Theo phúc trình của Tòa án quốc tế tại The Hague, chính phủ Úc đã đồng lõa trong cuộc thanh trừng đảng Cộng sản tai Indonesia, với khoảng nửa triệu người bị chính phủ Indonesia giết hồi thập niên 1960.
Ngày 30/9/1965 Đảng Cộng sản Indonesia, gọi tắt là P-K-I, bị cáo buộc là âm mưu đảo chánh tư lệnh quân đội, tướng Suharto; nhưng thất bại.
Sáu tướng lãnh quân đội bị giết. Tiếp theo là các cuộc tàn sát nhắm vào bất kỳ ai bị cho là cộng sản.
Trong vài tháng tiếp theo kéo dài đến năm 1966, tính ra có ít nhất nửa triệu người bị quân đội và các nhóm dân quân địa phương giết.
Nạn nhân bao gồm các đảng viên đảng Cộng sản Nam Dương, người Indo gốc Hoa, đoàn viên nghiệp đoàn, nhà giáo, nghệ sĩ vv...
Chính phủ Indonesia lập luận rằng các vụ tàn sát này có lý do chính đáng vì cộng sản định đảo chánh trong âm mưu biến Indonesia thành một quốc gia Cộng sản.
Tòa án quốc tế xử vụ tội ác chống nhân loại xảy ra năm 1965 ở Indonesia đã xem xét các sự kiện xảy ra trong năm 1965 và 1966.
Trong bốn ngày hồi tháng Mười Một năm ngoái, hội đồng thẩm phán của tòa đã nghe các cuộc điều trần công khai tại The Hague và nay tòa ban hành phán quyết.
Vị Chánh thẩm Zak Yacoob, từng là thẩm phán Tòa Bảo hiến Nam Phi trước đây, tuyên bố rằng không còn nghi ngờ gì nữa là các tội ác chống nhân loại và tội ác chiến tranh đã diễn ra.
"Tất cả những hành động này là một phần không thể thiếu trong cuộc tấn công rộng lớn, lan tràn và có hệ thống nhắm vào Partai Komunis Indonesia –tức là Đảng Cộng sản Indonesia, gọi tắt là PKI – cùng các tổ chức liên kết với nó, các lãnh tụ,thành viên, ủng hộ viên và gia đình họ, cũng như nhắm vào những ai bị xem là có cảm tình với mục tiêu của PKI hay có cảm tình với người ủng hộ Tổng thống Sukarno.
“Tất nhiên, còn rộng rãi hơn nữa, nhiều người chẳng dính líu gì đến đảng Cộng sàn Indo cũng thành đối tượng của cuộc thanh trừng rộng lớn này, kể cả những người ủng hộ Tổng thống Sukarno và đảng Quốc gia Indonesia"
“Họ cứ tiếp tục chính sách này cho đến cà sau khi có nhiều bằng chứng cho thấy rõ rằng các vụ tàn sát cùng nhiều tội ác chống nhân loại đã diễn ra một cách quy mô và bừa bãi. Điều này biện minh cho việc cáo buộc Anh và Úc tội đồng lõa trong những tội ác chống nhân loại đã nêu.”
Chánh thẩm Yacoob nói rằng chính phủ Indonesia phải chịu trách nhiệm.
"Hành vi giết người hàng loạt và tất cả những tội ác vô đạo khác hồi năm 1965 trở đi và sự kiện không ngăn ngừa để việc đó đừng xảy ra hoặc không trừng phạt thủ phạm, tất cà đều diễn ra trong phạm vi trách nhiệm hoàn toàn của Nhà nước Indonesia.
“Một số thành viên cao cấp trong chính phủ Indonesia đã nhìn nhận rằng có nhiều tội ác đã xảy ra, nhưng hầu như không ai bày tỏ mong muốn điều tra hay ngỏ lời xin lỗi về các tội ác đó.”
