Giáo sư Henry Brodaty, một trong những chuyên gia hàng đầu thế giới về nghiên cứu và chăm sóc sa sút trí tuệ, đã dành hơn nửa thế kỷ gắn bó với lĩnh vực này.
Ông hiện là giáo sư về lão khoa và sức khỏe tâm thần, đồng Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Não bộ Lành mạnh (CHeBA) thuộc Đại học UNSW Sydney, và vừa được vinh danh Senior Australian of the Year.
Từ chính trải nghiệm mất cha vì sa sút trí tuệ khi mới 59 tuổi, Giáo sư Brodaty đã không ngừng tìm kiếm các biện pháp giúp con người bảo vệ não bộ suốt đời.
Sau đây là 4 cách đơn giản nhưng quan trọng mà ông khuyến nghị, ai cũng có thể áp dụng.
1. Vận động cơ thể - thuốc bổ tốt nhất cho não
Theo Giáo sư Brodaty, cả vận động tim mạch (aerobic) lẫn tập sức mạnh đều giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ.
Giáo sư Brodaty khuyến khích việc tập luyện đều đặn mỗi tuần, trong đó có ít nhất vài buổi nâng, kéo hoặc đẩy tạ, và vận động mạnh đến mức “thở dốc và ra mồ hôi”
Ông nói rằng: "Đi bộ nhẹ nhàng và trò chuyện tuy có lợi, nhưng chưa đủ để bảo vệ não bộ."
Tập thể dục còn giúp giảm nguy cơ tim mạch, tiểu đường, cao huyết áp, trầm cảm - những yếu tố có liên quan đến sa sút trí tuệ.
Với người Việt lớn tuổi, vận động có thể bắt đầu từ những việc quen thuộc như đi bộ nhanh, khiêu vũ, bơi lội, làm vườn hoặc tham gia các sinh hoạt cộng đồng.
2. Động não thường xuyên - “dự trữ nhận thức”
Não bộ cũng giống như cơ bắp: càng sử dụng, càng khỏe.
Theo Giáo sư Brodaty, học tập suốt đời giúp tạo ra cái gọi là “dự trữ nhận thức” - một lớp đệm giúp não chống chịu tốt hơn trước các tổn thương.
Không chỉ là học hành chính quy, CHeBA khuyến nghị mọi người nên học kỹ năng mới, học ngôn ngữ, khiêu vũ, chơi nhạc, giao tiếp xã hội, làm thiện nguyện, thực hành các hoạt động luyện não.
Với cộng đồng người Việt, việc tham gia sinh hoạt hội đoàn, lớp học, hoặc đơn giản là thường xuyên trò chuyện, kết nối với con cháu cũng là cách rất hiệu quả để giữ cho não luôn hoạt động.
3. Ăn uống lành mạnh nuôi dưỡng bộ não
Giáo sư Brodaty đặc biệt nhấn mạnh chế độ ăn Địa Trung Hải, bao gồm nhiều rau xanh, đậu, hạt, dầu ô-liu nguyên chất, cá, quả hạch như hạnh nhân, óc chó, hạn chế rượu bia.
Nghiên cứu mới cũng bổ sung cholesterol xấu (LDL cao) là một yếu tố nguy cơ của sa sút trí tuệ. Vì vậy, việc kiểm tra cholesterol định kỳ, giảm mỡ bão hòa và chất béo chuyển hóa
là rất cần thiết.
Chế độ ăn truyền thống của người Việt, nếu giảm bớt mỡ động vật, đồ chiên và tăng rau, cá, hoàn toàn có thể phù hợp với khuyến nghị này.
4. Bảo vệ đầu - nâng niu bộ não
Nhiều người lo lắng về mái tóc của họ nhiều hơn là những gì bên dưới nó. Chúng ta nên trân trọng bộ não của mình.Giáo sư Henry Brodaty
Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ não bộ khỏi chấn thương.
Các khuyến nghị bao gồm đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp, thận trọng khi chơi thể thao, phòng ngừa té ngã, đặc biệt với người cao tuổi.
Chấn thương đầu, dù nhỏ, cũng có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ về sau.
Hy vọng từ nghiên cứu thực tế
Trong nghiên cứu Maintain Your Brain, Giáo sư Brodaty và cộng sự đã theo dõi 8.000 người Úc từ 55 đến 77 tuổi chưa mắc sa sút trí tuệ. Những người được hướng dẫn và hỗ trợ trực tuyến về vận động, dinh dưỡng, luyện não và sức khỏe tinh thần đã cải thiện chức năng nhận thức gần gấp ba lần so với nhóm chỉ tự đọc thông tin.
Nhóm nghiên cứu tin rằng chương trình này có thể trì hoãn khởi phát sa sút trí tuệ ít nhất một năm - một khoảng thời gian rất quý giá đối với người lớn tuổi và gia đình.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
