rệt rủi ro địa chính trị và coi sự leo thang là một tín hiệu thị trường," GS Tamvada nói.
Sự trỗi dậy của xu hướng này đặt ra những câu hỏi hóc búa về đạo đức. Marc Jocum, chiến lược gia đầu tư cấp cao tại Global X ETFs, bày tỏ sự phản đối:
"Tôi không tin rằng mọi người nên có bản chất đầu tư tàn bạo như vậy. Thật đáng xấu hổ khi bạn thấy người ta trục lợi từ nỗi bất hạnh của người khác," ông Jocum nhận định.
Dù vậy, Giáo sư Tamvada lại có cái nhìn thận trọng hơn khi đánh giá về đạo đức của các cá nhân. Ông cho rằng vấn đề nằm ở cấu trúc hơn là cá nhân:
"Mối lo ngại là chính hệ thống cho phép, và trong một số trường hợp, khen thưởng cho những hành vi như vậy và những kết quả xã hội không tối ưu," Giáo sư Tamvada nói thêm.
Ông cảnh báo về một "nghịch lý của các ưu đãi", nơi lợi ích tư nhân gắn liền với sự tồn tại kéo dài của các vấn đề thay vì giải pháp cho chúng. Khi vốn chảy vào các lĩnh vực hưởng lợi từ bất ổn, các lĩnh vực này sẽ có tầm ảnh hưởng chính trị và thể chế lớn hơn, khiến thị trường bắt đầu dự báo và định giá sự bất ổn, từ đó càng làm tăng thêm biến động.
Những điểm đến của dòng vốn thời chiến
Theo Marc Jocum, cổ phiếu quốc phòng, năng lượng và các loại hàng hóa như vàng, bạc thường là nơi nhà đầu tư tìm đến. Ông giải thích rằng không phải ai cũng có tâm lý trục lợi tiêu cực:
"Không ai muốn thấy sự mất mát về sinh mạng con người. Không ai muốn thấy xung đột kéo dài — nhưng có những người cố gắng kiếm tiền từ những gì đang diễn ra trong chiến tranh.
“Không hẳn là họ cố gắng kiếm lời từ chiến sự, mà là họ đang phòng thủ danh mục đầu tư của mình một cách chiến thuật trước một số yếu tố nhất định," ông Jocum nhận xét.
Cổ phiếu quốc phòng thường tăng giá do nhu cầu về nguồn lực quân sự và xu hướng xây dựng năng lực phòng thủ của các quốc gia. Chính phủ Úc gần đây đã công bố mức chi tiêu kỷ lục cho quốc phòng với thêm 53 tỷ đô la trong 10 năm tới.
Các tập đoàn như Lockheed Martin, Northrop Grumman và L3Harris đều tăng trưởng mạnh. BAE Systems thậm chí đã tăng khoảng 6% ngay trong ngày đầu tiên diễn ra các cuộc tấn công của Mỹ - Israel vào Iran.
Bên cạnh đó, cổ phiếu năng lượng cũng tăng vọt do chuỗi cung ứng bị gián đoạn và nỗi lo sợ khan hiếm. Phân tích từ Global Witness cho thấy 100 công ty dầu khí hàng đầu thế giới đã thu về hơn 41 triệu đô la mỗi giờ lợi nhuận trong tháng đầu tiên sau các cuộc không kích.
Rủi ro từ những sự kiện "thiên nga đen"
Mặc dù có những công thức đầu tư truyền thống cho thời chiến, nhưng thực tế không phải lúc nào cũng đi đúng kịch bản. Trong cuộc xung đột Trung Đông lần này, các tài sản "trú ẩn an toàn" như trái phiếu chính phủ hay vàng lại có biểu hiện không như mong đợi.
Lạm phát quay trở lại mạnh mẽ do gián đoạn nguồn cung đã tạo ra môi trường tiêu cực cho trái phiếu. Đáng chú ý, dù giá vàng đạt đỉnh lịch sử vào tháng 1 năm nay, nó đã giảm khoảng 20% kể từ khi xung đột bắt đầu. Phó giáo sư Rand Low lý giải rằng sự gián đoạn nguồn cung dầu đã làm xao nhãng thị trường vàng:
"Bạn không thể ăn vàng — bạn cần dầu để lái xe!"
Kết luận về xu hướng này, Marc Jocum cảnh báo rằng mọi cuộc xung đột đều khác nhau và rất khó để dự đoán:
"Phản ứng của thị trường thay đổi đáng kể tùy thuộc vào bản chất, quy mô và bối cảnh kinh tế của từng cuộc xung đột.”
“Một cuộc xung đột tại Iran gây gián đoạn toàn bộ nguồn cung dầu và khiến giá nhiên liệu tăng vọt... không ai có thể dự đoán trước được điều đó trong năm nay. Đó là lý do tại sao những sự kiện 'thiên nga đen' này rất khó lường," ông Jocum khẳng định.
Cuối cùng, việc đầu tư vào thời chiến vẫn là một canh bạc đầy rủi ro, nơi ranh giới giữa việc bảo vệ tài sản và trục lợi từ nỗi đau của nhân loại vẫn còn là một chủ đề gây tranh cãi gay gắt trong xã hội hiện đại.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