Tòa cũng phán rằng những tội ác khác - từ việc giam cầm phi nhân, bắt người làm việc như nô lệ đến việc tra tấn và cưỡng bức hãm hiếp- cũng đã xảy ra.
Úc đồng lõa?
Vị chánh thẩm Zak Yacoob nói rằng Hoa Kỳ, Anh và Úc đều đã đồng lõa trong việc tạo điều kiện cho những hành vi sai trái như giết người hàng loạt và nhiều tội phạm khác diễn ra.
“Tòa được cung cấp nhiều bằng chứng cho thấy chỉ trong vòng một vài tuần sau ngày 30/9/1965, các chính phủ Hoa Kỳ, Anh, Úc đều hay biết rõ sự kiện thông qua báo cáo của giới chức ngoại giao nước họ tại Jakarta, cũng như thông qua truyền thông nước ngoài và một số quan sát viên thuộc các tổ chức phi chính phủ; theo đó thì người cộng sản và nhiều người khác bị cáo buộc có liên hệ với họ đã bị tàn sát trên quy mô lớn.
“Tính đến đầu năm 1966, con số đáng tin cậy được báo cáo về Washington, London và Canberra ước lượng tối thiểu là 100 ngàn người đến con số cao hơn gấp 4 lần."
Riêng về Úc, bản phúc trình của Tòa còn cáo buộc rằng Úc đã tiến hành điều mà Tòa mô tả là một chiến dịch tuyên truyền tinh vi.
"Về phấn Anh và Úc, hai nước đã tiến hành một chiến dịch kéo dài, lập đi lập lại những lời tuyên truyền giả dối từ quân đội Indonesia.
“Họ cứ tiếp tục chính sách này cho đến cà sau khi có nhiều bằng chứng cho thấy rõ rằng các vụ tàn sát cùng nhiều tội ác chống nhân loại đã diễn ra một cách quy mô và bừa bãi. Điều này biện minh cho việc cáo buộc Anh và Úc tội đồng lõa trong những tội ác chống nhân loại đã nêu.”
Xin lỗi và đền bù
Cuối cùng, vị Chánh thẩm Yacoob nói bản phúc trình này nêu lên một số đề nghị.
"Báo cáo này kêu gọi chính phủ Indonesia hãy khẩn cấp, thứ nhất, xin lỗi tất cả các nạn nhân, những người sống sót và gia đình họ vể những tội ác của chính phủ, những tội ác chống nhân loại, mà Nhà nước Indonesia đã phạm trong vụ thanh trừng năm 1965; thứ nhì là điều tra và trừng phạt những kẻ phạm tội ác chống nhân loại; và thứ ba là bảo đảm rằng sẽ bồi thường xứng đáng và chuộc lỗi với các nạn nhân cùng những người sống sót.”
Được biết, Tòa đã nghe các công tố viên cùng hơn 20 nhân chứng trình bày; ngoài việc các thẩm phán cũng nhận được vài trăm trang tài liệu được nộp lên tòa làm bằng chứng.
Indonesia không có mặt trong các buổi điều trần.
Úc, Anh và Hoa Kỳ cũng không tham gia vào quá trình tố tụng diễn ra ở The Hague từ ngày 10 đến 13/11 năm ngoái.
Úc bác bỏ cáo buộc của Tòa án quốc tếThe Hague
Bộ Ngoại giao Úc đã ra bản tuyên bố nguyên văn như sau :
“Úc bác bỏ mọi cáo buộc cho rằng nước Úc đồng lõa trong sự kiện xảy ra 50 năm trước.
“Đây là chuyện để cho người Indonesia giải quyết với nhau những sự kiện lịch sử này của nước họ.
“Nước Úc và Indonesia nay tập trung chú trọng vào việc phát triển hơn nữa mối quan hệ song phương vững mạnh giữa hai nước, dựa trên những quyền lợi đôi bên cùng chia sẻ như các vấn đề về an ninh, thương mại, đầu tư,du lịch, giáo dục, phát triển và văn hóa.”
